x̌ikwor zik
ואחית
משפחה הודו-אירופית (ענף איראני, איראני מזרחי, דרום-מזרחי → פאמיר)
וואחי היא שפה איראנית מזרחית מקבוצת הפַּמיר שבמשפחה ההודו-אירופית, ומדוברת בפי כ-40,000–60,000 אנשים. דובריה חיים באזורי ההרים הגבוהים שבהם נפגשות אפגניסטן, טג'יקיסטן, פקיסטן וסין, ובעיקר במסדרון ואחאן. זו בעיקרה שפה דבורה ללא כתב אחיד מבוסס, והיא משמרת כמה מאפיינים ארכאיים שאבדו ברוב השפות האיראניות האחרות.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בואחית
מים
юпк
/jupk/
אש
ракс
/raks/
שמש
йир
/jir/
ירח
зимак
/zimak/
כוכב
стар
/star/
אמא
нан
/nan/
אבא
тат
/tat/
אני
вуз
/wuz/
אתה
ту
/tu/
שם
нунг
/nuŋ/
עין
чашм
/tʃaʃm/
יד
дос
/dos/
לב
дил
/dil/
אהבה
руб
/rub/
עץ
ведж
/vedʒ/
בית
хун
/xun/
כלב
шач
/ʃatʃ/
חתול
пиш
/piʃ/
לאכול
йав-
/jav/
לשתות
пав-
/pav/
אחד
йиу
/jiu/
שתיים
буй
/buj/
שלום
салам
/salam/
תודה
ишкур
/iʃkur/
טוב
байт
/bajt/
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Indo-European (Iranian, Eastern Iranian, Southeastern → Pamir) קשורות
| משמעות | ואחית | טג'יקית | כוואר | הזרגית | פשאי | דארי | יגנובית |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | юпк /jupk/ | об /ob/ | اُوغ /uɣ/ | آو /ɑːw/ | واری /waːri/ | آب /ɑːb/ | op /op/ |
| אש | ракс /raks/ | оташ /otaʃ/ | انگار /aŋˈɡaːr/ | آتش /ɑːtaʃ/ | انگاری /aŋɡaːri/ | آتش /ɑːtaʃ/ | olov /oˈlov/ |
| שמש | йир /jir/ | офтоб /oftob/ | یور /joːr/ | آفتو /ɑːftow/ | سور /sur/ | خورشید /xoɾʃed/ | xur /xur/ |
| ירח | зимак /zimak/ | моҳ /moh/ | مَس /mas/ | مه /maː/ | مس /mas/ | ماه /mɑːh/ | mahtob /mahˈtob/ |
| כוכב | стар /star/ | ситора /sitoːra/ | استاری /isˈtaːɾi/ | ستاره /sitɑra/ | تارا /taːraː/ | ستاره /setaːˈɾa/ | sitora /siˈtora/ |
| אמא | нан /nan/ | модар /modar/ | نَن /nan/ | آبه /ɑːba/ | نا /naː/ | مادر /mɑːdaɾ/ | ocha /oˈtʃa/ |
| אבא | тат /tat/ | падар /padar/ | تَت /tat/ | آته /ɑːta/ | تاتا /taːtaː/ | پدر /padaɾ/ | dodo /ˈdodo/ |
| אני | вуз /wuz/ | ман /man/ | اوا /awa/ | مه /ma/ | آ /aː/ | من /man/ | man /man/ |
| אתה | ту /tu/ | ту /tu/ | تو /tu/ | تو /tu/ | تو /tu/ | تو /to/ | tu /tu/ |
| שם | нунг /nuŋ/ | ном /nom/ | نام /naːm/ | نام /nɑm/ | نام /naːm/ | نام /naːm/ | nom /nom/ |
| עין | чашм /tʃaʃm/ | чашм /tʃaʃm/ | غیچ /ɣeːtʃ/ | چم /tʃam/ | اچی /atʃiː/ | چشم /tʃaʃm/ | ɣurda /ˈʁurda/ |
| יד | дос /dos/ | даст /dast/ | ہوست /host/ | دست /dast/ | دست /dast/ | دست /dast/ | dast /dast/ |
| לב | дил /dil/ | дил /dil/ | ہردی /ˈhardi/ | دل /dil/ | دل /dil/ | دل /dil/ | dil /dil/ |
| אהבה | руб /rub/ | ишқ /iʃq/ | مہر /ˈmeher/ | عشق /eʃq/ | پیار /pjaːr/ | عشق /eʃq/ | — /—/ |
| עץ | ведж /vedʒ/ | дарахт /daraxt/ | کان /kaːn/ | درخت /daɾaxt/ | درغ /darʁ/ | درخت /daɾaxt/ | diraxt /diˈraxt/ |
| בית | хун /xun/ | хона /xona/ | دُر /dur/ | خانه /xɑːna/ | جوغ /dʒoʁ/ | خانه /xɑːna/ | kat /kat/ |
| כלב | шач /ʃatʃ/ | саг /saɡ/ | رینی /ˈɾeːni/ | سگ /seɡ/ | کوتا /kotaː/ | سگ /saɡ/ | kut /kut/ |
| חתול | пиш /piʃ/ | гурба /ɡurba/ | پُشی /ˈpuʂi/ | پشک /poʃak/ | بلور /baloːr/ | پشک /puʃak/ | pišak /piˈʃak/ |
| לאכול | йав- /jav/ | хӯрдан /xʉːrdan/ | ژبیک /ʒiˈbik/ | خوردو /xoɾdoː/ | کخن- /kxn/ | خوردن /xoɾdan/ | xwar /xʷar/ |
| לשתות | пав- /pav/ | нӯшидан /nʉːʃidan/ | پی /piː/ | نوشیدو /noʃidoː/ | پی- /piː/ | نوشیدن /noʃidan/ | žav /ʒav/ |
| אחד | йиу /jiu/ | як /jak/ | اِی /i/ | یک /jak/ | ایک /eːk/ | یک /jak/ | i /iː/ |
| שתיים | буй /buj/ | ду /du/ | جو /dʒu/ | دو /du/ | دو /duː/ | دو /du/ | du /du/ |
| שלום | салам /salam/ | салом /salom/ | السلام علیکم /asalamualeikum/ | سلام /salom/ | سلام /salaːm/ | سلام /salɑːm/ | salom /salom/ |
| תודה | ишкур /iʃkur/ | раҳмат /rahmat/ | شکریہ /ʃukria/ | تشکر /taʃakkur/ | شکریه /ʃukrija/ | تشکر /taʃakkoɾ/ | rahmat /rahmat/ |
| טוב | байт /bajt/ | хуб /xub/ | جَم /dʒam/ | خو /xoː/ | شو /ʃoː/ | خوب /xob/ | naɣz /naʁz/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.