Dakhótiyapi
Dakota
siouan
Le dakota est une langue sioux orientale, proche du lakota (la principale différence phonétique est /d/ en dakota face à /l/ en lakota). Il regroupe les dialectes santee, sisseton, wahpeton et yankton-yanktonai.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Dakota
Eau
mní
/mní/
Feu
phéta
/pʰéta/
Soleil
aŋpétuwí
/aŋpétuwí/
Lune
haŋyétuwí
/haŋjétuwí/
Étoile
wičaȟpi
/witʃaχpi/
Mère
iná
/iná/
Père
até
/até/
Je
miyé
/mijé/
Tu
niyé
/nijé/
Nom
čažé
/tʃaʒé/
Œil
ištá
/iʃtá/
Main
napé
/naˈpe/
Cœur
čhaŋté
/tʃʰaŋté/
Amour
thečhíȟida
/tʰetʃʰíχida/
Arbre
čháŋ
/tʃʰáŋ/
Maison
thípi
/tʰípi/
Chien
šúŋka
/ʃúŋka/
Chat
igmúŋ
/iɡmúŋ/
Manger
yúta
/júta/
Boire
yatkáŋ
/jatkáŋ/
Un
waŋžidaŋ
/waŋʒidaŋ/
Deux
nųpa
/nũpa/
Bonjour
háu
/háu/
Merci
pidámayaye
/pidámajaje/
Bon
wašté
/waʃté/
Sources
Mots comparés
Comparé aux langues Siouan apparentées
| Sens | Dakota | Lakota | Osage | Mandar | Juǀʼhoan | Navajo | Crow |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | mní /mní/ | mní /mní/ | ni /ni/ | uai /uai/ | gǃú /ᶢǃú/ | tó /tóː/ | baxúa /baχua/ |
| Feu | phéta /pʰéta/ | pȟéta /pˣéta/ | péje /péʒe/ | api /api/ | dahm /dã̀m/ | kǫʼ /kõːʔ/ | asxé /asχe/ |
| Soleil | aŋpétuwí /aŋpétuwí/ | wí /wí/ | mį́ /mĩ́/ | mata allo /mata alːo/ | ǃhúí /ᵑǃʰúí/ | jóhonaaʼéí /dʒóhonɑːʔéːí/ | isaaxé /isaaxe/ |
| Lune | haŋyétuwí /haŋjétuwí/ | haŋhépi wí /haŋhépi wí/ | mį́ hǫ́bre /mĩ́ hṍbɾe/ | bulang /bulaŋ/ | nǁháí /ᵑǁʰáí/ | tłʼéhonaaʼéí /tɬʼéhonɑːʔéːí/ | šuúa /ʃua/ |
| Étoile | wičaȟpi /witʃaχpi/ | wičháȟpi /witʃʰaχpi/ | mikák'e /mikakʔe/ | bittoeng /bittoeŋ/ | ǀqhùbi /ǀqʰùbí/ | sǫʼ /sṍʔ/ | ihké /ihkéː/ |
| Mère | iná /iná/ | iná /iná/ | iną́ /inã́/ | indo /indo/ | taqe /tàʔè/ | shimá /ʃimáː/ | immé /imme/ |
| Père | até /até/ | até /até/ | indáce /indátse/ | ama /ama/ | ba /bà/ | shizhéʼé /ʃiʒéːʔéː/ | appé /appe/ |
| Je | miyé /mijé/ | miyé /mijé/ | wíe /wie/ | iyau /ijau/ | mi /mí/ | shí /ʃí/ | bíi /biː/ |
| Tu | niyé /nijé/ | niyé /nijé/ | ðíe /ðie/ | io /iʔo/ | a /à/ | ni /ni/ | díi /tiː/ |
