Chanka Runasimi
קצ'ואה איאקוצ'ו
קצ׳ואה (דרום, צ׳נקה)
קצ׳ואה איאקוצ׳ו (צ׳אנקה קצ׳ואה) היא הצורה הדרומית המרכזית של קצ׳ואה במרכז פרו. בניגוד לקצ׳ואה קוסקו, אין בה עיצורים מנושפים או אג׳קטיביים, ולכן רשימת הפונמות שלה "טהורה יותר". היא נחשבת גם לסטנדרט הספרותי של קצ׳ואה הדרומית.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בקצ'ואה איאקוצ'ו
מים
yaku
/jaku/
אש
nina
/nina/
שמש
inti
/inti/
ירח
killa
/kiʎa/
כוכב
quyllur
/ˈqojʎur/
אמא
mama
/mama/
אבא
tayta
/tajta/
אני
ñuqa
/ˈɲoqa/
אתה
qam
/qam/
שם
suti
/ˈsuti/
עין
ñawi
/ɲawi/
יד
maki
/maki/
לב
sunqu
/suŋqu/
אהבה
kuyay
/kujaj/
עץ
sacha
/satʃa/
בית
wasi
/wasi/
כלב
allqu
/aʎqu/
חתול
michi
/mitʃi/
לאכול
mikuy
/mikuj/
לשתות
upyay
/upjaj/
אחד
huk
/huk/
שתיים
iskay
/ˈiskaj/
שלום
napaykullayki
/napajkuʎajki/
תודה
añay
/aɲaj/
טוב
allin
/aʎin/
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Quechuan (Southern, Chanka) קשורות
| משמעות | קצ'ואה איאקוצ'ו | קצ'ואה קוסקו | קצ'ואה קלאסית | קצ׳ואה | איימרה | ג׳קארו | מיסאק |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | yaku /jaku/ | unu /unu/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | uma /uma/ | uma /uma/ | unø /unø/ |
| אש | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nipi /nipi/ |
| שמש | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | shi /ʃi/ |
| ירח | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | phaxsi /pʰaχsi/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | atru /atɾu/ |
| כוכב | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /qojʎur/ | quyllur /ˈqojʎʊr/ | warawara /waɾawaɾa/ | wara /waɾa/ | kualøm /kwalʌm/ |
| אמא | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| אבא | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ | awki /awki/ | tata /tata/ |
| אני | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ɲoqa/ | ñuqa /ˈɲʊqa/ | naya /naja/ | naya /naja/ | na /na/ |
| אתה | qam /qam/ | qan /qan/ | qam /qam/ | qam /qam/ | juma /huma/ | juma /huma/ | ñui /ɲui/ |
| שם | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | suti /suti/ | wetø /wetʌ/ |
| עין | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | nayra /najɾa/ | nayra /najɾa/ | kab /kab/ |
| יד | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ampara /ampaɾa/ | ampara /ampaɾa/ | mar /maɾ/ |
| לב | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | chuyma /tʃujma/ | chuyma /tʃujma/ | mun /mun/ |
| אהבה | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | kausrap /kawsɾap/ |
| עץ | sacha /satʃa/ | sachʼa /satʃʼa/ | sach'a /satʃʼa/ | sacha /satʃa/ | quqa /quqa/ | qhura /qʰuɾa/ | yu /ju/ |
| בית | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | uta /uta/ | uta /uta/ | ya /ja/ |
| כלב | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | anu /anu/ | anu /anu/ | kuchi /kutʃi/ |
| חתול | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | phisi /pʰisi/ | phishi /pʰiʃi/ | mishi /miʃi/ |
| לאכול | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mankaña /mankaɲa/ | mɵ /mɵ/ |
| לשתות | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | ushi /uʃi/ |
| אחד | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | maya /maja/ | maya /maja/ | kan /kan/ |
| שתיים | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /iskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | paya /paja/ | paya /paja/ | pa /pa/ |
| שלום | napaykullayki /napajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | allillanchu /aʎiʎantʃu/ | kamisaki /kamisaki/ | kamishti /kamiʃti/ | ma'rik /maʔɾik/ |
| תודה | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | sulpayki /sulpajki/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | yuspaa /juspaː/ | payn /pajn/ |
| טוב | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | suma /suma/ | shuma /ʃuma/ | kausrik /kawsɾik/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.