Kinyamwezi
Nyamwezi
famille atlantique-congo (branche bantoue, groupe sukuma-nyamwezi)
Le nyamwezi (Kinyamwezi, « peuple de la lune ») est une langue bantoue du centre-ouest de la Tanzanie, sœur du sukuma (suk) au sein du continuum dialectal sukuma-nyamwezi. Les Nyamwezi furent au XIXe siècle d'éminents organisateurs de caravanes commerciales, avec Tabora comme centre commercial. Comme le sukuma, il est tonal et possède l'accord plein par classes nominales bantoues.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Nyamwezi
Eau
minzi
/minzi/
Feu
moto
/moto/
Soleil
izuba
/izuβa/
Lune
ng'wezi
/ŋweːzi/
Étoile
nyenyeezi
/ɲeˈɲeːzi/
Mère
mayu
/majʊ/
Père
baba
/baba/
Je
nene
/ˈnene/
Tu
gwegwe
/ˈɡweɡwe/
Nom
lina
/ˈlina/
Œil
liso
/liso/
Main
ikobo
/ikoβo/
Cœur
mtima
/mtima/
Amour
butogwa
/butoɡwa/
Arbre
mti
/mti/
Maison
kaya
/kaja/
Chien
mbwa
/mbwa/
Chat
paka
/paka/
Manger
kulya
/kuʎa/
Boire
kunywa
/kuɲwa/
Un
imo
/imo/
Deux
ibili
/iβili/
Bonjour
mwadita
/mwadita/
Merci
twabakaba
/twaβakaβa/
Bon
lihi
/lihi/
Sources
Mots comparés
Comparé aux langues Atlantic-Congo (Bantu, Sukuma-Nyamwezi) apparentées
| Sens | Nyamwezi | Sukuma | Shambala | Nyaturu | Sangu | Sena | Makondé |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | minzi /minzi/ | minzi /minzi/ | mazi /mazi/ | maazi /maːzi/ | ameenzi /ameːnzi/ | madzi /madzi/ | mashi /maʃi/ |
| Feu | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | umoto /umoto/ | moto /moto/ | moto /moto/ |
| Soleil | izuba /izuβa/ | ilyuva /iʎuβa/ | zuwa /zuwa/ | nzua /nzua/ | liluga /liluɡa/ | dzuwa /dzuwa/ | lyuva /ʎuβa/ |
| Lune | ng'wezi /ŋweːzi/ | ng'wezi /ŋweːzi/ | mwezi /mwezi/ | umweri /umweɾi/ | umwesi /umwesi/ | mwedzi /mwedzi/ | mwedi /mwedi/ |
| Étoile | nyenyeezi /ɲeˈɲeːzi/ | nyenyeezi /ɲeˈɲeːzi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | ntondwa /ntondwa/ |
| Mère | mayu /majʊ/ | mayu /maju/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mai /mai/ | mama /mama/ |
| Père | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | tata /tata/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ |
| Je | nene /ˈnene/ | nene /ˈnene/ | niye /nije/ | une /une/ | une /une/ | ine /ine/ | une /une/ |
| Tu | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | weye /weje/ | uwe /uwe/ | uwe /uwe/ | iwe /iwe/ | uve /uve/ |
| Nom | lina /ˈlina/ | lina /ˈlina/ | izina /izina/ | izina /izina/ | litawa /litawa/ | dzina /dzina/ | lina /lina/ |
| Œil | liso /liso/ | liso /liso/ | izo /izo/ | iriiso /iɾiːso/ | iliho /iliho/ | diso /diso/ | liso /liso/ |
| Main | ikobo /ikoβo/ | nkhono /ŋkono/ | ukono /ukono/ | ukuboko /ukuboko/ | ukuboko /ukuboko/ | nkono /nkono/ | nkono /nkono/ |
| Cœur | mtima /mtima/ | ngholo /ŋɡoːlo/ | mwoyo /mwojo/ | umutima /umutima/ | umutima /umutima/ | mtima /mtima/ | mtima /mtima/ |
| Amour | butogwa /butoɡwa/ | butogwa /butoɡwa/ | kwenda /kwenda/ | butogwa /butoɡwa/ | ulungu /uluŋɡu/ | kufuna /kufuna/ | kupenda /kupenda/ |
| Arbre | mti /mti/ | mti /mti/ | mti /mti/ | umuti /umuti/ | umuti /umuti/ | mtengo /mteŋɡo/ | mti /mti/ |
| Maison | kaya /kaja/ | kaya /kaja/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | inyumba /iɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| Chien | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | nshenye /nʃeɲe/ |
| Chat | paka /paka/ | kalulu /kalulu/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ |
| Manger | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kuya /kuja/ | kuria /kuɾia/ | kulya /kuʎa/ | kudya /kudja/ | kulya /kuʎa/ |
| Boire | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ | kumwa /kumwa/ | kukumbila /kukumbila/ |
| Un | imo /imo/ | imo /imo/ | imo /imo/ | umwe /umwe/ | imo /imo/ | posi /posi/ | nimo /nimo/ |
| Deux | ibili /iβili/ | ibhili /iˈβili/ | mbili /mbili/ | aviri /aβiri/ | avili /aβili/ | piŵiri /piwiri/ | vavili /vaʋili/ |
| Bonjour | mwadita /mwadita/ | mwangaluka /mwaŋɡaluka/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | mbukire /mbukiɾe/ | mbasala /mbasala/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ | nakushukuru /nakuʃukuɾu/ |
| Merci | twabakaba /twaβakaβa/ | nakulumba /nakulumba/ | asante /asante/ | asante /aˈsante/ | nashukulu /naʃukulu/ | ndatenda /ndatenda/ | nashukuru /naʃukuɾu/ |
| Bon | lihi /lihi/ | shihi /ʃihi/ | hedi /hedi/ | kihi /kihi/ | kwifwa /kwifwa/ | nadidi /nadidi/ | shibwana /ʃibwana/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.