Nasa Yuwe
Páez
langue isolée (parfois rattachée au paézan)
Le páez (Nasa Yuwe, « langue du peuple ») est la langue des Nasa du sud-ouest de la Colombie, traditionnellement classée comme isolat (la famille paezane proposée avec les isolats voisins est contestée). Tonal avec consonnes éjectives et un système verbal aspectuel complexe. La communauté nasa anime le plus grand mouvement éducatif et politique dirigé par des autochtones de Colombie (CRIC, fondé en 1971); le nasa yuwe est enseigné dans plus de 100 écoles communautaires. Reconnue internationalement pour la résistance non-violente persistante des Nasa dans le conflit armé colombien.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Páez
Eau
ɨkh
/ɨkʰ/
Feu
ipx
/ipʰ/
Soleil
sek
/seɡ/
Lune
a'
/aʔ/
Étoile
iic
/iːʔ/
Mère
mama
/mama/
Père
tata
/tata/
Je
adx
/aⁿdʒ/
Tu
idx
/iⁿdʒ/
Nom
eç
/eʔ/
Œil
yafx
/jafʰ/
Main
ku'çx
/kuʔçʰ/
Cœur
weçx
/weçʰ/
Amour
wala
/wala/
Arbre
kli
/kli/
Maison
yat
/jat/
Chien
ul
/ul/
Chat
nasame'
/nasameʔ/
Manger
ku'
/kuʔ/
Boire
ɨçx
/ɨçʰ/
Un
teʼ
/teʔ/
Deux
eena
/eːna/
Bonjour
mañi
/maɲi/
Merci
pay
/paj/
Bon
eçxa
/eçʰa/
Sources
Mots comparés
Comparé aux langues Language isolate (sometimes grouped as Paezan) apparentées
| Sens | Páez | Guambien | Kimbundu | Gilbertin | Lunda | Tokélaouan | Uspantèque |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | ɨkh /ɨkʰ/ | unø /unø/ | menha /meɲa/ | ran /ɾan/ | meji /medʒi/ | vai /vai/ | jaʼ /haʔ/ |
| Feu | ipx /ipʰ/ | nipi /nipi/ | tubia /tubja/ | ai /ai/ | kesi /kesi/ | afi /afi/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ |
| Soleil | sek /seɡ/ | shi /ʃi/ | muanya /mwaɲa/ | taai /taːi/ | itaŋwa /itaŋwa/ | la /la/ | qʼiij /qʼiːh/ |
| Lune | a' /aʔ/ | atru /atɾu/ | ngonde /ŋɡonde/ | namwakaina /namʷakaina/ | kakweji /kakwedʒi/ | malama /malama/ | ikʼ /ikʼ/ |
| Étoile | iic /iːʔ/ | kualøm /kwalʌm/ | tetembwa /teˈtembwa/ | itoi /iˈtoi/ | katumbwa /katumbwa/ | fetu /fetu/ | ch'umil /tʃʼumil/ |
| Mère | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | tinau /tinau/ | mama /mama/ | mātua /maːtua/ | nan /nan/ |
| Père | tata /tata/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tamau /tamau/ | tata /tata/ | tamana /tamana/ | tat /tat/ |
| Je | adx /aⁿdʒ/ | na /na/ | eme /eme/ | ngai /ŋai/ | ami /ami/ | au /au/ | in /in/ |
| Tu | idx /iⁿdʒ/ | ñui /ɲui/ | eie /eje/ | ngkoe /ŋkoe/ | eyi /eji/ | koe /koe/ | at /at/ |
| Nom | eç /eʔ/ | wetø /wetʌ/ | dijina /diˈʒina/ | ara /ˈara/ | ijina /idʒina/ | igoa /iŋoa/ | b'ii /ɓiː/ |
| Œil | yafx /jafʰ/ | kab /kab/ | dixi /diʃi/ | mata /mata/ | disu /disu/ | mata /mata/ | wach /watʃ/ |
| Main | ku'çx /kuʔçʰ/ | mar /maɾ/ | lukwaku /lukwaku/ | bai /bai/ | chikasa /tʃikasa/ | lima /lima/ | qʼab /qʼab/ |
| Cœur | weçx /weçʰ/ | mun /mun/ | muxima /muʃima/ | nano /nano/ | muchima /mutʃima/ | fatu /fatu/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ |
| Amour | wala /wala/ | kausrap /kawsɾap/ | henda /henda/ | tangira /taŋiɾa/ | kukeŋa /kukeŋa/ | alofa /alofa/ | lóqʼ /lóqʼ/ |
| Arbre | kli /kli/ | yu /ju/ | mukune /mukune/ | kai /kai/ | mutondu /mutondu/ | lakau /lakau/ | cheʼ /tʃeʔ/ |
| Maison | yat /jat/ | ya /ja/ | inzo /inzo/ | auti /auti/ | itala /itala/ | fale /fale/ | jaa /haː/ |
| Chien | ul /ul/ | kuchi /kutʃi/ | imbwa /imbwa/ | kamea /kamea/ | kawa /kawa/ | kuli /kuli/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ |
| Chat | nasame' /nasameʔ/ | mishi /miʃi/ | kasalu /kasalu/ | katu /katu/ | — /—/ | pusi /pusi/ | mis /mis/ |
| Manger | ku' /kuʔ/ | mɵ /mɵ/ | kudya /kudja/ | amwarake /amʷaɾake/ | kudya /kudja/ | kai /kai/ | waʼ /waʔ/ |
| Boire | ɨçx /ɨçʰ/ | ushi /uʃi/ | kunwa /kunwa/ | nima /nima/ | kunwa /kunwa/ | inu /inu/ | ukʼ /ukʼ/ |
| Un | teʼ /teʔ/ | kan /kan/ | -moxi /moʃi/ | teuana /teuana/ | wumu /wumu/ | tahi /tahi/ | jun /hun/ |
| Deux | eena /eːna/ | pa /pa/ | -iadi /jaːdi/ | uoua /uˈoua/ | ayedi /ajedi/ | lua /lua/ | quiib' /kiːɓ/ |
| Bonjour | mañi /maɲi/ | ma'rik /maʔɾik/ | kiebi /kiebi/ | mauri /mauɾi/ | mwani /mwani/ | malo ni /malo ni/ | saʼbʼal /saʔbal/ |
| Merci | pay /paj/ | payn /pajn/ | kishukutu /kiʃukutu/ | ko rabwa /ko ɾabʷa/ | nasakalili /nasakalili/ | fakafetai /fakafetai/ | maltyox /maltjoʃ/ |
| Bon | eçxa /eçʰa/ | kausrik /kawsɾik/ | kiá /kja/ | raoiroi /ɾaoiɾoi/ | chachiwahi /tʃatʃiwahi/ | lelei /lelei/ | utz /uts/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.