Pazeh
Austronésien (Formosan, plaines occidentales)
Le kulon-pazeh est une langue formosane dormante du groupe des plaines occidentales, parlée dans le centre de Taïwan autour de Puli (Nantou). Sa dernière locutrice L1 parfaitement courante, Pan Jin-yu, est morte en 2010 à l'âge de 96 ans ; des efforts de revitalisation menés par la communauté se poursuivent. Elle est remarquable pour avoir conservé le contraste alvéolaire/rétroflexe du proto-austronésien et un schéma productif de réduplication Ca-.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Pazeh
Eau
dalum
/da.lum/
Feu
hapuy
/ha.puj/
Soleil
rizax
/ɾi.zax/
Lune
ilas
/i.las/
Étoile
mintol
/mintol/
Mère
ina
/i.na/
Père
aba
/a.ba/
Je
yaku
/jaku/
Tu
isiu
/isiu/
Nom
ngadan
/ŋadan/
Œil
daurik
/da.u.ɾik/
Main
rima
/ɾi.ma/
Cœur
baga
/ba.ɡa/
Amour
—
/—/
Arbre
kahuy
/ka.huj/
Maison
xuma
/xu.ma/
Chien
wazu
/wa.zu/
Chat
—
/—/
Manger
mekan
/mə.kan/
Boire
mimaazip
/mi.maː.zip/
Un
adang
/a.daŋ/
Deux
dusa
/dusa/
Bonjour
—
/—/
Merci
—
/—/
Bon
—
/—/
Sources
- Li, Paul Jen-kuei & Shigeru Tsuchida (2001/2002) Pazih Dictionary. Institute of Linguistics, Academia Sinica, Taipei.
- Li, Paul Jen-kuei & Shigeru Tsuchida (2002) Pazih Texts and Songs. Institute of Linguistics, Academia Sinica.
- Lin Ying-chin (2000) A Reference Grammar of Pazih. Academia Sinica.
- Glottolog: Kulon-Pazeh
Mots comparés
Comparé aux langues Austronesian (Formosan, Western Plains) apparentées
| Sens | Pazeh | Proto-austronésien | Babuza (favorlang) | Kavalan | Bidayuh bukar-sadong | Vieux malais | Bunun |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | dalum /da.lum/ | *daNum /daNum/ | zalum /zalum/ | zanum /zaˈnum/ | piin /piːn/ | ayar /ajar/ | danum /danum/ |
| Feu | hapuy /ha.puj/ | *Sapuy /Sapuy/ | apoi /apoi/ | ramaz /raˈmaz/ | apui /aˈpui/ | api /api/ | sapuz /sapuz/ |
| Soleil | rizax /ɾi.zax/ | *waRi /waRi/ | — /—/ | siban /siˈban/ | biduh /biˈduh/ | matari /matari/ | vali /vali/ |
| Lune | ilas /i.las/ | *bulaN /bulaN/ | zilias /siliəs/ | buran /buˈran/ | bulan /buˈlan/ | bulan /bulan/ | buan /buan/ |
| Étoile | mintol /mintol/ | *bituqen /bituqen/ | botto /botːo/ | bituqan /bituqan/ | bitun /bitun/ | bintang /bintaŋ/ | bintuhan /bintuhan/ |
| Mère | ina /i.na/ | *ina /ina/ | tina /tina/ | tina /ˈtina/ | sindo /sinˈdoʔ/ | ibu /ibu/ | tina /tina/ |
| Père | aba /a.ba/ | *ama /ama/ | tama /tama/ | tama /ˈtama/ | samah /saˈmah/ | bapa /bapa/ | tama /tama/ |
| Je | yaku /jaku/ | *aku /aku/ | ka-ina /kaina/ | aiku /aiku/ | aku /aku/ | aku /aku/ | saikin /saikin/ |
| Tu | isiu /isiu/ | *iSu /iSu/ | ijo /ijo/ | aisu /aisu/ | muh /muh/ | kamu /kamu/ | suu /suʔu/ |
| Nom | ngadan /ŋadan/ | *ŋajan /ŋajan/ | naan /naːn/ | nangan /naŋan/ | ngaran /ŋaran/ | ngaran /ŋaran/ | ngaan /ŋaan/ |
| Œil | daurik /da.u.ɾik/ | *maCa /maCa/ | macha /matʃa/ | mata /maˈta/ | bateh /baˈteh/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Main | rima /ɾi.ma/ | *lima /lima/ | rima /rima/ | rima /riˈma/ | təŋən /tə̆ˈŋən/ | tangan /taŋan/ | ima /ima/ |
| Cœur | baga /ba.ɡa/ | *pusuq /pusuq/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | hati /hati/ | is-ang /isaŋ/ |
| Amour | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | sayang /sajaŋ/ | madaidaz /madaidaz/ |
| Arbre | kahuy /ka.huj/ | *kaSiw /kaSiw/ | kayu /kaju/ | kasuy /kaˈsuj/ | kayuh /kaˈjuh/ | kayu /kaju/ | kahu /kahu/ |
| Maison | xuma /xu.ma/ | *Rumaq /Rumaq/ | ruma /ruma/ | lepaw /ləˈpaw/ | ramin /raˈmin/ | rumah /rumah/ | lumaq /lumaq/ |
| Chien | wazu /wa.zu/ | *asu /asu/ | asu /asu/ | wasu /waˈsu/ | kaso /kaˈsoʔ/ | anjing /andʒiŋ/ | asu /asu/ |
| Chat | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ngiyaw /ŋiˈjaw/ | — /—/ | kucing /kutʃiŋ/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ |
| Manger | mekan /mə.kan/ | *kaen /kaen/ | maan /maːn/ | quman /quˈman/ | kuman /kuˈman/ | makan /makan/ | maun /maun/ |
| Boire | mimaazip /mi.maː.zip/ | *inum /inum/ | minum /minum/ | mimum /miˈmum/ | ŋinum /ŋiˈnum/ | minum /minum/ | muqun /muqun/ |
| Un | adang /a.daŋ/ | *isa /isa/ | nata /nata/ | issa /ˈissa/ | isaʔ /iˈsaʔ/ | sa /sa/ | tasa /tasa/ |
| Deux | dusa /dusa/ | *duSa /duSa/ | naroa /naroa/ | zusa /zusa/ | duɔh /duɔh/ | dua /dua/ | dusa /dusa/ |
| Bonjour | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ |
| Merci | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ |
| Bon | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | biis /biːs/ | baik /baik/ | masial /masial/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.