ЦӀаIхна миз
Tsakhour
caucasien du nord-est (lezguien, sous-groupe aghoul-tabassaran-tsakhour)
Le tsakhour (ЦӀаIхна миз ou Yiqby dans l'autonyme) est une langue caucasienne du Nord-Est (lezguique) du sud du Daghestan et du nord-est adjacent de l'Azerbaïdjan. Les Tsakhours sont traditionnellement des éleveurs transhumants dont les pâturages d'été se trouvent dans le haut Caucase et les pâturages d'hiver dans les basses terres de l'Azerbaïdjan. Le tsakhour partage les traits typologiques caractéristiques de la famille lezguique : un riche inventaire consonantique avec des éjectives, un alignement ergatif-absolutif, quatre classes nominales et une morphologie casuelle spatiale élaborée (~17 cas, y compris une sous-catégorisation locative). L'orthographe à base cyrillique de 1992 a été adoptée dans le cadre de la politique du Daghestan en faveur des langues minoritaires.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Tsakhour
Eau
хьад
/ħad/
Feu
цӏай
/tsʼaj/
Soleil
верг
/verɡ/
Lune
ваз
/vaz/
Étoile
хане
/χanɛ/
Mère
йед
/jed/
Père
дакӏ
/dakʼ/
Je
зы
/zɨ/
Tu
ғу
/ʁu/
Nom
до
/do/
Œil
ул
/ul/
Main
хыл
/xəl/
Cœur
йикӏ
/jikʼ/
Amour
ыкӏикна
/əkʼikna/
Arbre
йывон
/jəvon/
Maison
хав
/xav/
Chien
хӏвай
/ħʷaj/
Chat
кӏет
/kʼet/
Manger
аӏкӏвыс
/aʕkʷʼəs/
Boire
ийыхьес
/iijəħes/
Un
са
/sa/
Deux
къвад
/qʼʷad/
Bonjour
салам
/salam/
Merci
бахытыд
/baxətəd/
Bon
йишда
/jiʃda/
Coucou
гукки
/ɡukːi/
Sources
Mots comparés
Comparé aux langues NE Caucasian (Lezgic, Aghul-Tabasaran-Tsakhur subgroup) apparentées
| Sens | Tsakhour | Routoul | Budoukh | Aghoul | Tabassaran | Kryz | Lezghien |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | хьад /ħad/ | хьед /ħed/ | хьед /ħed/ | хьед /ħed/ | штар /ʃtar/ | xed /xed/ | яд /jad/ |
| Feu | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ | ts'a /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ |
| Soleil | верг /verɡ/ | варагъ /waraʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | vïrïğ /vɨrɨʁ/ | рагъ /raʁ/ |
| Lune | ваз /vaz/ | ваз /waz/ | ваз /vaz/ | ваз /vaz/ | варз /varz/ | vats /vats/ | варз /varz/ |
| Étoile | хане /χanɛ/ | хед /χed/ | хед /χed/ | гъед /ʁed/ | хяд /xæd/ | xed /xed/ | гъед /ʁed/ |
| Mère | йед /jed/ | нин /nin/ | баб /bab/ | баб /bab/ | баб /bab/ | dada /dada/ | диде /dide/ |
| Père | дакӏ /dakʼ/ | дид /did/ | дада /dada/ | ада /ada/ | дад /dad/ | buba /buba/ | буба /buba/ |
| Je | зы /zɨ/ | зы /zɨ/ | зы /zɨ/ | зун /zun/ | узу /uzu/ | zin /zin/ | зун /zun/ |
| Tu | ғу /ʁu/ | вы /wɨ/ | вы /wɨ/ | вун /wun/ | уву /uvu/ | vun /vun/ | вун /wun/ |
| Nom | до /do/ | дур /dur/ | тӀвар /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | tʼʷar /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ |
| Œil | ул /ul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ul /ul/ | вил /vil/ |
| Main | хыл /xəl/ | хыл /χɨl/ | кул /kul/ | хил /xil/ | хил /xil/ | kul /kul/ | гъил /ʁil/ |
| Cœur | йикӏ /jikʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | rikʼ /rikʼ/ | рикӏ /rikʼ/ |
| Amour | ыкӏикна /əkʼikna/ | — /—/ | — /—/ | кӏанди /kʼandi/ | ккунивал /kːunival/ | mukan /muˈkan/ | кӏан хьун /kʼan χun/ |
| Arbre | йывон /jəvon/ | хыл /χɨl/ | тар /tar/ | тар /tar/ | гар /ɡar/ | xer /xer/ | тар /tar/ |
| Maison | хав /xav/ | хал /χal/ | кӏул /kʼul/ | кьали /qʼali/ | хал /xal/ | xal /xal/ | кӏвал /kʼval/ |
| Chien | хӏвай /ħʷaj/ | хыних /χɨniχ/ | хвар /χʷar/ | хвай /xwaj/ | хю /xy/ | xveqʼ /χveqʼ/ | кицӏ /kitsʼ/ |
| Chat | кӏет /kʼet/ | гету /ɡetu/ | — /—/ | кац /kats/ | кет /ket/ | — /—/ | кац /kats/ |
| Manger | аӏкӏвыс /aʕkʷʼəs/ | ухьун /uħun/ | ухьун /uħun/ | ифи /ifi/ | ипӏуб /ipʼub/ | ulkura /ulˈkura/ | тӏуьн /tʼyn/ |
| Boire | ийыхьес /iijəħes/ | эджин /edʒin/ | эджи /edʒi/ | ахъан /aqʼan/ | ужуб /uʒub/ | hatsra /hatsˈra/ | хъун /qun/ |
| Un | са /sa/ | са /sa/ | са /sa/ | са /sa/ | саб /sab/ | sa /sa/ | сад /sad/ |
| Deux | къвад /qʼʷad/ | кьуьд /qʼyd/ | къуьд /qʼʷyd/ | кьуд /qʼud/ | кьюб /qʼyb/ | qʼʷad /qʼʷad/ | кьвед /qʷʼed/ |
| Bonjour | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | — /—/ | салам /salam/ |
| Merci | бахытыд /baxətəd/ | — /—/ | — /—/ | баркалла /baɾkalːa/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | — /—/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ |
| Bon | йишда /jiʃda/ | йишды /jiʃdɨ/ | — /—/ | хъвай /qwaj/ | ужу /uʒu/ | yiğin /jiˈʁin/ | хъсан /qsan/ |
| Coucou | гукки /ɡukːi/ | гиггу /ɡiɡːu/ | гугутӀ /ɡuɡutʼ/ | кекку /kːekːu/ | кукум /kːukːum/ | гугу /ɡuɡu/ | кукупӀ /kːukːupʼ/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.