Pinayuanan
Paiwán
Austronesia (Paiwanic)
El paiwan es la segunda lengua formosana por número de hablantes, hablada en el sur de Taiwán (Pingtung, Taitung) por unas 96 000 personas, de las cuales cerca de 10 000 la usan a diario como primera lengua. Se distingue por una división de registro léxico entre nobles y plebeyos: los jefes y aristócratas emplean una capa léxica aparte. Los paiwan son célebres por la iconografía de la víbora «cien pasos» en sus tradiciones. Está reconocida oficialmente como una de las 16 lenguas austronesias indígenas de Taiwán y se enseña en la escuela primaria desde 2001 con una ortografía latina estandarizada.
Dónde se habla
31 palabras esenciales en Paiwán
Agua
zaljum
/zaɭum/
Fuego
sapuy
/sapui/
Sol
qadaw
/qadaw/
Luna
qiljas
/qiɭas/
Estrella
vituqan
/vituqan/
Madre
kina
/kina/
Padre
kama
/kama/
Yo
tiaken
/tiakən/
Tú
sun
/sun/
Nombre
ngadan
/ŋadan/
Ojo
maca
/matsa/
Mano
lima
/lima/
Corazón
varung
/vaɾuŋ/
Amor
nasaqaqa
/nasaqaqa/
Árbol
kasiw
/kasiw/
Casa
umaq
/umaq/
Perro
vatu
/vatu/
Gato
ngiaw
/ŋiaw/
Comer
keman
/kəman/
Beber
temekel
/təməkəl/
Uno
ita
/ita/
Dos
drusa
/ɖusa/
Hola
masalu
/masalu/
Gracias
masalu
/masalu/
Bueno
nguanguaq
/ŋuaŋuaq/
Fuentes
Palabras comparadas
Comparado con lenguas Austronesian (Paiwanic) relacionadas
| Significado | Paiwán | Puyuma | Bunun | Protoaustronesio | Tao/yami | Thao | Maranao |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | zaljum /zaɭum/ | enay /enai/ | danum /danum/ | *daNum /daNum/ | ranom /ranom/ | nanum /nanum/ | ig /iɡ/ |
| Fuego | sapuy /sapui/ | apuy /apui/ | sapuz /sapuz/ | *Sapuy /Sapuy/ | apuy /apuj/ | apuy /apuj/ | apoy /apoj/ |
| Sol | qadaw /qadaw/ | kadaw /kadaw/ | vali /vali/ | *waRi /waRi/ | araw /araw/ | fitulha /fituʎa/ | alongan /aloŋan/ |
| Luna | qiljas /qiɭas/ | bulan /buɭan/ | buan /buan/ | *bulaN /bulaN/ | vehan /vehan/ | furaz /fuɾað/ | bolan /bolan/ |
| Estrella | vituqan /vituqan/ | vituwan /vituwan/ | bintuhan /bintuhan/ | *bituqen /bituqen/ | vituen /vituən/ | fitu'ish /fituʔiʃ/ | bito-on /bitoʔon/ |
| Madre | kina /kina/ | ina /ina/ | tina /tina/ | *ina /ina/ | ina /ina/ | ina /ina/ | ina /ina/ |
| Padre | kama /kama/ | ama /ama/ | tama /tama/ | *ama /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ |
| Yo | tiaken /tiakən/ | kuiku /kuiku/ | saikin /saikin/ | *aku /aku/ | yaken /jakən/ | yaku /jaku/ | ako /ako/ |
| Tú | sun /sun/ | yu /ju/ | suu /suʔu/ | *iSu /iSu/ | imo /ʔimo/ | ihu /ʔihu/ | seka /sɵka/ |
| Nombre | ngadan /ŋadan/ | ngadan /ŋadan/ | ngaan /ŋaan/ | *ŋajan /ŋajan/ | ngaran /ŋaran/ | tanan /tanan/ | ngaran /ŋaran/ |
| Ojo | maca /matsa/ | mata /mata/ | mata /mata/ | *maCa /maCa/ | mata /mata/ | maca /maθa/ | mata /mata/ |
| Mano | lima /lima/ | lima /lima/ | ima /ima/ | *lima /lima/ | kamay /kamaj/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Corazón | varung /vaɾuŋ/ | kalumetan /kalumetan/ | is-ang /isaŋ/ | *pusuq /pusuq/ | paso /paso/ | putul /putul/ | pusoʔ /pusoʔ/ |
| Amor | nasaqaqa /nasaqaqa/ | ulaw /ulaw/ | madaidaz /madaidaz/ | — /—/ | makakdeng /makakdəŋ/ | suka /suka/ | kalimo /kalimo/ |
| Árbol | kasiw /kasiw/ | kawi /kawi/ | kahu /kahu/ | *kaSiw /kaSiw/ | kayo /kajo/ | lhalum /ʎalum/ | kayo /kajo/ |
| Casa | umaq /umaq/ | ruma /ɾuma/ | lumaq /lumaq/ | *Rumaq /Rumaq/ | vahay /vahaj/ | kayan /kajan/ | walay /walaj/ |
| Perro | vatu /vatu/ | suwan /suwan/ | asu /asu/ | *asu /asu/ | ino /ino/ | atu /atu/ | aso /aso/ |
| Gato | ngiaw /ŋiaw/ | kating /katiŋ/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | — /—/ | koving /koviŋ/ | posi /posi/ | pusa /pusa/ |
| Comer | keman /kəman/ | kuman /kuman/ | maun /maun/ | *kaen /kaen/ | kuman /kuman/ | kuman /kuman/ | mangan /maŋan/ |
| Beber | temekel /təməkəl/ | enpa /enpa/ | muqun /muqun/ | *inum /inum/ | minum /minum/ | naqayan /naqajan/ | minom /minom/ |
| Uno | ita /ita/ | sa /sa/ | tasa /tasa/ | *isa /isa/ | asa /asa/ | tata /tata/ | isa /isa/ |
| Dos | drusa /ɖusa/ | zua /ʐua/ | dusa /dusa/ | *duSa /duSa/ | doa /doa/ | tusha /tuʃa/ | dowa /dowa/ |
| Hola | masalu /masalu/ | marayas /maɾajas/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | akokay /akokaj/ | ya /ja/ | kapian /kapijan/ |
| Gracias | masalu /masalu/ | kasapakan /kasapakan/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | ayoy /ajoj/ | mihu /mihu/ | salamat /salamat/ |
| Bueno | nguanguaq /ŋuaŋuaq/ | mauruway /mauɾuwai/ | masial /masial/ | — /—/ | mapia /mapia/ | kapah /kapah/ | mapia /mapija/ |
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.