Долган тили
דולגנית
טורקית (ענף סיבירי)
דולגאן (ISO 639-3: dlg) היא שפה טורקית צפון־סיבירית הנתונה בסכנה, המדוברת בפי כמה אלפי אנשים בחצי האי טיימיר ובאזורים סמוכים בחבל קרסנויארסק שברוסיה. זוהי השפה הטורקית הצפונית ביותר והיא קרובה לסאחה (יקוטית), אך מוכרת כשפה נפרדת שיש בה חידושים מורשים לצד חידושים שמקורם במגע לשוני. הניבים האזוריים העיקריים שלה מתוארים בדרך כלל כמערבי, מרכזי ומזרחי, ומקושרים בהתאמה לאזורים סביב דודינקה, אוואם וחטנגה. דולגאן נכתבת בקירילית ומראה השפעה נרחבת של אבנקית, בייחוד באוצר המילים ובמונחי הקרבה; השימוש הגובר ברוסית תרם לירידה בהעברה הבין־דורית.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בדולגנית
מים
уу
/uː/
אש
уот
/uot/
שמש
күн
/kyn/
ירח
ый
/ɯj/
כוכב
сулус
/sulus/
אמא
ие
/ijɛ/
אבא
ага
/aʁa/
אני
мин
/min/
אתה
эн
/en/
שם
аат
/aːt/
עין
харах
/χɑrɑχ/
יד
илии
/iliː/
לב
сүрэх
/syrex/
אהבה
ынай
/ənɑj/
עץ
мас
/mas/
בית
дьүһэ
/dʲəsɛ/
כלב
ыт
/ət/
חתול
мисит
/mɪsɪt/
לאכול
аһаа
/ahaː/
לשתות
ис
/is/
אחד
биир
/biːr/
שתיים
икки
/ikːi/
שלום
дорообо
/doroːbo/
תודה
махсибыт
/mɑχsɪbət/
טוב
үчүгэй
/ytʃyɡej/
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Turkic (Siberian) קשורות
| משמעות | דולגנית | יקוטית | טובאית | קראחנידית | טופה | חקסית | אלטאית |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | уу /uː/ | уу /uː/ | суг /suɣ/ | suw /suw/ | суғ /suɣ/ | суғ /suɣ/ | суу /suː/ |
| אש | уот /uot/ | уот /uot/ | от /ot/ | ot /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ |
| שמש | күн /kyn/ | күн /kyn/ | хүн /xyn/ | kün /kyn/ | хүн /xyn/ | кӱн /kyn/ | кӱн /kyn/ |
| ירח | ый /ɯj/ | ый /ɯj/ | ай /aj/ | ay /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ |
| כוכב | сулус /sulus/ | сулус /suˈlus/ | сылдыс /sɯlˈdɯs/ | yultuz /jultuz/ | сылдыс /sɯldɯs/ | чылтыс /tʃɯlˈtɯs/ | јылдыс /dʲɯlˈdɯs/ |
| אמא | ие /ijɛ/ | ийэ /ije/ | ава /ava/ | ana /ana/ | ийе /ije/ | иҷе /idʑe/ | эне /ene/ |
| אבא | ага /aʁa/ | аҕа /aʁa/ | ача /atɕa/ | ata /ata/ | ача /atʃa/ | паба /paba/ | ада /ada/ |
| אני | мин /min/ | мин /min/ | мен /men/ | men /men/ | мен /men/ | мин /min/ | мен /men/ |
| אתה | эн /en/ | эн /en/ | сен /sen/ | sen /sen/ | сен /sen/ | син /sin/ | сен /sen/ |
| שם | аат /aːt/ | аат /aːt/ | ат /at/ | at /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ |
| עין | харах /χɑrɑχ/ | харах /xarax/ | карак /karak/ | köz /køz/ | карак /karak/ | харах /xarax/ | кӧс /køs/ |
| יד | илии /iliː/ | илии /iliː/ | хол /xol/ | qol /qol/ | хол /xol/ | хол /xol/ | кол /kol/ |
| לב | сүрэх /syrex/ | сүрэх /syrex/ | чүрек /tɕyrek/ | yürek /jyrek/ | чүрек /tʃyrek/ | чӱрек /tɕyrek/ | јӱрек /dʒyrek/ |
| אהבה | ынай /ənɑj/ | таптал /taptal/ | ынакшыл /ɯnakʃɯl/ | sevgü /sevɡy/ | — /—/ | хынығ /xɯnɯɣ/ | сӱӱш /syːʃ/ |
| עץ | мас /mas/ | мас /mas/ | ыяш /ɯjaʃ/ | ığač /ɯɣatʃ/ | ыъаш /ɯʔaʃ/ | ағас /aɣas/ | агаш /aɡaʃ/ |
| בית | дьүһэ /dʲəsɛ/ | дьиэ /dʒie/ | бажың /baʒɯŋ/ | ev /ev/ | өг /øɣ/ | иб /ib/ | айыл /ajɯl/ |
| כלב | ыт /ət/ | ыт /ɯt/ | ыт /ɯt/ | it /it/ | ыът /ɯʔt/ | адай /adaj/ | ийт /ijt/ |
| חתול | мисит /mɪsɪt/ | куоска /kuoska/ | диис /diːs/ | piši /piʃi/ | — /—/ | міс /mis/ | киске /kiske/ |
| לאכול | аһаа /ahaː/ | сиэ /sie/ | чиир /tɕiːr/ | yi- /ji/ | чиир /tʃiːr/ | чиир /tɕiːr/ | јиир /dʒiːr/ |
| לשתות | ис /is/ | ис /is/ | ижер /iʒer/ | ič- /itʃ/ | иъжер /iʔʒer/ | ісерге /iserɡe/ | ичер /itʃer/ |
| אחד | биир /biːr/ | биир /biːr/ | бир /bir/ | bir /bir/ | бир /bir/ | пір /pir/ | бир /bir/ |
| שתיים | икки /ikːi/ | икки /ikˈki/ | ийи /iˈji/ | iki /iki/ | ийи /iji/ | ікі /iˈki/ | эки /eˈki/ |
| שלום | дорообо /doroːbo/ | дорообо /doroːbo/ | экии /ekiː/ | salām /salaːm/ | — /—/ | изеннер /izenner/ | эзен /ezen/ |
| תודה | махсибыт /mɑχsɪbət/ | махтал /maxtal/ | четтирдим /tɕetːirdim/ | tabug /tabuɡ/ | — /—/ | алғыс /alɣɯs/ | быйан /bɯjan/ |
| טוב | үчүгэй /ytʃyɡej/ | үчүгэй /ytʃyɡej/ | эки /eki/ | yaqšı /jaqʃɯ/ | эъки /eʔki/ | чахсы /tɕaxsɯ/ | јакшы /dʒaqʃɯ/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.