Mongghul
Monguor
Mongol
Le mongghul, ou monguor de Huzhu (ISO 639-3 : mjg), est une langue mongolique parlée par environ 50 000 personnes, principalement dans le xian autonome tu de Huzhu, au Qinghai, ainsi que dans de plus petites communautés du Gansu voisin, en Chine. Il est associé à l'ethnie tu officiellement reconnue en Chine, mais doit être distingué du mangghuer de Minhe, que de nombreux linguistes considèrent comme une langue distincte sans intercompréhension. Le mongghul est agglutinant et généralement SOV ; le contact prolongé avec le tibétain de l'Amdo et le mandarin du Nord-Ouest a profondément remodelé son vocabulaire et sa grammaire. Un alphabet latin non officiel fondé sur le pinyin chinois fut élaboré dans les années 1980, mais le chinois reste dominant dans l'éducation et l'écrit. Le nombre de locuteurs et la transmission diminuent, et la langue est menacée.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Monguor
Eau
us
/ʊs/
Feu
gal
/ɡɑl/
Soleil
naran
/ˈnɑrɑn/
Lune
sar
/sɑr/
Étoile
hudun
/xudun/
Mère
eej
/ˈeːʒ/
Père
aav
/ˈaːv/
Je
bu
/pu/
Tu
chi
/tɕi/
Nom
nere
/nerə/
Œil
nüd
/ˈnʏd/
Main
gar
/ɡɑr/
Cœur
zürkh
/ˈzʏrkx/
Amour
khairakh
/xaɪˈrɑx/
Arbre
mod
/mɔd/
Maison
ger
/ɡer/
Chien
noxoi
/ˈnɔxɔɪ/
Chat
mulagsai
/mulɑɡˈsaɪ/
Manger
ide
/ˈide/
Boire
uu
/uː/
Un
nige
/ˈniɡe/
Deux
ghoor
/ɣoːr/
Bonjour
sain bain uu
/saɪn baɪn uː/
Merci
bayarlaa
/bɑjɑrˈlaː/
Bon
sain
/ˈsaɪn/
Mots comparés
Comparé aux langues Mongolic apparentées
| Sens | Monguor | Mongol | Yugur oriental | Mongol (Mongolie-Intérieure) | Kalmouk | Mongghul | Mongol classique |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | us /ʊs/ | ус /us/ | ус /us/ | ᠤᠰᠤ /usu/ | усн /usn/ | usu /usu/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ |
| Feu | gal /ɡɑl/ | гал /ɡal/ | гал /ɡal/ | ᠭᠠᠯ /ɡɑl/ | гал /ɡal/ | ghal /ʁal/ | ᠭᠠᠯ /ɡal/ |
| Soleil | naran /ˈnɑrɑn/ | нар /nar/ | нар /nar/ | ᠨᠠᠷᠠ /nɑrɑ/ | нарн /narn/ | nara /nara/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ |
| Lune | sar /sɑr/ | сар /sar/ | сар /sar/ | ᠰᠠᠷᠠ /sɑrɑ/ | сар /sar/ | sara /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ |
| Étoile | hudun /xudun/ | од /ɔt/ | ходэн /χoden/ | ᠣᠳᠤᠨ /ɔtŋ̍/ | одн /odn/ | hodi /xoˈdi/ | ᠣᠳᠣᠨ /odun/ |
| Mère | eej /ˈeːʒ/ | ээж /eːdʒ/ | ээж /eːʒ/ | ᠡᠬᠡ /eχe/ | ээҗ /eːdʒ/ | ana /ana/ | ᠡᠬᠡ /eke/ |
| Père | aav /ˈaːv/ | аав /aːw/ | аава /ɑːva/ | ᠠᠪᠤ /ɑβu/ | аав /aːv/ | ada /ada/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ |
| Je | bu /pu/ | би /bi/ | би /bi/ | ᠪᠢ /bi/ | би /bi/ | bu /bu/ | ᠪᠢ /bi/ |
| Tu | chi /tɕi/ | чи /tʃʰi/ | чи /tʃi/ | ᠴᠢ /tʃʰi/ | чи /tʃi/ | chi /tɕi/ | ᠴᠢ /tʃi/ |
