Santa
Langue dongxiang
Mongol
Le dongxiang, également appelé santa (ISO 639-3 : sce), est une langue mongolique parlée principalement par les Dongxiang dans la province du Gansu, au nord-ouest de la Chine, surtout dans le xian autonome dongxiang et les régions voisines. Le nombre de locuteurs est généralement estimé entre 200 000 et 300 000, bien que le passage au mandarin du Nord-Ouest ait affaibli la transmission intergénérationnelle dans certaines communautés. Le contact prolongé avec les langues sinitiques a profondément façonné le dongxiang : son harmonie vocalique est limitée, la longueur vocalique n'y est pas phonémique et le chinois a largement influencé son lexique et sa syntaxe. Une transcription latine approuvée au Gansu en 1994 a servi dans des dictionnaires et des expériences d'enseignement bilingue, tandis que certains locuteurs utilisent aussi une écriture arabe adaptée appelée xiao'erjing.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Langue dongxiang
Eau
usu
/usu/
Feu
qan
/qɑn/
Soleil
naran
/nɑrən/
Lune
sara
/sɑrə/
Étoile
hodun
/hodun/
Mère
ana
/ɑnə/
Père
ebuge
/ɛbuɡɛ/
Je
bi
/pi/
Tu
chi
/tɕi/
Nom
niere
/niərə/
Œil
udun
/udun/
Main
qa
/qɑ/
Cœur
selme
/sɛlmɛ/
Amour
khotula-
/xoːtulə/
Arbre
mutun
/mutun/
Maison
ger
/ɡɛr/
Chien
noghoi
/noɣəi/
Chat
bisalai
/biːsəlai/
Manger
ijie-
/iʥiə/
Boire
otsu-
/otʂɯ/
Un
nie
/niə/
Deux
ghua
/ʁua/
Bonjour
sain baina
/sain bainə/
Merci
baiarla
/bɑjɑrlə/
Bon
sain
/sain/
Mots comparés
Comparé aux langues Mongolic apparentées
| Sens | Langue dongxiang | Mongol (Mongolie-Intérieure) | Mongghul | Mongol moyen | Monguor | Mongol classique | Proto-mongol |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | usu /usu/ | ᠤᠰᠤ /usu/ | usu /usu/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | us /ʊs/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | *usun /usun/ |
| Feu | qan /qɑn/ | ᠭᠠᠯ /ɡɑl/ | ghal /ʁal/ | ᠭᠠᠯ /ɣal/ | gal /ɡɑl/ | ᠭᠠᠯ /ɡal/ | *gal /gal/ |
| Soleil | naran /nɑrən/ | ᠨᠠᠷᠠ /nɑrɑ/ | nara /nara/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | naran /ˈnɑrɑn/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | *naran /naran/ |
| Lune | sara /sɑrə/ | ᠰᠠᠷᠠ /sɑrɑ/ | sara /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | sar /sɑr/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | *sara /sara/ |
| Étoile | hodun /hodun/ | ᠣᠳᠤᠨ /ɔtŋ̍/ | hodi /xoˈdi/ | ᠬᠣᠳᠤᠨ /hodun/ | hudun /xudun/ | ᠣᠳᠣᠨ /odun/ | *hodun /hodun/ |
| Mère | ana /ɑnə/ | ᠡᠬᠡ /eχe/ | ana /ana/ | ᠡᠭᠡ /eke/ | eej /ˈeːʒ/ | ᠡᠬᠡ /eke/ | *eke /eke/ |
| Père | ebuge /ɛbuɡɛ/ | ᠠᠪᠤ /ɑβu/ | ada /ada/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | aav /ˈaːv/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | *ečige /ečige/ |
| Je | bi /pi/ | ᠪᠢ /bi/ | bu /bu/ | ᠪᠢ /bi/ | bu /pu/ | ᠪᠢ /bi/ | *bi /bi/ |
| Tu | chi /tɕi/ | ᠴᠢ /tʃʰi/ | chi /tɕi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | chi /tɕi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | *či /či/ |
| Nom | niere /niərə/ | ᠨᠡᠷᠡ /nər/ | nere /nərə/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | nere /nerə/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | *nere /nere/ |
| Œil | udun /udun/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidʉ/ | nidu /nidu/ | ᠨᠢᠳᠦᠨ /nidyn/ | nüd /ˈnʏd/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidü/ | *nidün /nidün/ |
| Main | qa /qɑ/ | ᠭᠠᠷ /ɡɑr/ | ghar /ʁar/ | ᠭᠠᠷ /ɣar/ | gar /ɡɑr/ | ᠭᠠᠷ /ɡar/ | *gar /gar/ |
| Cœur | selme /sɛlmɛ/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirʉχe/ | jürige /dʒyriɡe/ | ᠵᠢᠷᠦᠭᠡ /dʒiryke/ | zürkh /ˈzʏrkx/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirüke/ | *ǰirüken /ǰirüken/ |
| Amour | khotula- /xoːtulə/ | ᠬᠠᠢᠷᠠ /χɑir/ | durala- /durala/ | ᠳᠤᠷᠠ /dura/ | khairakh /xaɪˈrɑx/ | ᠬᠠᠶᠢᠷᠠ /xajira/ | — /—/ |
| Arbre | mutun /mutun/ | ᠮᠣᠳᠤ /mɔdu/ | modu /modu/ | ᠮᠣᠳᠤᠨ /modun/ | mod /mɔd/ | ᠮᠣᠳᠤ /modu/ | *modun /modun/ |
| Maison | ger /ɡɛr/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | ger /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | ger /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | *ger /ger/ |
| Chien | noghoi /noɣəi/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /nɔχɑi/ | noghui /noʁui/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | noxoi /ˈnɔxɔɪ/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noxai/ | *nokai /nokai/ |
| Chat | bisalai /biːsəlai/ | ᠮᠤᠤᠷ /muːr/ | mau /mau/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | mulagsai /mulɑɡˈsaɪ/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | — /—/ |
| Manger | ijie- /iʥiə/ | ᠢᠳᠡᠬᠦ /ideχʉ/ | idi- /idi/ | ᠢᠳᠡ /ide/ | ide /ˈide/ | ᠢᠳᠡ- /ide-/ | *ide- /ide-/ |
| Boire | otsu- /otʂɯ/ | ᠤᠤᠬᠤ /uːχu/ | uu- /uː/ | ᠤᠭᠤ /uɣu/ | uu /uː/ | ᠤᠭᠤ- /uɣu-/ | *uu- /uu-/ |
| Un | nie /niə/ | ᠨᠢᠭᠡ /niɡe/ | nige /niɡe/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | nige /ˈniɡe/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | *nigen /nigen/ |
| Deux | ghua /ʁua/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /xɔˈjɔr/ | ghoor /ʁoːr/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | ghoor /ɣoːr/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | *koyar /koyar/ |
| Bonjour | sain baina /sain bainə/ | ᠰᠠᠢᠨ ᠪᠠᠢᠨᠠ /sɑin bɑinɑ/ | amur sain /amur sain/ | ᠠᠮᠤᠷ /amur/ | sain bain uu /saɪn baɪn uː/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠤᠤ /sajin uu/ | — /—/ |
| Merci | baiarla /bɑjɑrlə/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bɑjɑrlɑlɑ/ | bayarla- /bajarla/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠪᠠ /bajarlaba/ | bayarlaa /bɑjɑrˈlaː/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bajarlala/ | — /—/ |
| Bon | sain /sain/ | ᠰᠠᠢᠨ /sɑin/ | sain /sain/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sain/ | sain /ˈsaɪn/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sajin/ | *sajin /sajin/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.