Dakelh
Carrier
na-déné (Athabaskan, septentrional)
Le carrier (dakelh) est une langue na-déné (athapascane) de l’intérieur de la Colombie-Britannique. Le nom « Carrier » (porteur) provient de la coutume traditionnelle selon laquelle la veuve transportait les cendres de son défunt époux. Il possède un système tonal complexe et des consonnes éjectives.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Carrier
Eau
tu
/tu/
Feu
kwen
/kʷen/
Soleil
sa
/sa/
Lune
sa-tlhaeh
/sa tɬaeh/
Étoile
sun
/sən/
Mère
oo
/oː/
Père
abe
/abe/
Je
si
/si/
Tu
nen
/nen/
Nom
uzi
/uzi/
Œil
ʼunaq
/ʔunaq/
Main
la
/la/
Cœur
ʼunjid
/ʔundʒid/
Amour
sjut
/sdʒut/
Arbre
dechen
/detʃen/
Maison
yoh
/joh/
Chien
łi
/ɬi/
Chat
gus
/ɡus/
Manger
ʼoonjuh
/ʔoːndʒuh/
Boire
dunjuh
/dundʒuh/
Un
ʼulhah
/ʔuɬah/
Deux
nanki
/nanki/
Bonjour
ʼahdoozaee
/ʔahdoːzaː/
Merci
snachailya
/snatʃailja/
Bon
nezuʼ
/nezuʔ/
Sources
Mots comparés
Comparé aux langues Na-Dené (Athabaskan, Northern) apparentées
| Sens | Carrier | Chipewyan | Koyukon | Apache de l'Ouest | Bichelamar | Pijin | Wolaytta |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | tu /tu/ | tu /tu/ | too /toː/ | tu /tu/ | wota /wota/ | wata /wata/ | haatta /haːtːa/ |
| Feu | kwen /kʷen/ | kʼón /kʼón/ | konh /konh/ | kǫʼ /kṍʔ/ | faea /faea/ | faea /faja/ | tama /tama/ |
| Soleil | sa /sa/ | sa /sa/ | so /so/ | shándaʼá /ʃándaːʔá/ | san /san/ | san /san/ | awa /awa/ |
| Lune | sa-tlhaeh /sa tɬaeh/ | hadelyi /haðeli/ | oolts'enh /ooltsʼenh/ | tłʼéʼsanaaʼái /tɬʔeʔsanaːʔai/ | mun /mun/ | mun /mun/ | aginaa /aɡinaː/ |
| Étoile | sun /sən/ | thën /θən/ | so /sɔ/ | sǫʼs /sṍːs/ | sta /sta/ | sta /sta/ | xoolinttee /tʼoːlintːeː/ |
| Mère | oo /oː/ | ená /ena/ | enaa /enaː/ | shimá /ʃima/ | mama /mama/ | mami /mami/ | aaya /aːja/ |
| Père | abe /abe/ | etá /eta/ | etaa /etaː/ | shitaa /ʃitaː/ | papa /papa/ | dadi /dadi/ | aawa /aːwa/ |
| Je | si /si/ | si /si/ | see /siː/ | shí /ʃí/ | mi /mi/ | mi /mi/ | taani /taːni/ |
| Tu | nen /nen/ | nen /nɛn/ | nee /niː/ | ni /ní/ | yu /ju/ | iu /iu/ | neeni /neːni/ |
| Nom | uzi /uzi/ | -zí /zí/ | -zaakkʼeʼ /zàːkʼeʔ/ | -zhiʼ /ʒìʔ/ | nem /nem/ | nem /nem/ | sunttaa /suntːaː/ |
| Œil | ʼunaq /ʔunaq/ | índa /inda/ | nełtonh /neɬtonh/ | nadáá /nadaː/ | ae /ae/ | ae /ae/ | ayfee /ajfeː/ |
| Main | la /la/ | ela /ela/ | ela /ela/ | shílaʼ /ʃilaʔ/ | han /han/ | han /han/ | kushiyaa /kuʃijaː/ |
| Cœur | ʼunjid /ʔundʒid/ | eθey /eθej/ | -dzaaya' /tsæːjəʔ/ | bíjéí /bidʒeː/ | bel /bel/ | hat /hat/ | wozanaa /wozanaː/ |
| Amour | sjut /sdʒut/ | hı́́la /hila/ | k'oonejee /kʼooneʒeː/ | ayóigóʼíí /ʔajoiɣoʔiː/ | laekem /laekem/ | lavem /lavem/ | siiqaa /siːqaː/ |
| Arbre | dechen /detʃen/ | tθʼen /tθʼen/ | k'eyh /kʼejh/ | tsin /tsin/ | tri /tri/ | tri /tri/ | mittaa /mitːaː/ |
| Maison | yoh /joh/ | kǫ́é /kɔ̃e/ | kkun /kːun/ | kį /kĩ/ | haos /haos/ | haos /haos/ | keettaa /keːtːaː/ |
| Chien | łi /ɬi/ | łı́ /ɬi/ | łeek /ɬeːk/ | łį́į́ʼ /ɬĩːʔ/ | dog /doɡ/ | dogi /doɡi/ | kanaa /kanaː/ |
| Chat | gus /ɡus/ | nábaye /nabaje/ | dotonh /dotonh/ | mósí /mosi/ | pusi /pusi/ | puskat /puskat/ | gaaduwaa /ɡaːduwaː/ |
| Manger | ʼoonjuh /ʔoːndʒuh/ | ɂıłtsu /ʔiɬtsu/ | ghen /ɣen/ | yiyąʼ /jijãʔ/ | kakae /kakae/ | kaikai /kajkaj/ | miya /miːja/ |
| Boire | dunjuh /dundʒuh/ | ɂıdla /ʔidla/ | don /don/ | yidlą /jidlãˀ/ | dring /driŋ/ | dring /driŋ/ | ushiya /uʃija/ |
| Un | ʼulhah /ʔuɬah/ | ɂıłąɣe /ʔiɬɔ̃ɣe/ | łeek'eyh /ɬeːkʼejh/ | dááłeʼ /daːɬeʔ/ | wan /wan/ | wanfala /wanfala/ | issino /isːino/ |
| Deux | nanki /nanki/ | nàke /naɡe/ | netaakkʼa /netàːkʼʌ/ | naaki /naːki/ | tu /tu/ | tu /tu/ | naaʼʼa /naːʔːa/ |
| Bonjour | ʼahdoozaee /ʔahdoːzaː/ | edlanetʼè /eðlanetʼe/ | enaa basee' /enaː baseːʔ/ | dahgotʼe /dahɡotʔe/ | halo /halo/ | halo /halo/ | saro /saro/ |
| Merci | snachailya /snatʃailja/ | mahsi cho /mahsi tʃo/ | baasee' /baːseːʔ/ | ahéheʼe /ʔaheːheʔe/ | tangkyu /taŋkju/ | tagio /taɡio/ | galatay /ɡalataj/ |
| Bon | nezuʼ /nezuʔ/ | nezų /nezũ/ | nezoonh /nezoːnh/ | nzhǫǫ /nʒõː/ | gud /ɡud/ | gud /ɡud/ | lo'o /loʔo/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.