| Nom | čažé /tʃaʒé/ | čhažé /tʃʰaʒé/ | žáže /ʒaʒe/ | sanga /saŋa/ | ǀ'hòà /ǀʼhòà/ | -zhiʼ /ʒìʔ/ | iláshe /iláʃe/ |
| Œil | ištá /iʃtá/ | ištá /iʃtá/ | ištá /ɪʃtá/ | mata /mata/ | ǃʼàqè /ᶢǃʼàʔè/ | anááʼ /ʔanáːʔ/ | isúua /isua/ |
| Main | napé /naˈpe/ | napé /napé/ | nǫbé /nũbé/ | lima /lima/ | ǃʼau /ǃʼau/ | álaʼ /ʔálaʔ/ | basúa /basua/ |
| Cœur | čhaŋté /tʃʰaŋté/ | čhaŋté /tʃʰaŋté/ | náⁿʒe /nãʒe/ | ate /ate/ | ǂʼàn /ǂʼàn/ | ajéí /ɑdʒéːí/ | búua /bua/ |
| Amour | thečhíȟida /tʰetʃʰíχida/ | thečhíȟila /tʰetʃʰíxila/ | ðakʰíðe /ðakʰíðe/ | mappinawa /mapːinawa/ | ǀʼán /ǀʼán/ | ayóóʼánóshní /ɑjóːʔɑ́nóʃníː/ | — /—/ |
| Arbre | čháŋ /tʃʰáŋ/ | čháŋ /tʃʰáŋ/ | žą́ /ʒã́/ | kaju /kaju/ | ǃaìh /ǃaìh/ | tsin /tsin/ | bashée /baʃe/ |
| Maison | thípi /tʰípi/ | thípi /tʰípi/ | cí /tsí/ | boyang /bojaŋ/ | tjù /tʃù/ | hooghan /hoːɣɑn/ | tipí /tipi/ |
| Chien | šúŋka /ʃúŋka/ | šúŋka /ʃúŋka/ | šǫ́ke /ʃṍke/ | asu /asu/ | ǂhòã /ᵑǂʰòã/ | łééchąąʼí /ɬéːtʃãːʔí/ | šixé /ʃixe/ |
| Chat | igmúŋ /iɡmúŋ/ | igmúŋke /iɡmúŋke/ | įgðǫíka /ĩɡðũíka/ | mio /mio/ | ǃhòè /ᵑǃʰòè/ | mósí /mósí/ | — /—/ |
| Manger | yúta /júta/ | yúta /júta/ | ðatʰé /ðatʰé/ | ma'ande /maʔande/ | ǃʼám /ǃʼám/ | yishą́ /jiʃã́ː/ | bua /bua/ |
| Boire | yatkáŋ /jatkáŋ/ | yatkáŋ /jatkáŋ/ | iðátʰǫ /iðátʰũ/ | minung /minuŋ/ | kxʼáí /kxʼái/ | yishdlą́ /jiʃtɬã́ː/ | — /—/ |
| Un | waŋžidaŋ /waŋʒidaŋ/ | waŋží /waŋʒí/ | wį́xci /wĩ́xtsi/ | mesa /mesa/ | nǀèʼè /ᵑǀèʼè/ | tʼááłáʼí /tʼɑ́ːɬɑ́ːʔí/ | asxuúa /asχua/ |
| Deux | nųpa /nũpa/ | núŋpa /nṹpa/ | ðóⁿba /ðṍba/ | dua /dua/ | tsàn /tsã̀/ | naaki /nɑːkɪ/ | dúupe /duːpe/ |
| Bonjour | háu /háu/ | háu /háu/ | Háwe /háwe/ | salama' ma'ondong /salamaʔ maʔondoŋ/ | mí kúrùwà /mí kúrùwà/ | yáʼátʼééh /jɑ́ːʔɑ́tʼéːh/ | áaxua /aaxua/ |
| Merci | pidámayaye /pidámajaje/ | philámayaye /pʰilámajaje/ | Wíbthaxube /wíbθaxube/ | kuru' sumanga' /kuɾuʔ sumaŋaʔ/ | mí ǁʼàmà /mí ǁʼàmà/ | ahéheeʼ /ɑhéːheːʔ/ | — /—/ |
| Bon | wašté /waʃté/ | wašté /waʃté/ | ðą́ /ðã́/ | macoa /matʃoa/ | ǀʼàn /ǀʼàn/ | yáʼátʼééh /jɑ́ːʔɑ́tʼéːh/ | aleé /ale/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.