Basa Betawi
בטאווי
אוסטרונזית (מלאית-פולינזית, מלאית — Malay-based, heavily restructured)
בטאווי היא הלשון המדוברת של ג'קרטה, המבוססת על מלאית, שפת היום-יום של בני הבטאווי, שהתגבשו בבטביה הקולוניאלית מצאצאי מלאים, סונדים, ג'אוונים, באלינזים, סינים, ערבים ומרדייקרים (Mardijker). מבחינה מבנית היא לשון מלאית, אך עברה מבנה מחדש עמוק בהשפעת מגע: כינויי הגוף הרגילים שלה הם שאילות מהוקיינית (guè 'אני' מ־我, lu 'אתה' מ־汝), וחלק ניכר מאוצר המילים היום-יומי בא מג'אוונית, באלינזית, ערבית והולנדית. הסימן הבולט ביותר לאוזן בגרסה העירונית של ג'קרטה הוא המעבר של -a בסוף מילה ל־-è (apa → apè, kita → kitè), לצד היעלמות -h סופית (rumah → ruma) והנמכת /ai/ ו־/au/ ל־/aɛ/ ול־/o/ (air → aèr, kalau → kalo). במשך דורות היא נכתבה בכתב שמקורו ערבי, המכונה מקומית Arab Gundul, וכן באותיות לטיניות, ויש לה מסורת מוקלטת עשירה של שירה וקולנוע. ב־Ethnologue היא מדורגת 6b, מאוימת: מבוגרים ברחבי ג'קרטה רבתי עדיין מדברים אותה, אך האינדונזית דוחקת אותה בקרב הצעירים — גם אם כינויי הגוף והמיליות של הבטאווי הפכו לעמוד השדרה של האינדונזית הדיבורית הלאומית.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בבטאווי
מים
aèr
/aɛr/
אש
api
/ˈapi/
שמש
mataari
/mataˈari/
ירח
bulan
/ˈbulan/
כוכב
bintang
/ˈbintaŋ/
אמא
enya'
/əˈɲaʔ/
אבא
babè
/baˈbɛ/
אני
guè
/ɡuˈwɛ/
אתה
lu
/lu/
שם
nama
/ˈnama/
עין
mata
/ˈmata/
יד
tangan
/ˈtaŋan/
לב
ati
/ˈati/
אהבה
cinta
/ˈtʃinta/
עץ
pu'un
/puˈʔun/
בית
ruma
/ˈruma/
כלב
anjing
/ˈandʒiŋ/
חתול
kucing
/ˈkutʃiŋ/
לאכול
makan
/ˈmakan/
לשתות
minum
/ˈminum/
אחד
atu
/ˈatu/
שתיים
dua
/ˈduwa/
שלום
salamalékum
/salamaˈlekum/
תודה
makasi
/maˈkasi/
טוב
baèk
/baˈɛʔ/
מחשב
komputer
/kɔmˈputər/
סושי
sushi
/ˈsuʃi/
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Austronesian (Malayo-Polynesian, Malayic — Malay-based, heavily restructured) קשורות
| משמעות | בטאווי | מלאית פפואית | אינדונזית | מלאית | מלאית מלוקו צפונית | מלאית אמבון | מוסי |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | aèr /aɛr/ | air /aer/ | air /ˈa.ir/ | air /ˈa.ir/ | aer /aer/ | aer /aer/ | ayek /ajek/ |
| אש | api /ˈapi/ | api /ˈapi/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ |
| שמש | mataari /mataˈari/ | matahari /mataˈhari/ | matahari /matahari/ | matahari /matahari/ | matahari /matahari/ | mata hari /mata hari/ | matahari /matahari/ |
| ירח | bulan /ˈbulan/ | bulan /ˈbulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ |
| כוכב | bintang /ˈbintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ |
| אמא | enya' /əˈɲaʔ/ | mama /ˈmama/ | ibu /ibu/ | ibu /ibu/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mak /mak/ |
