gegnisht
אלבנית גגית
Indo-European > Albanian (Gheg, one of the two primary dialect groups alongside Tosk)
גגית היא המחצית הצפונית של האלבנית, המדוברת מצפון לנהר שקומבין בצפון אלבניה, ברחבי קוסובו, בצפון-מערב מקדוניה הצפונית, במונטנגרו ובעמק פרשבו שבסרביה. היא שומרת על שני דברים שהאלבנית התקנית ויתרה עליהם: תנועות אפיות פונמיות, הנכתבות בסימן גג (hânë 'ירח', nânë 'אם', dhâmb 'שן'), ומקור אמיתי הבנוי מהמילית me בתוספת בינוני — me ngranë 'לאכול', me pi 'לשתות' — במקום שבו הטוסקית נאלצת להשתמש בדרך הסוביונקטיב. היא גם נמלטה מהרוטציזם הטוסקי, ולכן 'שם' הוא emën ולא emër ו'אהבה' היא dashni ולא dashuri, והיא משמיטה ë סופית בלתי מוטעמת עם הארכה מפצה, ומכאן shpi במקום shtëpi 'בית'. האלבנית התקנית נבנתה על בסיס הטוסקית ב-1972, והותירה את הגגית ללא מעמד רשמי כלשהו אף שהיא מדוברת בפי יותר אנשים. היא נותרה מלאת חיוּת בדיבור, בתקשורת ובמוזיקה הקוסובריות, ובמסורת ספרותית הנמשכת מן המיסאל של בוזוקו משנת 1555 ועד ג'רג' פישטה.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות באלבנית גגית
מים
ujë
/uj/
אש
zjarr
/zjar/
שמש
diell
/diɫ/
ירח
hânë
/hɑ̃ːn/
כוכב
yll
/yɫ/
אמא
nânë
/nɑ̃ːn/
אבא
baba
/baˈba/
אני
unë
/un/
אתה
ti
/ti/
שם
emën
/ˈɛ̃mən/
עין
sy
/sy/
יד
dorë
/doːɾ/
לב
zemër
/ˈzeməɾ/
אהבה
dashni
/daʃˈni/
עץ
dru
/dɾu/
בית
shpi
/ʃpi/
כלב
qen
/cen/
חתול
mace
/ˈmatsɛ/
לאכול
me ngranë
/me ŋɾaːn/
לשתות
me pi
/me pi/
אחד
nji
/ɲi/
שתיים
dy
/dy/
שלום
tungjatjeta
/tunɟatˈjeta/
תודה
faleminderit
/falɛmindɛˈɾit/
טוב
mirë
/miːɾ/
קוקייה
qyqe
/ˈcyce/
הַב הַב
ham ham
/ham ham/
מחשב
kompjuter
/kompjuˈteɾ/
סושי
sushi
/ˈsuʃi/
דופמין
dopaminë
/dopaˈmin/
שטרודל (@)
et
/ɛt/
מקורות
- Buzuku, Gjon (1555) Meshari — the earliest printed book in Albanian
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Indo-European > Albanian (Gheg, one of the two primary dialect groups alongside Tosk) קשורות
| משמעות | אלבנית גגית | אלבנית | ארברשית | בולגרית | ברטונית | כורדית (סוראני) | טגלוג |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | ujë /uj/ | ujë /ujə/ | ujë /ujə/ | вода /vɔda/ | dour /duːɾ/ | ئاو /ɑːw/ | tubig /tubiɡ/ |
| אש | zjarr /zjar/ | zjarr /zjar/ | zjarr /zjar/ | огън /ɔɡɤn/ | tan /tɑ̃ːn/ | ئاگر /ɑːɡɪɾ/ | apoy /ʔaˈpoj/ |
| שמש | diell /diɫ/ | diell /diɛɫ/ | diell /diɛɫ/ | слънце /slɤntsɛ/ | heol /heːɔl/ | خۆر /xoːɾ/ | araw /ˈʔaɾaw/ |
| ירח | hânë /hɑ̃ːn/ | hënë /hənə/ | hëna /həna/ | луна /luna/ | loar /lwaːɾ/ | مانگ /mɑːŋɡ/ | buwan /buwan/ |
| כוכב | yll /yɫ/ | yll /yɫ/ | yll /yɫ/ | звезда /zvɛzˈda/ | steredenn /steˈreːdɛn/ | ئەستێرە /ʔæsteːɾæ/ | bituin /bɪtuˈʔin/ |
| אמא | nânë /nɑ̃ːn/ | nënë /nənə/ | mëma /məma/ | майка /majka/ | mamm /mɑ̃m/ | دایک /dɑːjɪk/ | ina /ʔiˈna/ |
| אבא | baba /baˈba/ | baba /baba/ | tata /tata/ | баща /bɐʃˈta/ | tad /taːd/ | باوک /bɑːwk/ | ama /ʔaˈma/ |
| אני | unë /un/ | unë /ˈunə/ | u /u/ | аз /as/ | me /me/ | من /mɪn/ | ako /ʔaˈko/ |
| אתה | ti /ti/ | ti /ti/ | ti /ti/ | ти /ti/ | te /te/ | تۆ /to/ | ikaw /ʔiˈkaw/ |
