Дюк
Jugisch
Jenissejisch (Süd)
Jugisch (Sym-Ket) war die südliche Schwester des Ketischen, der letzten überlebenden jenisseischen Sprache. Es starb Anfang der 2000er Jahre aus, nach jahrhundertelangem Kontaktdruck entlang des Sym, eines Nebenflusses des Jenissei. Wie das Ketische wies das Jugische Tonkontraste und ein außerordentlich komplexes polysynthetisches Verb auf; das Jenisseische selbst ist ein mutmaßlicher Außenseiter, dessen dene-jenisseische Verbindung zu den Na-Dené-Sprachen von Vajda (2010) vorgeschlagen wurde.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Jugisch
Wasser
хур
/xur/
Feuer
бок
/bok/
Sonne
ыга
/ɨɣa/
Mond
хып
/xɨp/
Stern
алаӈ
/alaŋ/
Mutter
ам
/am/
Vater
оп
/op/
Ich
ай
/aj/
Du
у
/uː/
Name
и
/iː/
Auge
ден
/den/
Hand
хы
/xɨ/
Herz
кутʼ
/kutʼ/
Liebe
—
/—/
Baum
ос
/os/
Haus
хус
/xus/
Hund
тʼип
/tʼip/
Katze
—
/—/
Essen
фен
/fen/
Trinken
эт
/et/
Eins
хуса
/xusa/
Zwei
хынам
/xɨnam/
Hallo
—
/—/
Danke
—
/—/
Gut
—
/—/
Kuckuck
χɔχpɨń
/χɔχpɨɲ/
Quellen
- Werner, Heinrich (1997) Die ketische Sprache. Wiesbaden: Harrassowitz. (Yugh comparative data)
- Vajda, Edward J. (2010) "Yeniseian, Na-Dene, and Historical Linguistics." Anthropological Papers of the University of Alaska 5.
- Werner, Heinrich (2002) Vergleichendes Wörterbuch der Jenissej-Sprachen. 3 vols. Wiesbaden: Harrassowitz.
- Glottolog: Yugh
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Yeniseian (Southern)-Sprachen
| Bedeutung | Jugisch | Ketisch | Uraustronesisch | Babuza (Favorlang) | Lardil | Proto-Koreanisch | Taa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | хур /xur/ | уьл /ulʲ/ | *daNum /daNum/ | zalum /zalum/ | kantha /kanθa/ | *mɨr /mɨr/ | ǃqhàa /ǃqʰaː/ |
| Feuer | бок /bok/ | бок /bok/ | *Sapuy /Sapuy/ | apoi /apoi/ | jalul /dʒalul/ | *pɨr /pɨr/ | ǀʼàã /ǀʼãː/ |
| Sonne | ыга /ɨɣa/ | и /i/ | *waRi /waRi/ | — /—/ | thurara /θuɾaɾa/ | *hʌy /hʌy/ | ǁʼân /ǁʼã/ |
| Mond | хып /xɨp/ | ӄип /qip/ | *bulaN /bulaN/ | zilias /siliəs/ | kirdikir /kiɖikir/ | *tʌr /tʌr/ | ǃqhàn /ǃqʰã/ |
| Stern | алаӈ /alaŋ/ | ӄоʼ /qoʔ/ | *bituqen /bituqen/ | botto /botːo/ | kambin /kambin/ | *pyər /pyər/ | ǃqʰái /ǃqʰái/ |
| Mutter | ам /am/ | ам /am/ | *ina /ina/ | tina /tina/ | ngama /ŋama/ | *emi /emi/ | qáe /qae/ |
| Vater | оп /op/ | об /oːp/ | *ama /ama/ | tama /tama/ | — /—/ | *api /api/ | a̰a /a̰a/ |
| Ich | ай /aj/ | ат /aʔt/ | *aku /aku/ | ka-ina /kaina/ | ngada /ŋada/ | *na /na/ | ń /ŋ̩/ |
| Du | у /uː/ | у /uː/ | *iSu /iSu/ | ijo /ijo/ | nyingki /ɲiŋki/ | *ne /ne/ | a /aː/ |
| Name | и /iː/ | и /iʔ/ | *ŋajan /ŋajan/ | naan /naːn/ | wangalk /waŋalk/ | — /—/ | ǀqʼûle /ǀʛûle/ |
| Auge | ден /den/ | де /de/ | *maCa /maCa/ | macha /matʃa/ | mela /mela/ | *nun /nun/ | ǃʼûĩ /ǃʼũĩ/ |
| Hand | хы /xɨ/ | тыр /tɯr/ | *lima /lima/ | rima /rima/ | marra /maɾa/ | *son /son/ | ǀkxʼàa /ǀkxʼaː/ |
| Herz | кутʼ /kutʼ/ | суӈ /suŋ/ | *pusuq /pusuq/ | — /—/ | — /—/ | *mʌzʌm /mʌzʌm/ | ǀqʼàn /ǀqʼã/ |
| Liebe | — /—/ | синьси /sinʲsi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Baum | ос /os/ | оксь /oksʲ/ | *kaSiw /kaSiw/ | kayu /kaju/ | tungal /tuŋal/ | *namʌk /namʌk/ | ʼʘnàje /ʔʘnaje/ |
| Haus | хус /xus/ | куьсь /kusʲ/ | *Rumaq /Rumaq/ | ruma /ruma/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Hund | тʼип /tʼip/ | тип /tip/ | *asu /asu/ | asu /asu/ | ngawu /ŋawu/ | — /—/ | ǂqhài /ǂqʰai/ |
| Katze | — /—/ | кошка /koʂka/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Essen | фен /fen/ | сьел /sʲel/ | *kaen /kaen/ | maan /maːn/ | jitha /dʒiθa/ | *mek- /mek-/ | ʼâã /ʔãː/ |
| Trinken | эт /et/ | уьлся /ulʲsʲa/ | *inum /inum/ | minum /minum/ | — /—/ | — /—/ | kxʼāhã /kxʼaːhã/ |
| Eins | хуса /xusa/ | ӄусь /qusʲ/ | *isa /isa/ | nata /nata/ | kunngirr /kuŋŋir/ | *hʌnah /hʌnah/ | ǂʼûã /ǂʼũã/ |
| Zwei | хынам /xɨnam/ | ын /ɯːn/ | *duSa /duSa/ | naroa /naroa/ | kiyarrng /kijaraŋ/ | *tur /tur/ | ǂnûm /ǂûm/ |
| Hallo | — /—/ | торова /torova/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Danke | — /—/ | асьх /asʲx/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Gut | — /—/ | аӄта /aqta/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kuckuck | χɔχpɨń /χɔχpɨɲ/ | ӄоӄпунь /qɔqˈpunʲ/ | — | — | — | — | — |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.