агъул чӏал
אגולית
קווקזית צפון-מזרחית
אַע'ול (Aghulan; בשפת המקור Аґул чӀал) היא שפה קווקזית צפון-מזרחית מהענף הלזגי, המדוברת בפי כ-30,000 איש במחוזות אגולסקי וקוראחסקי שברפובליקת דאגסטן, רוסיה. מבחינה לשונית, האע'ולית קרובה מאוד ללזגית (lez) ולטבסראנית (tab), ומציגה את המאפיינים האופייניים לשפות הקווקז הצפון-מזרחי: מצאי עיצורים גדול (עם הגאים אֵגֶ'קטיביים ועלקיים), מורפולוגיה אגלוטינטיבית, יישור ארגטיבי ומערכות יחסה מורכבות (כ-14 צורות יחסה). לאע'ולית ארבעה אזורי ניב נבדלים (אע'ול גופא, קושאן, קֶרֶנחְיוּ, טפיג), כאשר ניב טפיג הוא הנפוץ ביותר ומשמש בסיס לסטנדרט הספרותי המודרני. השפה קיבלה נורמה ספרותית בכתב קירילי בשנת 1990 כחלק מתוכניות אוריינות בדאגסטן הפוסט-סובייטית.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות באגולית
מים
хьед
/ħed/
אש
цӏай
/tsʼaj/
שמש
рагъ
/raʁ/
ירח
ваз
/vaz/
כוכב
гъед
/ʁed/
אמא
баб
/bab/
אבא
ада
/ada/
אני
зун
/zun/
אתה
вун
/wun/
שם
тӀвар
/tʼʷar/
עין
ул
/ul/
יד
хил
/xil/
לב
юкӏ
/jukʼ/
אהבה
кӏанди
/kʼandi/
עץ
тар
/tar/
בית
кьали
/qʼali/
כלב
хвай
/xwaj/
חתול
кац
/kats/
לאכול
ифи
/ifi/
לשתות
ахъан
/aqʼan/
אחד
са
/sa/
שתיים
кьуд
/qʼud/
שלום
салам
/salam/
תודה
баркалла
/baɾkalːa/
טוב
хъвай
/qwaj/
קוקייה
кекку
/kːekːu/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות NE Caucasian קשורות
| משמעות | אגולית | לזגינית | בודוכית | טבסרנית | רוטולית | קריצית | צאחורית |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | хьед /ħed/ | яд /jad/ | хьед /ħed/ | штар /ʃtar/ | хьед /ħed/ | xed /xed/ | хьад /ħad/ |
| אש | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ | ts'a /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ |
| שמש | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | варагъ /waraʁ/ | vïrïğ /vɨrɨʁ/ | верг /verɡ/ |
| ירח | ваз /vaz/ | варз /varz/ | ваз /vaz/ | варз /varz/ | ваз /waz/ | vats /vats/ | ваз /vaz/ |
| כוכב | гъед /ʁed/ | гъед /ʁed/ | хед /χed/ | хяд /xæd/ | хед /χed/ | xed /xed/ | хане /χanɛ/ |
| אמא | баб /bab/ | диде /dide/ | баб /bab/ | баб /bab/ | нин /nin/ | dada /dada/ | йед /jed/ |
| אבא | ада /ada/ | буба /buba/ | дада /dada/ | дад /dad/ | дид /did/ | buba /buba/ | дакӏ /dakʼ/ |
| אני | зун /zun/ | зун /zun/ | зы /zɨ/ | узу /uzu/ | зы /zɨ/ | zin /zin/ | зы /zɨ/ |
| אתה | вун /wun/ | вун /wun/ | вы /wɨ/ | уву /uvu/ | вы /wɨ/ | vun /vun/ | ғу /ʁu/ |
| שם | тӀвар /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | дур /dur/ | tʼʷar /tʼʷar/ | до /do/ |
| עין | ул /ul/ | вил /vil/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ul /ul/ | ул /ul/ |
| יד | хил /xil/ | гъил /ʁil/ | кул /kul/ | хил /xil/ | хыл /χɨl/ | kul /kul/ | хыл /xəl/ |
| לב | юкӏ /jukʼ/ | рикӏ /rikʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | rikʼ /rikʼ/ | йикӏ /jikʼ/ |
| אהבה | кӏанди /kʼandi/ | кӏан хьун /kʼan χun/ | — /—/ | ккунивал /kːunival/ | — /—/ | mukan /muˈkan/ | ыкӏикна /əkʼikna/ |
| עץ | тар /tar/ | тар /tar/ | тар /tar/ | гар /ɡar/ | хыл /χɨl/ | xer /xer/ | йывон /jəvon/ |
| בית | кьали /qʼali/ | кӏвал /kʼval/ | кӏул /kʼul/ | хал /xal/ | хал /χal/ | xal /xal/ | хав /xav/ |
| כלב | хвай /xwaj/ | кицӏ /kitsʼ/ | хвар /χʷar/ | хю /xy/ | хыних /χɨniχ/ | xveqʼ /χveqʼ/ | хӏвай /ħʷaj/ |
| חתול | кац /kats/ | кац /kats/ | — /—/ | кет /ket/ | гету /ɡetu/ | — /—/ | кӏет /kʼet/ |
| לאכול | ифи /ifi/ | тӏуьн /tʼyn/ | ухьун /uħun/ | ипӏуб /ipʼub/ | ухьун /uħun/ | ulkura /ulˈkura/ | аӏкӏвыс /aʕkʷʼəs/ |
| לשתות | ахъан /aqʼan/ | хъун /qun/ | эджи /edʒi/ | ужуб /uʒub/ | эджин /edʒin/ | hatsra /hatsˈra/ | ийыхьес /iijəħes/ |
| אחד | са /sa/ | сад /sad/ | са /sa/ | саб /sab/ | са /sa/ | sa /sa/ | са /sa/ |
| שתיים | кьуд /qʼud/ | кьвед /qʷʼed/ | къуьд /qʼʷyd/ | кьюб /qʼyb/ | кьуьд /qʼyd/ | qʼʷad /qʼʷad/ | къвад /qʼʷad/ |
| שלום | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | — /—/ | салам /salam/ |
| תודה | баркалла /baɾkalːa/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | — /—/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | — /—/ | — /—/ | бахытыд /baxətəd/ |
| טוב | хъвай /qwaj/ | хъсан /qsan/ | — /—/ | ужу /uʒu/ | йишды /jiʃdɨ/ | yiğin /jiˈʁin/ | йишда /jiʃda/ |
| קוקייה | кекку /kːekːu/ | кукупӀ /kːukːupʼ/ | гугутӀ /ɡuɡutʼ/ | кукум /kːukːum/ | гиггу /ɡiɡːu/ | гугу /ɡuɡu/ | гукки /ɡukːi/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.