Saamaka tongo
סרמקנית
קריאולית מבוססת אנגלית (אנגלית מעורבת / אוצר מילים פורטוגזי, אכאן / מצע גבה)
סאראמאקאן היא קריאולית מרונית של סורינאם המדוברת במעלה נהר סורינאם בידי צאצאי אוכלוסיות עבדים מערב-אפריקאיות שנמלטו ממטעים הולנדיים במאות ה-17-18 (הסכם סאראמאקה משנת 1762 הבטיח את עצמאותם). אוצר המילים המעורב שלה אנגלית/פורטוגזית הוא חריג בקרב הקריאוליות האטלנטיות ומשקף את המוצא הקריבי המקולוניז בידי הפורטוגזים של חלק מהעובדים המשועבדים; הן תרומות אנגליות והן פורטוגזיות מופיעות באוצר המילים הבסיסי (למשל, "wáta" מים מאנגלית, אך "lúna" ירח מפורטוגזית, "fáya" אש מהמילה הפורטוגזית fogo). סאראמאקאן זכתה לבולטות אקדמית כמודל לחקר תפקידן של שפות מצע (substrate) בהיווצרות קריאוליות (מצע האקאן-גבה משפיע מאוד, עם טון, מונחי קרבה וחלקיקים בסוף משפט שמקורם באקאן).
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בסרמקנית
מים
wáta
/wáta/
אש
fáya
/fája/
שמש
masángi
/masáŋɡi/
ירח
líba
/ˈliba/
כוכב
teteei
/teteːi/
אמא
mama
/mama/
אבא
tata
/tata/
אני
mi
/mi/
אתה
i
/i/
שם
nen
/nɛ̃/
עין
ái
/ái/
יד
mãũ
/mãũ/
לב
hááti
/háːti/
אהבה
lóbi
/lóbi/
עץ
páu
/páu/
בית
wósu
/wósu/
כלב
dágu
/dáɡu/
חתול
mísi
/mísi/
לאכול
njá
/ɲá/
לשתות
biíki
/biíki/
אחד
wán
/wán/
שתיים
tu
/tu/
שלום
kɔlɔkɔlɔ
/kɔlɔkɔlɔ/
תודה
tángi
/táŋɡi/
טוב
bunu
/bunu/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות English-based creole (mixed English/Portuguese lexicon, Akan/Gbe substrate) קשורות
| משמעות | סרמקנית | סראנאן טונגו | אאוקאן | בישלמה | קריאו | פידג'ין ניגרי | פיג'ין |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | wáta /wáta/ | watra /watra/ | watra /watra/ | wota /wota/ | wata /ˈwata/ | wọtá /wɔta/ | wata /wata/ |
| אש | fáya /fája/ | faya /faja/ | faya /faja/ | faea /faea/ | faya /ˈfaja/ | faya /faja/ | faea /faja/ |
| שמש | masángi /masáŋɡi/ | son /son/ | son /soŋ/ | san /san/ | san /san/ | sọn /sɔn/ | san /san/ |
| ירח | líba /ˈliba/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ | mun /mun/ |
| כוכב | teteei /teteːi/ | stari /ˈstari/ | sitari /siˈtari/ | sta /sta/ | star /staː/ | star /staː/ | sta /sta/ |
| אמא | mama /mama/ | mama /mama/ | mma /mːa/ | mama /mama/ | mama /ˈmama/ | mama /mama/ | mami /mami/ |
| אבא | tata /tata/ | papa /papa/ | tata /tata/ | papa /papa/ | papa /ˈpapa/ | papa /papa/ | dadi /dadi/ |
| אני | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | mi /mi/ | A /a/ | mi /mi/ |
| אתה | i /i/ | yu /ju/ | yu /ju/ | yu /ju/ | yu /ju/ | you /ju/ | iu /iu/ |
| שם | nen /nɛ̃/ | nen /nɛn/ | nen /nɛn/ | nem /nem/ | nem /nɛm/ | nem /nɛm/ | nem /nem/ |
| עין | ái /ái/ | ai /ai/ | ai /ai/ | ae /ae/ | ay /aj/ | ai /aɪ/ | ae /ae/ |
| יד | mãũ /mãũ/ | anu /anu/ | ana /ana/ | han /han/ | an /an/ | hand /hand/ | han /han/ |
| לב | hááti /háːti/ | ati /ati/ | ati /ati/ | bel /bel/ | at /at/ | hat /hat/ | hat /hat/ |
| אהבה | lóbi /lóbi/ | lobi /lobi/ | lobi /lobi/ | laekem /laekem/ | lɛk /lɛk/ | lọv /lɔv/ | lavem /lavem/ |
| עץ | páu /páu/ | bon /boŋ/ | bon /boŋ/ | tri /tri/ | tik /tik/ | tri /tɾi/ | tri /tri/ |
| בית | wósu /wósu/ | oso /oso/ | osu /osu/ | haos /haos/ | os /ɔs/ | haus /haʊs/ | haos /haos/ |
| כלב | dágu /dáɡu/ | dagu /daɡu/ | dagu /daɡu/ | dog /doɡ/ | dɔg /dɔɡ/ | dọg /dɔɡ/ | dogi /doɡi/ |
| חתול | mísi /mísi/ | poesi /pusi/ | poesi /pusi/ | pusi /pusi/ | pus /pus/ | pus /pus/ | puskat /puskat/ |
| לאכול | njá /ɲá/ | nyan /ɲan/ | nyan /ɲaŋ/ | kakae /kakae/ | it /it/ | chọp /tʃɔp/ | kaikai /kajkaj/ |
| לשתות | biíki /biíki/ | dringi /driŋi/ | diingi /diːŋi/ | dring /driŋ/ | drink /drɪŋk/ | drink /dɾiŋk/ | dring /driŋ/ |
| אחד | wán /wán/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wan /wan/ | wanfala /wanfala/ |
| שתיים | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ |
| שלום | kɔlɔkɔlɔ /kɔlɔkɔlɔ/ | odi /odi/ | fa yu de /fa ju de/ | halo /halo/ | kushɛ /kuˈʃɛ/ | how far /haʊ faː/ | halo /halo/ |
| תודה | tángi /táŋɡi/ | grantangi /ɡrantaŋi/ | gaantangi /ɡaːntaŋi/ | tangkyu /taŋkju/ | tɛnki /ˈtɛŋki/ | tenki /tɛnki/ | tagio /taɡio/ |
| טוב | bunu /bunu/ | bun /bun/ | boon /boːŋ/ | gud /ɡud/ | gud /ɡud/ | fain /faɪn/ | gud /ɡud/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.