Дарган мез
Dargwa
NE Caucasian (Dargic)
Dargwa (дарган мез dargan mez) is the cover term for a group of closely related but often mutually unintelligible Northeast Caucasian varieties spoken in central Daghestan, Russia, with ~500K speakers total. Sometimes called a "language complex" rather than a single language: major varieties (Akushinian, Kubachi, Itsari, Mehweb, Chirag) differ as much as separate languages. Akushinian is the literary standard. Dargwa shares the Lak-Dargic branch with Lak. Has noun-class system (3-4 classes), ergative-absolutive case alignment, and large consonant inventories (40+) including ejectives and pharyngeal series.
Where it is spoken
31 core words in Dargwa
Water
шин
/ʃin/
Fire
цӏа
/tsʼa/
Sun
берхӏи
/beɾħi/
Moon
баз
/baz/
Star
зубари
/zubari/
Mother
неш
/neʃ/
Father
атта
/atːa/
I
ду
/du/
You
хӀу
/ħu/
Name
у
/u/
Eye
хӏули
/ħuli/
Hand
някӏ
/ɲakʼ/
Heart
уркӏи
/urkʼi/
Love
дигай
/diɡaj/
Tree
галга
/ɡalɡa/
House
хъали
/qali/
Dog
хя
/xja/
Cat
гата
/ɡata/
Eat
букӏан
/bukʼan/
Drink
даркьес
/daɾqʼes/
One
ца
/tsa/
Two
кӀел
/kʼel/
Hello
салам
/salam/
Thank you
баркалла
/baɾkalːa/
Good
гӏяхӏил
/ʕaħil/
Cuckoo
гегуг
/ɡeɡuɡ/
Sushi
суши
/suˈʃi/
Sources
Words compared
Compared with related NE Caucasian (Dargic) languages
| Meaning | Dargwa | Lak | Aghul | Tabasaran | Rutul | Avar | Tsakhur |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Water | шин /ʃin/ | щин /ʃin/ | хьед /ħed/ | штар /ʃtar/ | хьед /ħed/ | лъим /ɬim/ | хьад /ħad/ |
| Fire | цӏа /tsʼa/ | цӏу /tsʼu/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ |
| Sun | берхӏи /beɾħi/ | бургъ /burʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | варагъ /waraʁ/ | бакъ /baqʼ/ | верг /verɡ/ |
| Moon | баз /baz/ | барз /barz/ | ваз /vaz/ | варз /varz/ | ваз /waz/ | моцӏ /motsʼ/ | ваз /vaz/ |
| Star | зубари /zubari/ | цӀукӀу /tsʼukʼu/ | гъед /ʁed/ | хяд /xæd/ | хед /χed/ | цӀва /tsʼʷa/ | хане /χanɛ/ |
| Mother | неш /neʃ/ | нину /ninu/ | баб /bab/ | баб /bab/ | нин /nin/ | эбел /ebel/ | йед /jed/ |
| Father | атта /atːa/ | ппу /pːu/ | ада /ada/ | дад /dad/ | дид /did/ | эмен /emen/ | дакӏ /dakʼ/ |
| I | ду /du/ | на /na/ | зун /zun/ | узу /uzu/ | зы /zɨ/ | дун /dun/ | зы /zɨ/ |
| You | хӀу /ħu/ | ина /ina/ | вун /wun/ | уву /uvu/ | вы /wɨ/ | мун /mun/ | ғу /ʁu/ |
| Name | у /u/ | цӀа /tsʼa/ | тӀвар /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | дур /dur/ | цӀар /tsʼar/ | до /do/ |
| Eye | хӏули /ħuli/ | я /ja/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | бер /ber/ | ул /ul/ |
| Hand | някӏ /ɲakʼ/ | ка /ka/ | хил /xil/ | хил /xil/ | хыл /χɨl/ | квер /kʷer/ | хыл /xəl/ |
| Heart | уркӏи /urkʼi/ | дакӏ /dakʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | ракӏ /rakʼ/ | йикӏ /jikʼ/ |
| Love | дигай /diɡaj/ | ччан /tʃːan/ | кӏанди /kʼandi/ | ккунивал /kːunival/ | — /—/ | рокьи /rotɬʼi/ | ыкӏикна /əkʼikna/ |
| Tree | галга /ɡalɡa/ | мурхь /muɾħ/ | тар /tar/ | гар /ɡar/ | хыл /χɨl/ | гъветӏ /ʁʷetʼ/ | йывон /jəvon/ |
| House | хъали /qali/ | къатта /qatːa/ | кьали /qʼali/ | хал /xal/ | хал /χal/ | рукъ /ruq/ | хав /xav/ |
| Dog | хя /xja/ | ккун /kːun/ | хвай /xwaj/ | хю /xy/ | хыних /χɨniχ/ | гьой /hoj/ | хӏвай /ħʷaj/ |
| Cat | гата /ɡata/ | ккац /kːats/ | кац /kats/ | кет /ket/ | гету /ɡetu/ | кету /ketu/ | кӏет /kʼet/ |
| Eat | букӏан /bukʼan/ | ккаву /kːavu/ | ифи /ifi/ | ипӏуб /ipʼub/ | ухьун /uħun/ | кваназе /kʷanaze/ | аӏкӏвыс /aʕkʷʼəs/ |
| Drink | даркьес /daɾqʼes/ | гьавхь /ʕavħ/ | ахъан /aqʼan/ | ужуб /uʒub/ | эджин /edʒin/ | гьекӏезе /hekʼeze/ | ийыхьес /iijəħes/ |
| One | ца /tsa/ | ца /tsa/ | са /sa/ | саб /sab/ | са /sa/ | цо /tso/ | са /sa/ |
| Two | кӀел /kʼel/ | кӀива /kʼiwa/ | кьуд /qʼud/ | кьюб /qʼyb/ | кьуьд /qʼyd/ | кӀиго /kʼiɡo/ | къвад /qʼʷad/ |
| Hello | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | ворчӏами /voɾtʃʼami/ | салам /salam/ |
| Thank you | баркалла /baɾkalːa/ | барчаллагь /baɾtʃalːaʁ/ | баркалла /baɾkalːa/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | — /—/ | баркала /baɾkala/ | бахытыд /baxətəd/ |
| Good | гӏяхӏил /ʕaħil/ | хъинсса /qinsːa/ | хъвай /qwaj/ | ужу /uʒu/ | йишды /jiʃdɨ/ | лъикӏаб /ɬikʼab/ | йишда /jiʃda/ |
| Cuckoo | гегуг /ɡeɡuɡ/ | ччикку /tʃːikːu/ | кекку /kːekːu/ | кукум /kːukːum/ | гиггу /ɡiɡːu/ | гагу /ɡaɡu/ | гукки /ɡukːi/ |
| Sushi | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | — | — | — | суши /suˈʃi/ | — |
Part of LangMap — a linguistic visualization project. This is a static, crawlable summary; the interactive maps offer pronunciation audio, filters, and a globe view.