| Nom | nere /nerə/ | нэр /ner/ | нэрэ /nere/ | ᠨᠡᠷᠡ /nər/ | нерн /nern/ | nere /nərə/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ |
| Œil | nüd /ˈnʏd/ | нүд /nyd/ | нүдэ /nʏde/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidʉ/ | нүдн /nyˈdn̩/ | nidu /nidu/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidü/ |
| Main | gar /ɡɑr/ | гар /ɡar/ | гар /ɡar/ | ᠭᠠᠷ /ɡɑr/ | һар /ɣar/ | ghar /ʁar/ | ᠭᠠᠷ /ɡar/ |
| Cœur | zürkh /ˈzʏrkx/ | зүрх /dzyrx/ | зүрх /zʏrχ/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirʉχe/ | зүркн /zyrˈkən/ | jürige /dʒyriɡe/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirüke/ |
| Amour | khairakh /xaɪˈrɑx/ | хайр /xajr/ | хайрлаха /χajrlaχa/ | ᠬᠠᠢᠷᠠ /χɑir/ | дурлх /durlx/ | durala- /durala/ | ᠬᠠᠶᠢᠷᠠ /xajira/ |
| Arbre | mod /mɔd/ | мод /mod/ | мод /mod/ | ᠮᠣᠳᠤ /mɔdu/ | модн /moˈdn̩/ | modu /modu/ | ᠮᠣᠳᠤ /modu/ |
| Maison | ger /ɡer/ | гэр /ɡer/ | гэр /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | гер /ɡer/ | ger /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ |
| Chien | noxoi /ˈnɔxɔɪ/ | нохой /nɔxɔj/ | нохай /noχaj/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /nɔχɑi/ | ноха /noxa/ | noghui /noʁui/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noxai/ |
| Chat | mulagsai /mulɑɡˈsaɪ/ | муур /muːr/ | мэшэ /meʃe/ | ᠮᠤᠤᠷ /muːr/ | миис /miːs/ | mau /mau/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ |
| Manger | ide /ˈide/ | идэх /idex/ | идэхэ /ɪdeχe/ | ᠢᠳᠡᠬᠦ /ideχʉ/ | иде /ide/ | idi- /idi/ | ᠢᠳᠡ- /ide-/ |
| Boire | uu /uː/ | уух /uːx/ | ухаха /uχaχa/ | ᠤᠤᠬᠤ /uːχu/ | уу /uː/ | uu- /uː/ | ᠤᠭᠤ- /uɣu-/ |
| Un | nige /ˈniɡe/ | нэг /neɡ/ | нэг /neɡ/ | ᠨᠢᠭᠡ /niɡe/ | негн /neɡn/ | nige /niɡe/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ |
| Deux | ghoor /ɣoːr/ | хоёр /xɔˈjɔr/ | гоор /ɣoːr/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /xɔˈjɔr/ | хойр /xojr/ | ghoor /ʁoːr/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ |
| Bonjour | sain bain uu /saɪn baɪn uː/ | сайн уу /sajn uː/ | сайнар уу /sajnar uː/ | ᠰᠠᠢᠨ ᠪᠠᠢᠨᠠ /sɑin bɑinɑ/ | менд /mend/ | amur sain /amur sain/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠤᠤ /sajin uu/ |
| Merci | bayarlaa /bɑjɑrˈlaː/ | баярлалаа /bajarlalaː/ | баярлалаа /bajarlalaː/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bɑjɑrlɑlɑ/ | ханҗанав /xandʒanav/ | bayarla- /bajarla/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bajarlala/ |
| Bon | sain /ˈsaɪn/ | сайн /sajn/ | сайн /sajn/ | ᠰᠠᠢᠨ /sɑin/ | сән /sæn/ | sain /sain/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sajin/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.