Wadul aruu
Iukaguir de la toundra
Yukaghir (Tundra)
Le youkaghir de la toundra (Wadul aruu) est l'une des deux variétés youkaghires encore vivantes (avec le youkaghir de la Kolyma / de la forêt, yux). La parenté génétique de la famille youkaghire avec l'ouralien reste débattue. Le youkaghir de la toundra compte environ 370 locuteurs le long du cours inférieur de la Kolyma, principalement à Andrioutchkino, avec des efforts actifs de revitalisation linguistique comprenant des programmes scolaires.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Iukaguir de la toundra
Eau
лавйэ
/lawje/
Feu
лачил
/latʃil/
Soleil
пугэ
/puɣe/
Lune
киндьэ
/kindʲe/
Étoile
ҥэзэтчх
/ŋezetʃχ/
Mère
эмэй
/emej/
Père
эчэ
/etʃe/
Je
мэт
/met/
Tu
тэт
/tet/
Nom
ню
/nʲuː/
Œil
ӈөбур
/ŋøbur/
Main
чальдьэ
/tʃaldʲe/
Cœur
сугудьэ
/suɡudʲe/
Amour
—
/—/
Arbre
саал
/saːl/
Maison
нумэ
/nume/
Chien
лаамэ
/laːme/
Chat
кошка
/koʂka/
Manger
ленди-
/lendi/
Boire
ӧйрэ-
/øjre/
Un
маархан
/maːrqan/
Deux
кийоон
/kijoːn/
Bonjour
—
/—/
Merci
—
/—/
Bon
амдур
/amdur/
Sources
Mots comparés
Comparé aux langues Yukaghir (Tundra) apparentées
| Sens | Iukaguir de la toundra | Youkaghir de Kolyma | Tofalar | Babuza (favorlang) | Kuvi | Itelmène | Oneida |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | лавйэ /lawje/ | оожии /oːʒiː/ | суғ /suɣ/ | zalum /zalum/ | ēru /eːru/ | иʔ /iʔ/ | otiʔkwah /otiʔkwah/ |
| Feu | лачил /latʃil/ | ло́чил /lótʃil/ | от /ot/ | apoi /apoi/ | nēsi /neːsi/ | пʼэнэ /pʼene/ | onaʔ /onaʔ/ |
| Soleil | пугэ /puɣe/ | пугэ /puɣe/ | хүн /xyn/ | — /—/ | vēla /ʋeːla/ | коачʼ /koatʃʼ/ | karahkwah /karahkwah/ |
| Lune | киндьэ /kindʲe/ | киндьэ /kindʲe/ | ай /aj/ | zilias /siliəs/ | lēnʒu /leːndʒu/ | куӆаӈ /kuɬaŋ/ | tsikʌ /tsikʌ/ |
| Étoile | ҥэзэтчх /ŋezetʃχ/ | эҥэзэтчх /eŋezetʃχ/ | сылдыс /sɯldɯs/ | botto /botːo/ | sukka /sukka/ | эӈэн /eŋen/ | otsistohkwaʼ /odʒistohkwaʔ/ |
| Mère | эмэй /emej/ | эмэй /emej/ | ийе /ije/ | tina /tina/ | āva /aːʋa/ | — /—/ | aknulha /aknulha/ |
| Père | эчэ /etʃe/ | эчиэ /etʃiə/ | ача /atʃa/ | tama /tama/ | bāva /baːʋa/ | — /—/ | haʔnih /haʔnih/ |
| Je | мэт /met/ | мэт /met/ | мен /men/ | ka-ina /kaina/ | nānu /naːnu/ | кма /kʼma/ | iʔí /iˈʔi/ |
| Tu | тэт /tet/ | тэт /tet/ | сен /sen/ | ijo /ijo/ | īnu /iːnu/ | кза /kza/ | isé /iˈse/ |
| Nom | ню /nʲuː/ | ню /nʲuː/ | ат /at/ | naan /naːn/ | paru /paɾu/ | нан /nan/ | yukyáts /juˈɡjats/ |
| Œil | ӈөбур /ŋøbur/ | ӈөбур /ŋøbur/ | карак /karak/ | macha /matʃa/ | kannu /kannu/ | иркэ /irke/ | oʔloh /oʔloh/ |
| Main | чальдьэ /tʃaldʲe/ | нугэн /nugen/ | хол /xol/ | rima /rima/ | key /kei̯/ | ʼух /ʔux/ | okaʔ /okaʔ/ |
| Cœur | сугудьэ /suɡudʲe/ | шубэжэ /ʃubeʒe/ | чүрек /tʃyrek/ | — /—/ | gunde /ɡunde/ | пинпин /pinpin/ | oianeh /oianeh/ |
| Amour | — /—/ | анурэ /anurə/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Arbre | саал /saːl/ | чалдьэ /tʃaldʒe/ | ыъаш /ɯʔaʃ/ | kayu /kaju/ | mara /mara/ | ʼурх /ʔurx/ | oyʌte /ojʌte/ |
| Maison | нумэ /nume/ | нумэ /nume/ | өг /øɣ/ | ruma /ruma/ | illu /illu/ | — /—/ | kanúhsote /kanuhsote/ |
| Chien | лаамэ /laːme/ | таҥжэ /taŋʒe/ | ыът /ɯʔt/ | asu /asu/ | nēyi /neːji/ | ʼат /ʔat/ | é:lhal /ˈeːlhal/ |
| Chat | кошка /koʂka/ | кошка /koʂka/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | кошка /koʂka/ | taks /taks/ |
| Manger | ленди- /lendi/ | чидиргэ- /tʃidirɣe/ | чиир /tʃiːr/ | maan /maːn/ | tinba /tinba/ | эс /es/ | ohkaʔ /ohkaʔ/ |
| Boire | ӧйрэ- /øjre/ | ӧгэйи- /øɡejii/ | иъжер /iʔʒer/ | minum /minum/ | unba /unba/ | — /—/ | ohwisaʔ /ohwisaʔ/ |
| Un | маархан /maːrqan/ | иркэ /irke/ | бир /bir/ | nata /nata/ | ōnte /oːnte/ | дин /din/ | skaʔkoh /skaʔkoh/ |
| Deux | кийоон /kijoːn/ | атахун /ataːqun/ | ийи /iji/ | naroa /naroa/ | rīndi /riːɳɖi/ | каӽх /kaχ/ | tékeni /ˈtekeni/ |
| Bonjour | — /—/ | льуоркэн /lʲuorken/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Merci | — /—/ | пасьпе /pasʲpe/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Bon | амдур /amdur/ | амлур /amlur/ | эъки /eʔki/ | — /—/ | nēha /neːha/ | ӆач /ɬatʃ/ | kaʔuh /kaʔuh/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.