| שם | emën /ˈɛ̃mən/ | emër /ˈɛmər/ | emër /ˈemər/ | име /ˈime/ | anv /ˈãːno/ | ناو /naw/ | pangalan /paˈŋalan/ |
| עין | sy /sy/ | sy /sy/ | sy /sy/ | око /ɔkɔ/ | lagad /laɡat/ | چاو /tʃɑːw/ | mata /mata/ |
| יד | dorë /doːɾ/ | dorë /dɔɾə/ | dora /dɔɾa/ | ръка /rɤka/ | dorn /dɔɾn/ | دەست /dɛst/ | kamay /kamaj/ |
| לב | zemër /ˈzeməɾ/ | zemër /zɛməɾ/ | zemër /zɛməɾ/ | сърце /sɤrtsɛ/ | kalon /kalɔ̃n/ | دڵ /dɪɫ/ | puso /puˈsoʔ/ |
| אהבה | dashni /daʃˈni/ | dashuri /daʃuɾi/ | dashuri /daʃuɾi/ | любов /ljubɔf/ | karantez /kaɾɑ̃ntes/ | خۆشەویستی /xoʃɛwiːstiː/ | pag-ibig /paɡʔibiɡ/ |
| עץ | dru /dɾu/ | pemë /pɛmə/ | lis /lis/ | дърво /dɤrvɔ/ | gwezenn /ˈɡweːzɛn/ | دار /dɑːɾ/ | puno /puno/ |
| בית | shpi /ʃpi/ | shtëpi /ʃtəpi/ | shpi /ʃpi/ | къща /kɤʃtɐ/ | ti /tiː/ | ماڵ /mɑːɫ/ | bahay /bahaj/ |
| כלב | qen /cen/ | qen /cɛn/ | qeni /cɛni/ | куче /kutʃɛ/ | ki /kiː/ | سەگ /sɛɡ/ | aso /ˈʔaso/ |
| חתול | mace /ˈmatsɛ/ | mace /matsɛ/ | macja /matsja/ | котка /kɔtka/ | kazh /kaːs/ | پشیلە /pʃiːlɛ/ | pusa /pusa/ |
| לאכול | me ngranë /me ŋɾaːn/ | ha /ha/ | ha /ha/ | ям /jam/ | debriñ /debɾĩː/ | خواردن /xwɑːɾdɪn/ | kumain /kumaˈʔin/ |
| לשתות | me pi /me pi/ | pi /pi/ | pi /pi/ | пия /pijɐ/ | evañ /eːvɑ̃/ | خواردنەوە /xwɑːɾdɪnɛwɛ/ | uminom /ʔumiˈnom/ |
| אחד | nji /ɲi/ | një /ɲə/ | një /ɲə/ | един /ɛdin/ | unan /yːnɑ̃n/ | یەک /jɛk/ | isa /ʔiˈsa/ |
| שתיים | dy /dy/ | dy /dy/ | dy /dy/ | две /dvɛ/ | daou /dɔw/ | دوو /duː/ | dalawa /dalaˈwa/ |
| שלום | tungjatjeta /tunɟatˈjeta/ | përshëndetje /pəɾʃəndɛtjɛ/ | kalemera /kalɛmɛɾa/ | здравей /zdravɛj/ | demat /deːmat/ | سڵاو /sɫɑːw/ | kamusta /kamusta/ |
| תודה | faleminderit /falɛmindɛˈɾit/ | faleminderit /falɛmindɛɾit/ | faleminderit /falɛmindɛɾit/ | благодаря /blaɡɔdarʲa/ | trugarez /tɾyɡaɾes/ | سوپاس /supɑːs/ | salamat /salamat/ |
| טוב | mirë /miːɾ/ | mirë /miɾə/ | mirë /miɾə/ | добър /dɔbɤr/ | mat /maːt/ | باش /bɑːʃ/ | mabuti /mabuti/ |
| קוקייה | qyqe /ˈcyce/ | qyqe /ˈcycɛ/ | qyqe /ˈcyce/ | кукувица /kukuˈvitsɐ/ | koukoug /ˈkukuk/ | پەپووک /pɛˈpuːk/ | kakok /kaˈkok/ |
| הַב הַב | ham ham /ham ham/ | ham ham /ham ham/ | — | бау бау /bau bau/ | wouf wouf /wuf wuf/ | — | aw aw /ʔaw ʔaw/ |
| מחשב | kompjuter /kompjuˈteɾ/ | kompjuter /komˈpjuter/ | — | компютър /komˈpjutɤr/ | urzhiataer /yrzjaˈtaɛːr/ | کۆمپیوتەر /kompjuteɾ/ | kompiyuter /kompiˈjuteɾ/ |
| סושי | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | — | суши /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsyʃi/ | سووشی /suːʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ |
| דופמין | dopaminë /dopaˈmin/ | dopamina /dopaˈmina/ | — | допамин /dopɐˈmin/ | dopamin /doˈpamin/ | دۆپامین /doːpaːˈmiːn/ | dopamino /dopaˈmino/ |
| שטרודל (@) | et /ɛt/ | et /ɛt/ | — | маймунка /mɐjˈmunkɐ/ | — | — | at /ɐt/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.