Favorlang
Babuza (Favorlang)
Austronesisch (Formosan — Westliche Ebene, Babuza-Taokas)
Babuza (in der Sprachwissenschaft besser bekannt als Favorlang, der niederländische Missionarsname für einen seiner Dialekte) war eine westliche Ebenen-formosanische Sprache der Babuza-Taokas-Gruppe, die in der zentral-westlichen Ebene Taiwans rund um den heutigen Landkreis Changhua gesprochen wurde. Sie ist eine der ganz wenigen formosanischen Sprachen, deren vormoderne Form des 17. Jahrhunderts reichlich dokumentiert ist: Niederländisch-reformierte Missionare der VOC schufen Gilbertus Happarts Favorlang-Niederländisches Wörterbuch von etwa 1650 (erst 1842 von van der Vlis veröffentlicht), Daniel Gravius' Übersetzung der Evangelien nach Matthäus und Johannes von 1661 sowie einen Katechismus — womit Favorlang neben Siraya die am besten bezeugte formosanische Sprache der niederländischen Formosa-Zeit (1624–1662) ist. Babuza war als Gemeinschaftssprache zu Beginn des 20. Jahrhunderts unter der aufeinanderfolgenden Han-Sinisierung der Qing-Zeit und der Assimilation der japanischen Zeit faktisch ausgestorben, obwohl die Identität der Nachfahren im Rahmen der breiteren Pingpu-Bewegung der Ebenen-Ureinwohner wiederbelebt wird. Wie andere formosanische Sprachen ist sie von großer Bedeutung für die Rekonstruktion des Proto-Austronesischen.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Babuza (Favorlang)
Wasser
zalum
/zalum/
Feuer
apoi
/apoi/
Sonne
—
/—/
Mond
zilias
/siliəs/
Stern
botto
/botːo/
Mutter
tina
/tina/
Vater
tama
/tama/
Ich
ka-ina
/kaina/
Du
ijo
/ijo/
Name
naan
/naːn/
Auge
macha
/matʃa/
Hand
rima
/rima/
Herz
—
/—/
Liebe
—
/—/
Baum
kayu
/kaju/
Haus
ruma
/ruma/
Hund
asu
/asu/
Katze
—
/—/
Essen
maan
/maːn/
Trinken
minum
/minum/
Eins
nata
/nata/
Zwei
naroa
/naroa/
Hallo
—
/—/
Danke
—
/—/
Gut
—
/—/
Quellen
- Happart, Gilbertus (c. 1650, ms.) Woord-boek der Favorlangsche taal — Dutch East India Company missionary dictionary, MS. preserved at Batavia and later The Hague
- van der Vlis, C. J. (1842) Formosaansche woorden-lijst, volgens een Utrechtsch handschrift. Verhandelingen van het Bataviaasch Genootschap 18:437–488 — publication of Happart's ms.
