ئۇيغۇر
Yugur oriental
Mongol
Le yugur oriental, également appelé yugur shira, est une langue mongolique parlée par environ 2 500 Yugur, principalement dans le xian autonome yugur de Sunan, au Gansu, en Chine. Bien qu'il partage un nom ethnique et des communautés avec le yugur occidental, les deux langues appartiennent à des familles différentes : le yugur occidental est turcique, tandis que le yugur oriental est mongolique. La langue possède une morphologie agglutinante et un ordre principalement SOV ; des siècles de contact lui ont apporté une forte influence du tibétain et des variétés chinoises locales. Le yugur oriental ne dispose pas d'une norme écrite quotidienne largement établie et est surtout documenté en transcription savante ; ses locuteurs emploient généralement le chinois pour lire et écrire. La transmission aux enfants diminuant, il est considéré comme vulnérable ou menacé.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Yugur oriental
Eau
ус
/us/
Feu
гал
/ɡal/
Soleil
нар
/nar/
Lune
сар
/sar/
Étoile
ходэн
/χoden/
Mère
ээж
/eːʒ/
Père
аава
/ɑːva/
Je
би
/bi/
Tu
чи
/tʃi/
Nom
нэрэ
/nere/
Œil
нүдэ
/nʏde/
Main
гар
/ɡar/
Cœur
зүрх
/zʏrχ/
Amour
хайрлаха
/χajrlaχa/
Arbre
мод
/mod/
Maison
гэр
/ɡer/
Chien
нохай
/noχaj/
Chat
мэшэ
/meʃe/
Manger
идэхэ
/ɪdeχe/
Boire
ухаха
/uχaχa/
Un
нэг
/neɡ/
Deux
гоор
/ɣoːr/
Bonjour
сайнар уу
/sajnar uː/
Merci
баярлалаа
/bajarlalaː/
Bon
сайн
/sajn/
Mots comparés
Comparé aux langues Mongolic apparentées
| Sens | Yugur oriental | Mongol | Mongol classique | Kalmouk | Bouriate | Mongol moyen | Mongghul |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | ус /us/ | ус /us/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | усн /usn/ | уһан /uhan/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | usu /usu/ |
| Feu | гал /ɡal/ | гал /ɡal/ | ᠭᠠᠯ /ɡal/ | гал /ɡal/ | гал /ɡal/ | ᠭᠠᠯ /ɣal/ | ghal /ʁal/ |
| Soleil | нар /nar/ | нар /nar/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | нарн /narn/ | наран /naran/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | nara /nara/ |
| Lune | сар /sar/ | сар /sar/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | сар /sar/ | һара /hara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | sara /sara/ |
| Étoile | ходэн /χoden/ | од /ɔt/ | ᠣᠳᠣᠨ /odun/ | одн /odn/ | одон /oˈdõ/ | ᠬᠣᠳᠤᠨ /hodun/ | hodi /xoˈdi/ |
| Mère | ээж /eːʒ/ | ээж /eːdʒ/ | ᠡᠬᠡ /eke/ | ээҗ /eːdʒ/ | эхэ /exe/ | ᠡᠭᠡ /eke/ | ana /ana/ |
| Père | аава /ɑːva/ | аав /aːw/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | аав /aːv/ | эсэгэ /eseɡe/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | ada /ada/ |
| Je | би /bi/ | би /bi/ | ᠪᠢ /bi/ | би /bi/ | би /bi/ | ᠪᠢ /bi/ | bu /bu/ |
| Tu | чи /tʃi/ | чи /tʃʰi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | чи /tʃi/ | ши /ʃi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | chi /tɕi/ |
| Nom | нэрэ /nere/ | нэр /ner/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | нерн /nern/ | нэрэ /nere/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | nere /nərə/ |
| Œil | нүдэ /nʏde/ | нүд /nyd/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidü/ | нүдн /nyˈdn̩/ | нюдэн /nʲuden/ | ᠨᠢᠳᠦᠨ /nidyn/ | nidu /nidu/ |
| Main | гар /ɡar/ | гар /ɡar/ | ᠭᠠᠷ /ɡar/ | һар /ɣar/ | гар /ɡar/ | ᠭᠠᠷ /ɣar/ | ghar /ʁar/ |
| Cœur | зүрх /zʏrχ/ | зүрх /dzyrx/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirüke/ | зүркн /zyrˈkən/ | зүрхэн /zyrxen/ | ᠵᠢᠷᠦᠭᠡ /dʒiryke/ | jürige /dʒyriɡe/ |
| Amour | хайрлаха /χajrlaχa/ | хайр /xajr/ | ᠬᠠᠶᠢᠷᠠ /xajira/ | дурлх /durlx/ | дуран /duran/ | ᠳᠤᠷᠠ /dura/ | durala- /durala/ |
| Arbre | мод /mod/ | мод /mod/ | ᠮᠣᠳᠤ /modu/ | модн /moˈdn̩/ | модон /modon/ | ᠮᠣᠳᠤᠨ /modun/ | modu /modu/ |
| Maison | гэр /ɡer/ | гэр /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | гер /ɡer/ | гэр /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | ger /ɡer/ |
| Chien | нохай /noχaj/ | нохой /nɔxɔj/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noxai/ | ноха /noxa/ | нохой /noxoj/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | noghui /noʁui/ |
| Chat | мэшэ /meʃe/ | муур /muːr/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | миис /miːs/ | миисгэй /miːsɡej/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | mau /mau/ |
| Manger | идэхэ /ɪdeχe/ | идэх /idex/ | ᠢᠳᠡ- /ide-/ | иде /ide/ | эдеэлхэ /edeːlxe/ | ᠢᠳᠡ /ide/ | idi- /idi/ |
| Boire | ухаха /uχaχa/ | уух /uːx/ | ᠤᠭᠤ- /uɣu-/ | уу /uː/ | ууха /uːxa/ | ᠤᠭᠤ /uɣu/ | uu- /uː/ |
| Un | нэг /neɡ/ | нэг /neɡ/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | негн /neɡn/ | нэгэн /neɡen/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | nige /niɡe/ |
| Deux | гоор /ɣoːr/ | хоёр /xɔˈjɔr/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | хойр /xojr/ | хоёр /xɔˈjɔr/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | ghoor /ʁoːr/ |
| Bonjour | сайнар уу /sajnar uː/ | сайн уу /sajn uː/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠤᠤ /sajin uu/ | менд /mend/ | сайн байна /sajn bajna/ | ᠠᠮᠤᠷ /amur/ | amur sain /amur sain/ |
| Merci | баярлалаа /bajarlalaː/ | баярлалаа /bajarlalaː/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bajarlala/ | ханҗанав /xandʒanav/ | баярлаа /bajarlaː/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠪᠠ /bajarlaba/ | bayarla- /bajarla/ |
| Bon | сайн /sajn/ | сайн /sajn/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sajin/ | сән /sæn/ | һайн /hajn/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sain/ | sain /sain/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.