Awajún chichám

אגוארונה

Jivaroan

משפחהJivaroan דוברים~55K (Peru ~50K + Ecuador ~5K) כתבLatin מדינותPeru (Amazonas, Cajamarca, San Martín, Loreto regions שפה רשמיתPeru (recognized regional language under Article 48 of the 1993 Constitution; חיוניותvulnerable ISO 639-3agr

Aguaruna (Awajún chichám, "Awajún speech") is the largest Jivaroan language, spoken by ~50,000-55,000 Awajún people in the Peruvian Amazon — Andes ecotone region. The Jivaroan family is a small isolated South American family of 4-5 closely related languages (Shuar jiv, Achuar acu, Huambisa, Shiwiar, Awajún agr) whose homeland straddles the Peru-Ecuador border in the Marañón River basin. Awajún speakers are ethnically related to but linguistically distinct from Ecuadorian Shuar; mutual intelligibility is partial. Awajún has retained Jivaroan family features: nasal vowels, focus markers, classifier-noun constructions, and an exhaustive ethnobiological lexicon for the rainforest. The 2009 Bagua massacre brought international attention to Awajún land rights.

היכן מדוברת

20 מילים בסיסיות באגוארונה

מים

yumi

/jumi/

אש

úkam

/úkam/

שמש

etsá

/etsá/

ירח

nántu

/nántu/

אמא

dukú

/dukú/

אבא

apá

/apá/

לאכול

yuwámu

/juwámu/

לשתות

úmag

/úmaɡ/

אהבה

amaja

/amaha/

לב

anéntai

/anɛ́ntaj/

עץ

númi

/númi/

בית

jegámu

/heɡámu/

כלב

yawá

/jawá/

חתול

micha

/mitʃa/

יד

uwéj

/uwéh/

עין

jíi

/híː/

שלום

pujámek

/puhámɛk/

תודה

see

/sɛː/

אחד

makichik

/makitʃik/

טוב

ímia

/ímia/

מקורות

השוואת מילים

בהשוואה לשפות Jivaroan קשורות

משמעות אגוארונהאצ׳וארשוארג׳קארולקוטהדקוטהבג'ה
מים yumi /jumi/ yumi /jumi/ yumi /jumi/ uma /uma/ mní /mní/ mní /mní/ yam /jam/
אש úkam /úkam/ ji /dʒi/ ji /dʒi/ nina /nina/ pȟéta /pˣéta/ phéta /pʰéta/ neʼaat /neʔaːt/
שמש etsá /etsá/ etsa /etsa/ etsa /etsa/ ñiwi /ɲiwi/ /wí/ aŋpétuwí /aŋpétuwí/ yint /jint/
ירח nántu /nántu/ nantu /nantu/ nantu /nantu/ phaxshi /pʰaχʃi/ haŋhépi wí /haŋhépi wí/ haŋyétuwí /haŋjétuwí/ tirig /tiɾiɡ/
אמא dukú /dukú/ nukur /nukuɾ/ nukur /nukuɾ/ mama /mama/ iná /iná/ iná /iná/ indee /iːndeː/
אבא apá /apá/ apar /apaɾ/ apar /apaɾ/ awki /awki/ até /até/ até /até/ baab /baːb/
לאכול yuwámu /juwámu/ yuata /juata/ yuata /juata/ mankaña /mankaɲa/ yúta /júta/ yúta /júta/ tame /tame/
לשתות úmag /úmaɡ/ umarta /umaɾta/ umarta /umaɾta/ umaña /umaɲa/ yatkáŋ /jatkáŋ/ yatkáŋ /jatkáŋ/ gwaʼa /ɡʷaʕa/
עמוד 1/3

חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.