- Gravius, Daniel (1661) Het Heylige Euangelium Matthei en Johannis ofte Hagnau ka d'llig matiktik ka na sasoulat ti Mattheus ti Johannes appa — Favorlang translation of the Gospels of Matthew and John
- Medhurst, W. H. (1840) Dictionary of the Favorlang Dialect of the Formosan Language. Batavia: Parapattan
- Tsuchida, Shigeru (2000) "Lexical Prefixes and Prefix Harmony in Siraya", in Grammatical Analysis: Morphology, Syntax, and Semantics — Studies in Honor of Stanley Starosta, Pacific Linguistics
- Glottolog: Babuza (babu1240)
- Ethnologue: bzg
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Austronesian (Formosan — Western Plains, Babuza-Taokas)-Sprachen
| Bedeutung | Babuza (Favorlang) | Uraustronesisch | Kavalan | Pazeh | Woleaisch | Altmalaiisch | Bunun |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | zalum /zalum/ | *daNum /daNum/ | zanum /zaˈnum/ | dalum /da.lum/ | shalú /ʃaːlu/ | ayar /ajar/ | danum /danum/ |
| Feuer | apoi /apoi/ | *Sapuy /Sapuy/ | ramaz /raˈmaz/ | hapuy /ha.puj/ | yaafi /jaːfi/ | api /api/ | sapuz /sapuz/ |
| Sonne | — /—/ | *waRi /waRi/ | siban /siˈban/ | rizax /ɾi.zax/ | — /—/ | matari /matari/ | vali /vali/ |
| Mond | zilias /siliəs/ | *bulaN /bulaN/ | buran /buˈran/ | ilas /i.las/ | me-rame /meraːme/ | bulan /bulan/ | buan /buan/ |
| Stern | botto /botːo/ | *bituqen /bituqen/ | bituqan /bituqan/ | mintol /mintol/ | fiiu /fiːu/ | bintang /bintaŋ/ | bintuhan /bintuhan/ |
| Mutter | tina /tina/ | *ina /ina/ | tina /ˈtina/ | ina /i.na/ | sila /sila/ | ibu /ibu/ | tina /tina/ |
| Vater | tama /tama/ | *ama /ama/ | tama /ˈtama/ | aba /a.ba/ | taame /taːme/ | bapa /bapa/ | tama /tama/ |
| Ich | ka-ina /kaina/ | *aku /aku/ | aiku /aiku/ | yaku /jaku/ | gaang /ɡaːŋ/ | aku /aku/ | saikin /saikin/ |
| Du | ijo /ijo/ | *iSu /iSu/ | aisu /aisu/ | isiu /isiu/ | geeli /ɡeːli/ | kamu /kamu/ | suu /suʔu/ |
| Name | naan /naːn/ | *ŋajan /ŋajan/ | nangan /naŋan/ | ngadan /ŋadan/ | iit /iːtʲ/ | ngaran /ŋaran/ | ngaan /ŋaan/ |
| Auge | macha /matʃa/ | *maCa /maCa/ | mata /maˈta/ | daurik /da.u.ɾik/ | maate /maːte/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Hand | rima /rima/ | *lima /lima/ | rima /riˈma/ | rima /ɾi.ma/ | paaú /paːu/ | tangan /taŋan/ | ima /ima/ |
| Herz | — /—/ | *pusuq /pusuq/ | — /—/ | baga /ba.ɡa/ | — /—/ | hati /hati/ | is-ang /isaŋ/ |
| Liebe | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | sayang /sajaŋ/ | madaidaz /madaidaz/ |
| Baum | kayu /kaju/ | *kaSiw /kaSiw/ | kasuy /kaˈsuj/ | kahuy /ka.huj/ | — /—/ | kayu /kaju/ | kahu /kahu/ |
| Haus | ruma /ruma/ | *Rumaq /Rumaq/ | lepaw /ləˈpaw/ | xuma /xu.ma/ | iimʷe /iːmwe/ | rumah /rumah/ | lumaq /lumaq/ |
| Hund | asu /asu/ | *asu /asu/ | wasu /waˈsu/ | wazu /wa.zu/ | — /—/ | anjing /andʒiŋ/ | asu /asu/ |
| Katze | — /—/ | — /—/ | ngiyaw /ŋiˈjaw/ | — /—/ | — /—/ | kucing /kutʃiŋ/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ |
| Essen | maan /maːn/ | *kaen /kaen/ | quman /quˈman/ | mekan /mə.kan/ | mʷoŋoo /mwoŋoː/ | makan /makan/ | maun /maun/ |
| Trinken | minum /minum/ | *inum /inum/ | mimum /miˈmum/ | mimaazip /mi.maː.zip/ | úlú /uːlu/ | minum /minum/ | muqun /muqun/ |
| Eins | nata /nata/ | *isa /isa/ | issa /ˈissa/ | adang /a.daŋ/ | yete /jete/ | sa /sa/ | tasa /tasa/ |
| Zwei | naroa /naroa/ | *duSa /duSa/ | zusa /zusa/ | dusa /dusa/ | riuuw /ɾiːuw/ | dua /dua/ | dusa /dusa/ |
| Hallo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ |
| Danke | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ |
| Gut | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | baik /baik/ | masial /masial/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.