Tshangla
צאנגלה
Sino-Tibetan > Tibeto-Burman > Bodish (close to but not descended from Classical Tibetan)
צאנגלה, הנקראת Sharchopkha ('דיבור מזרחי') בג'ונקה, היא שפת הרוב של מזרח בהוטן והמדוברת ביותר מבין השפות הטיבטו-בורמזיות הילידיות של המדינה. היא בודית וקרובה לטיבטית, אך אינה צאצאית של הטיבטית הקלאסית, ולניבים הבהוטנים אין טון לקסיקלי — אם כי מדווח שהגרסאות המדוברות מעבר לגבול בפמאקו שבטיבט מפתחות טון עם התמוטטות ניגוד הקוליות הישן בעיצורי הפתיחה. אנדוויק מתאר אותה כשפה בלתי כתובה: היא אינה מתוקננת, אינה נלמדת בבתי ספר ואינה מוכרת כשפת מיעוט בשום מקום, ודוברים שכן כותבים אותה משתמשים בכתב הטיבטי אוצ'ן (Uchen). למרות זאת היא מלאת חיוּת ומשמשת לינגואה פרנקה ברחבי טרשיגנג, מונגר והמחוזות הסמוכים, וילדים עדיין רוכשים אותה כשפת אם. התיאור העיוני הוא A Grammar of Tshangla מאת אריק אנדוויק (Brill, 2010), והכתיב המעשי שלו הוא ששימש לצורות המובאות כאן.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בצאנגלה
מים
ri
/ɾi/
אש
mi
/mi/
שמש
ngam
/ŋam/
ירח
lanyingam
/laɲiŋam/
כוכב
karmamindu
/kaɾmamindu/
אמא
ama
/ama/
אבא
apa
/apa/
אני
jang
/dʑaŋ/
אתה
nan
/nan/
שם
ming
/miŋ/
עין
ming
/miŋ/
יד
gadang
/gadaŋ/
לב
thinglom
/tʰiŋlom/
אהבה
phangpe
/pʰaŋpe/
עץ
shing
/ɕiŋ/
בית
phai
/pʰai/
כלב
khu
/kʰu/
חתול
danyi
/daɲi/
לאכול
zale
/zale/
לשתות
jame
/dʑame/
אחד
thur
/tʰuɾ/
שתיים
nyiktsing
/ɲiktsiŋ/
שלום
kuzuzangpo
/kuzuzaŋpo/
תודה
kadrinche
/kaɖintɕʰe/
טוב
lekpu
/lekpu/
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Sino-Tibetan > Tibeto-Burman > Bodish (close to but not descended from Classical Tibetan) קשורות
| משמעות | צאנגלה | קורטופ | בלטית | סיקימית | לדאקית | דזונגקה | טיבטית חאמס |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | ri /ɾi/ | khwe /kʰwe/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| אש | mi /mi/ | mi /mi/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| שמש | ngam /ŋam/ | ningpe /niŋpe/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| ירח | lanyingam /laɲiŋam/ | lai /lai/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| כוכב | karmamindu /kaɾmamindu/ | karma /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /kaːma/ | སྐར་མ /karma/ |
| אמא | ama /ama/ | amai /amai/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| אבא | apa /apa/ | apai /apai/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ |
| אני | jang /dʑaŋ/ | ngat /ŋat/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋà/ |
| אתה | nan /nan/ | wit /wit/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱེད་རང་ /kʰeraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱོད /tɕʰøː/ | ཁྱོད /cʰø˥/ |
| שם | ming /miŋ/ | ming /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ |
| עין | ming /miŋ/ | mik /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| יד | gadang /gadaŋ/ | lak /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག /lak/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ |
| לב | thinglom /tʰiŋlom/ | nying /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ |
| אהבה | phangpe /pʰaŋpe/ | ga /ɡa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ་པོ /ɡapo/ |
| עץ | shing /ɕiŋ/ | shing /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ |
| בית | phai /pʰai/ | khim /kʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ |
| כלב | khu /kʰu/ | khwi /kʰwi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕi/ | ཁྱི /kʰi/ |
| חתול | danyi /daɲi/ | byila /bila/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ |
| לאכול | zale /zale/ | za /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ |
| לשתות | jame /dʑame/ | thung /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ |
| אחד | thur /tʰuɾ/ | thê /tʰe/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ |
| שתיים | nyiktsing /ɲiktsiŋ/ | zon /zon/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ȵiː/ |
| שלום | kuzuzangpo /kuzuzaŋpo/ | kuzu zangpo /kuzu zaŋpo/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ | ཨ་རོ /aro/ |
| תודה | kadrinche /kaɖintɕʰe/ | kadrinche /kadrintɕe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ |
| טוב | lekpu /lekpu/ | lekpo /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་པོ /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.