Shuar Chicham
שואר
ז׳יבארואית
שואר (Shuar Chicham) היא השפה הראשית של משפחת הח'יוארו, המדוברת בפי בני העם השואר באמזונס של אקוודור ופרו. ידועה לשמצה היסטורית באנתרופולוגיה המערבית בשל מנהג הצַ'נְצָה (ראשים מכווצים) — טקס קבורה שכבר אינו נהוג, אשר הוצג באופן מסולף בהרחבה בספרות המסעות של המאות ה-19 וה-20. פדרציית השואר (1964) הייתה ארגון חלוצי לזכויות ילידים. קרובה מאוד לאוואחון (אגוארונה) ולאצ'ואר בתוך משפחת הח'יוארו. שימוש פעיל בין-דורי; תוכניות חינוך דו-לשוני בספרדית ובשואר ברחבי אקוודור.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בשואר
מים
yumi
/jumi/
אש
ji
/hi/
שמש
etsa
/etsa/
ירח
nantu
/nantu/
כוכב
yaa
/jaː/
אמא
nukur
/nukuɾ/
אבא
apar
/apaɾ/
אני
wi
/wi/
אתה
ame
/ame/
שם
naari
/naːɾi/
עין
jii
/hiː/
יד
uwej
/uweh/
לב
enentai
/enentai/
אהבה
anentaiti
/anentaiti/
עץ
numi
/numi/
בית
jea
/hea/
כלב
yawá
/jaˈwa/
חתול
micha
/mitʃa/
לאכול
yuata
/juata/
לשתות
umarta
/umaɾta/
אחד
chikichik
/tʃikitʃik/
שתיים
jimiará
/himiaɾa/
שלום
pujamek
/puhamek/
תודה
yuminsajme
/juminsahme/
טוב
penker
/peŋkeɾ/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Jivaroan קשורות
| משמעות | שואר | אצ׳ואר | אגוארונה | יופיק מרכז אלסקה | טנגכול נגה | ניב אוסקה | ניב הירושימה |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | meq /meq/ | ze /ze/ | 水 /mizɯ/ | 水 /mizɯ/ |
| אש | ji /hi/ | ji /hi/ | jii /hiː/ | keneq /keneq/ | mei /mei/ | 火 /hi/ | 火 /hi/ |
| שמש | etsa /etsa/ | etsa /etsa/ | etsá /etsá/ | akerta /akerta/ | nyithui /ɲitʰui/ | 日 /hi/ | 日 /hi/ |
| ירח | nantu /nantu/ | nantu /nantu/ | nántu /nántu/ | iraluq /iraluq/ | lai /lai/ | 月 /tsɯki/ | 月 /tsɯki/ |
| כוכב | yaa /jaː/ | yaa /jaː/ | yaya /jaja/ | agyaq /aɣjaq/ | sira /siraː/ | 星 /hoɕi/ | 星 /hoɕi/ |
| אמא | nukur /nukuɾ/ | nukur /nukuɾ/ | dukú /dukú/ | aana /aːna/ | ina /ina/ | おかん /okaɴ/ | おふくろ /oɸɯkɯɾo/ |
| אבא | apar /apaɾ/ | apar /apaɾ/ | apá /apá/ | ata /ata/ | apa /apa/ | おとん /otoɴ/ | 親父 /ojadʑi/ |
| אני | wi /wi/ | wi /wi/ | wi /wi/ | wiinga /wiːŋa/ | i /i/ | わし /waɕi/ | わし /waɕi/ |
| אתה | ame /ame/ | ame /ame/ | amé /ame/ | elpet /əɬpət/ | na /na/ | あんた /anta/ | あんた /anta/ |
| שם | naari /naːɾi/ | naari /naːɾi/ | daaji /daːhi/ | ateq /atəq/ | amin /amin/ | 名前 /namae/ | 名前 /namae/ |
| עין | jii /hiː/ | jii /hiː/ | jíi /híː/ | ii /iː/ | mi /mi/ | 目 /me/ | 目 /me/ |
| יד | uwej /uweh/ | uwej /uweh/ | uwéj /uwéh/ | unirak /unirak/ | phei /pʰei/ | 手 /te/ | 手 /te/ |
| לב | enentai /enentai/ | enentai /enentai/ | anéntai /anɛ́ntaj/ | irua /irua/ | mokyaba /mokjaba/ | 心 /kokoɾo/ | 心 /kokoɾo/ |
| אהבה | anentaiti /anentaiti/ | anentin /anentin/ | amaja /amaha/ | kenka /kenka/ | cha /tʃa/ | 愛 /ai/ | 愛 /ai/ |
| עץ | numi /numi/ | numi /numi/ | númi /númi/ | napa /napa/ | leiyik /leijik/ | 木 /ki/ | 木 /ki/ |
| בית | jea /hea/ | jea /hea/ | jegámu /heɡámu/ | ena /ena/ | shim /ʃim/ | 家 /ie/ | 家 /ie/ |
| כלב | yawá /jaˈwa/ | yawa /jawa/ | yawá /jawá/ | qimugta /qimuɣta/ | ui /ui/ | 犬 /inɯ/ | 犬 /inɯ/ |
| חתול | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | qassraaraq /qassraːraq/ | mibu /mibu/ | 猫 /neko/ | 猫 /neko/ |
| לאכול | yuata /juata/ | yuata /juata/ | yuwámu /juwámu/ | ner'uq /nerʔuq/ | ngui /ŋui/ | 食べて /tabete/ | 食べて /tabete/ |
| לשתות | umarta /umaɾta/ | umarta /umaɾta/ | úmag /úmaɡ/ | mertuq /mertuq/ | rai /rai/ | 飲んで /nonde/ | 飲んで /nonde/ |
| אחד | chikichik /tʃikitʃik/ | kichik /kitʃik/ | makichik /makitʃik/ | ataucik /atautʃik/ | kha /kʰa/ | 一 /itɕi/ | 一 /itɕi/ |
| שתיים | jimiará /himiaɾa/ | jimiar /himiaɾ/ | jimag /himaɡ/ | malruk /maɬʁuk/ | khani /kʰani/ | 二 /ni/ | 二 /ni/ |
| שלום | pujamek /puhamek/ | pujamek /puhamek/ | pujámek /puhámɛk/ | waqaa /waqaː/ | hayau /hajau/ | 毎度 /maido/ | やあ /jaː/ |
| תודה | yuminsajme /juminsahme/ | mai-tikut /majtikut/ | see /sɛː/ | quyana /qujana/ | ase /ase/ | おおきに /oːkini/ | ありがとう /aɾiɡatoː/ |
| טוב | penker /peŋkeɾ/ | penker /peŋkeɾ/ | ímia /ímia/ | assirtuq /asːirtuq/ | kahei /kahei/ | ええ /eː/ | ええ /eː/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.