Jaqaru aru
ג׳קארו
Aymaran
Jaqaru (Jaqi aru, "people's language") is one of the two living languages of the Aymaran family (the other being Aymara, ay), with which it shares ~30% of vocabulary and many grammatical features (ejective stops, suffix-heavy agglutination, evidentiality marking). Spoken almost exclusively in the small mountain district of Tupe in the Yauyos Province of Lima Region, Peru, with a tiny remnant in nearby Cachuy. Severely endangered: most younger speakers have shifted to Spanish; UNESCO classifies as definitely endangered. The Jaqaru-Aymara split is estimated at ~1,500-2,000 years deep, making them roughly as different as Romance languages.
היכן מדוברת
20 מילים בסיסיות בג׳קארו
מים
uma
/uma/
אש
nina
/nina/
שמש
ñiwi
/ɲiwi/
ירח
phaxshi
/pʰaχʃi/
אמא
mama
/mama/
אבא
awki
/awki/
לאכול
mankaña
/mankaɲa/
לשתות
umaña
/umaɲa/
אהבה
munasiña
/munasiɲa/
לב
chuyma
/tʃujma/
עץ
qhura
/qʰuɾa/
בית
uta
/uta/
כלב
anu
/anu/
חתול
phishi
/pʰiʃi/
יד
amrra
/amra/
עין
nayri
/najɾi/
שלום
kamishti
/kamiʃti/
תודה
yuspaa
/juspaː/
אחד
maya
/maja/
טוב
shuma
/ʃuma/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Aymaran קשורות
| משמעות | ג׳קארו | איימרה | קצ'ואה קוסקו | קצ׳ואה | קצ'ואה קלאסית | מיסאק | קצ'ואה איאקוצ'ו |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | uma /uma/ | uma /uma/ | unu /unu/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | unø /unø/ | yaku /jaku/ |
| אש | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nipi /nipi/ | nina /nina/ |
| שמש | ñiwi /ɲiwi/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | shi /ʃi/ | inti /inti/ |
| ירח | phaxshi /pʰaχʃi/ | phaxsi /pʰaχsi/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | atru /atɾu/ | killa /kiʎa/ |
| אמא | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| אבא | awki /awki/ | tata /tata/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ | tayta /tajta/ |
| לאכול | mankaña /mankaɲa/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mɵ /mɵ/ | mikuy /mikuj/ |
| לשתות | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | ushi /uʃi/ | upyay /upjaj/ |
| אהבה | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | kausrap /kawsɾap/ | kuyay /kujaj/ |
| לב | chuyma /tʃujma/ | chuyma /tʃujma/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | mun /mun/ | sunqu /suŋqu/ |
| עץ | qhura /qʰuɾa/ | quqa /quqa/ | sachʼa /satʃʼa/ | sacha /satʃa/ | sach'a /satʃʼa/ | yu /ju/ | sacha /satʃa/ |
| בית | uta /uta/ | uta /uta/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | ya /ja/ | wasi /wasi/ |
| כלב | anu /anu/ | anu /anu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | kuchi /kutʃi/ | allqu /aʎqu/ |
| חתול | phishi /pʰiʃi/ | phisi /pʰisi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | mishi /miʃi/ | michi /mitʃi/ |
| יד | amrra /amra/ | ampara /ampaɾa/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | mar /maɾ/ | maki /maki/ |
| עין | nayri /najɾi/ | nayra /najɾa/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | kab /kab/ | ñawi /ɲawi/ |
| שלום | kamishti /kamiʃti/ | kamisaki /kamisaki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | allillanchu /aʎiʎantʃu/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | ma'rik /maʔɾik/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ |
| תודה | yuspaa /juspaː/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | añay /aɲaj/ | sulpayki /sulpajki/ | añay /aɲaj/ | payn /pajn/ | añay /aɲaj/ |
| אחד | maya /maja/ | maya /maja/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | kan /kan/ | huk /huk/ |
| טוב | shuma /ʃuma/ | suma /suma/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | kausrik /kawsɾik/ | allin /aʎin/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.