| אבא | babè /baˈbɛ/ | bapa /ˈbapa/ | ayah /ajah/ | ayah /ajah/ | papa /papa/ | papa /papa/ | bapak /bapak/ |
| אני | guè /ɡuˈwɛ/ | sa /sa/ | saya /saja/ | saya /saja/ | kita /kita/ | beta /beta/ | aku /aku/ |
| אתה | lu /lu/ | ko /ko/ | kamu /kamu/ | awak /awaʔ/ | ngana /ŋana/ | ose /ose/ | kau /kau/ |
| שם | nama /ˈnama/ | nama /nama/ | nama /nama/ | nama /nama/ | nama /nama/ | nama /nama/ | namo /namo/ |
| עין | mata /ˈmata/ | mata /ˈmata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mato /mato/ |
| יד | tangan /ˈtaŋan/ | tangan /ˈtaŋan/ | tangan /taŋan/ | tangan /taŋan/ | tangang /taŋaŋ/ | tangang /taŋaŋ/ | tangan /taŋan/ |
| לב | ati /ˈati/ | hati /ˈhati/ | hati /hati/ | hati /hati/ | hati /hati/ | hati /hati/ | hati /hati/ |
| אהבה | cinta /ˈtʃinta/ | sayang /ˈsajaŋ/ | cinta /tʃinta/ | cinta /tʃinta/ | cinta /tʃinta/ | sayang /sajaŋ/ | sayang /sajaŋ/ |
| עץ | pu'un /puˈʔun/ | pohon /ˈpohon/ | pohon /pohon/ | pokok /pokoʔ/ | pohong /pohoŋ/ | pohon /pohon/ | kayu /kaju/ |
| בית | ruma /ˈruma/ | rumah /ˈrumah/ | rumah /rumah/ | rumah /rumah/ | ruma /ruma/ | ruma /ruma/ | rumah /rumah/ |
| כלב | anjing /ˈandʒiŋ/ | anjing /ˈandʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ | anjing /andʒiŋ/ |
| חתול | kucing /ˈkutʃiŋ/ | kucing /ˈkutʃiŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ | ikung /ikuŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ | kucing /kutʃiŋ/ |
| לאכול | makan /ˈmakan/ | makan /ˈmakan/ | makan /makan/ | makan /makan/ | makang /makaŋ/ | makang /makaŋ/ | makan /makan/ |
| לשתות | minum /ˈminum/ | minum /ˈminum/ | minum /minum/ | minum /minum/ | minong /minoŋ/ | minong /minoŋ/ | minum /minum/ |
| אחד | atu /ˈatu/ | satu /ˈsatu/ | satu /satu/ | satu /satu/ | satu /satu/ | satu /satu/ | siko /siko/ |
| שתיים | dua /ˈduwa/ | dua /dua/ | dua /dua/ | dua /dua/ | dua /dua/ | dua /dua/ | duo /duo/ |
| שלום | salamalékum /salamaˈlekum/ | halo /ˈhalo/ | halo /ˈhalo/ | hai /hai/ | cerang /tʃeraŋ/ | hela /hela/ | halo /halo/ |
| תודה | makasi /maˈkasi/ | terima kasih /təˈrima ˈkasih/ | terima kasih /tərima kasih/ | terima kasih /tərima kasih/ | tarima kase /tarima kase/ | tarima kase /tarima kase/ | terimo kasih /terimo kasih/ |
| טוב | baèk /baˈɛʔ/ | bae /ˈbae/ | baik /baiʔ/ | baik /baiʔ/ | bae /bae/ | bagus /baɡus/ | bagus /baɡus/ |
| מחשב | komputer /kɔmˈputər/ | komputer /komˈputer/ | komputer /kɔmˈputər/ | komputer /kɔmˈpu.tə(r)/ | komputer /komˈputər/ | komputer /komˈputər/ | komputer /komˈputər/ |
| סושי | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | susyi /su.ʃi/ | susyi /suʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.