Fɔ̀ngbè
Fon
Niger-Congo (Volta-Niger, Gbe)
Le fon (Fɔ̀ngbè) est la principale langue du sud du Bénin et la langue du peuple Fon qui fonda le royaume historique du Dahomey. C’est une langue gbe à tons étroitement apparentée à l’éwé et une source majeure de la tradition religieuse vodoun.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Fon
Eau
sin
/sĩ/
Feu
zo
/zo/
Soleil
hwe
/ɦʷe/
Lune
sun
/sũ/
Étoile
sunví
/sṹví/
Mère
nɔ
/nɔ/
Père
tɔ
/tɔ/
Je
nyɛ
/ɲɛ̀/
Tu
hwɛ
/hwɛ̀/
Nom
nyikɔ
/ɲĩ̌kɔ́/
Œil
nukún
/nukṹ/
Main
alɔ
/alɔ/
Cœur
ayi
/aji/
Amour
yiwanu
/jiwanu/
Arbre
atin
/atĩ/
Maison
xwé
/xʷé/
Chien
avun
/avũ/
Chat
kpɔnyɔ
/kpɔɲɔ/
Manger
ɖu
/ɖu/
Boire
nu
/nu/
Un
ɖokpó
/ɖokpó/
Deux
wè
/wè/
Bonjour
a fɔn ganji
/a fɔ̃ ɡãdʒi/
Merci
àwǎnú
/àwǎnú/
Bon
ɖagbe
/ɖaɡbe/
Mots comparés
Comparé aux langues Niger-Congo (Volta-Niger, Gbe) apparentées
| Sens | Fon | Guin (Mina) | Adja | Éwé | Urhobo | Ga | Hupa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | sin /sĩ/ | tsi /tsi/ | esi /esi/ | tsi /tsi/ | ame /ame/ | nu /nu/ | xaŋ /xɑŋ/ |
| Feu | zo /zo/ | dzo /dzo/ | ezo /ezo/ | dzo /dzo/ | erane /eɾane/ | la /la/ | xoŋ’ /xoŋʔ/ |
| Soleil | hwe /ɦʷe/ | ɣe /ɣe/ | ewe /ewe/ | ɣe /ɣe/ | ọvẹ /ɔvɛ/ | hulu /hulu/ | hwa /hwa/ |
| Lune | sun /sũ/ | dzinkɛ /dʒinkɛ/ | esun /esun/ | ɣleti /ɣleti/ | emẹrẹ /emɛɾɛ/ | ŋɔɔŋmɔ /ŋɔɔŋmɔ/ | hwa-ʼaŋʼ /hwaʔɑŋʔ/ |
| Étoile | sunví /sṹví/ | ɣletsivi /ɣletsivi/ | ɣletivi /ɣletivi/ | ɣletivi /ɣletivi/ | isi /isi/ | ŋulami /ŋùlámi/ | sʼeʔ /sʼeʔ/ |
| Mère | nɔ /nɔ/ | nɔ /nɔ/ | nɔ /nɔ/ | dada /dada/ | onie /onie/ | nyɛ /ɲɛ/ | -an’ /-anʔ/ |
| Père | tɔ /tɔ/ | tɔ /tɔ/ | to /to/ | fofo /fofo/ | ọsẹ /ɔsɛ/ | tsɛ /tsɛ/ | -ta’ /-taʔ/ |
| Je | nyɛ /ɲɛ̀/ | nyɛ /ɲɛ/ | nyɛ /ɲɛ/ | nye /ɲɛ/ | mẹ /mɛ/ | mi /mì/ | whe /hʷe/ |
| Tu | hwɛ /hwɛ̀/ | wò /wò/ | wo /wo/ | wò /wò/ | wẹ /wɛ/ | bo /bo/ | niŋ /nɪŋ/ |
| Nom | nyikɔ /ɲĩ̌kɔ́/ | ŋkɔ /ŋkɔ/ | nyikɔ /ɲikɔ/ | ŋkɔ /ŋkɔ/ | odẹ /odɛ/ | gbɛi /gbɛ́i/ | -ooziʔ /oːzɪʔ/ |
| Œil | nukún /nukṹ/ | ŋku /ŋku/ | ŋku /ŋku/ | ŋku /ŋku/ | aro /aɾo/ | hiŋmɛi /hiŋmɛi/ | -na:ʼ /-nɑːʔ/ |
| Main | alɔ /alɔ/ | alɔ /alɔ/ | alɔ /alɔ/ | asi /asi/ | obọ /obɔ/ | nine /nine/ | -laʼ /-laʔ/ |
| Cœur | ayi /aji/ | dzi /dzi/ | dzi /dzi/ | dzi /dzi/ | udu /udu/ | tsui /tsui/ | -piŋ /-piŋ/ |
| Amour | yiwanu /jiwanu/ | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | lɔ̃ /lɔ̃/ | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | ẹguọnọ /ɛɡwɔnɔ/ | suɔmɔ /suɔmɔ/ | na-wh-ʼisht’e’n /nɑwʔɪʃtʼɛʔn/ |
| Arbre | atin /atĩ/ | ati /ati/ | ati /ati/ | ati /ati/ | orhan /oɾan/ | tso /tso/ | kin /kɪn/ |
| Maison | xwé /xʷé/ | aƒe /aɸe/ | avia /avia/ | aƒe /aɸe/ | uwevwi /uweβwi/ | shia /ʃia/ | xontah /xontɑh/ |
| Chien | avun /avũ/ | avu /avu/ | avu /avu/ | avu /avu/ | ebọ /ebɔ/ | gbei /ɡbei/ | ɬi:n /ɬiːn/ |
| Chat | kpɔnyɔ /kpɔɲɔ/ | agbo /aɡbo/ | ami /ami/ | dadi /dadi/ | ọtọma /ɔtɔma/ | adi /adi/ | — /—/ |
| Manger | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | ɖu /ɖu/ | re /ɾe/ | yɛ /jɛ/ | na-ya:n /nɑjɑːn/ |
| Boire | nu /nu/ | no /no/ | nu /nu/ | no /no/ | da /da/ | nu /nu/ | na-ʼa:n /nɑʔɑːn/ |
| Un | ɖokpó /ɖokpó/ | ɖeka /ɖeka/ | ɖeka /ɖeka/ | ɖeka /ɖeka/ | ọvo /ɔvo/ | ekome /ekome/ | ɬaʼ /ɬaʔ/ |
| Deux | wè /wè/ | eve /eve/ | eve /eve/ | eve /ève/ | ivẹ /ivɛ/ | enyɔ /eɲɔ/ | nahx /naːx/ |
| Bonjour | a fɔn ganji /a fɔ̃ ɡãdʒi/ | ado /ado/ | nɛnɛ /nɛnɛ/ | ŋdi /ŋdi/ | migwo /miɡwo/ | ɔ jɔ /ɔ jɔ/ | ts’ehdiya’ /tsʼɛhdɪjaʔ/ |
| Merci | àwǎnú /àwǎnú/ | akpe /akpe/ | amɛ akpe /amɛ akpe/ | akpe /akpe/ | miguo /miɡuo/ | oyiwala /ojiwala/ | na:nehs-ʼe:n /nɑːnɛhsʔɛːn/ |
| Bon | ɖagbe /ɖaɡbe/ | nyo /ɲo/ | nyo /ɲo/ | nyo /ɲo/ | ọmaẹjẹ /ɔmaɛdʒɛ/ | ekpakpa /ekpakpa/ | niwhoŋ /nɪwhoŋ/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.