𐱅𐰇𐰼𐰰
Alttürkisch
Turkisch · historische / verborgene Varietät
Alttürkisch (𐱅𐰇𐰼𐰰) ist die früheste belegte Form des Türkischen, dokumentiert in den Orchon-Inschriften (732) und den Jenissei-Texten. Die Orchon-Schrift mit ~38 Buchstaben wurde möglicherweise von sogdischen/aramäischen Vorbildern inspiriert und ist das erste eigens für Türksprachen entworfene Schriftsystem. Modernes Türkisch, Kasachisch, Uigurisch usw. stammen alle hieraus.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Alttürkisch
Wasser
𐰽𐰆𐰉
/sub/
Feuer
𐰆𐱃
/ot/
Sonne
𐰚𐰰𐰣
/kyn/
Mond
𐰀𐰖
/aj/
Stern
𐰖𐰆𐰞𐱃𐰆𐰕
/jultuz/
Mutter
𐰜𐰏
/øɡ/
Vater
𐰴𐰭
/qaŋ/
Ich
𐰋𐰤
/ben/
Du
𐰾𐰤
/sen/
Name
𐰀𐱃
/at/
Auge
𐰚𐰕
/køz/
Hand
𐰘𐰠𐰏
/eliɡ/
Herz
𐰚𐰭𐰠
/køŋyl/
Liebe
𐰽𐰋-
/sæb/
Baum
𐰃𐰍𐰲
/ɯɣatʃ/
Haus
𐰋
/æb/
Hund
𐰃𐱃
/it/
Katze
—
/—/
Essen
𐰘𐰃-
/je/
Trinken
𐰃𐰲-
/itʃ/
Eins
𐰋𐰃𐰼
/bir/
Zwei
𐰃𐰚𐰃
/eki/
Hallo
—
/—/
Danke
—
/—/
Gut
𐰓𐰏𐰢
/ædɡy/
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Turkic-Sprachen
| Bedeutung | Alttürkisch | Karachanidisch | Urtürkisch | Westjugurisch | Nogaisch | Tofa | Kumükisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | 𐰽𐰆𐰉 /sub/ | suw /suw/ | *sub /sub/ | su /su/ | сув /suv/ | суғ /suɣ/ | сув /suv/ |
| Feuer | 𐰆𐱃 /ot/ | ot /ot/ | *ōt /ōt/ | ot /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ |
| Sonne | 𐰚𐰰𐰣 /kyn/ | kün /kyn/ | *kün /kün/ | kün /kʰyn/ | күн /kyn/ | хүн /xyn/ | гюн /ɡyn/ |
| Mond | 𐰀𐰖 /aj/ | ay /aj/ | *āń /āń/ | aj /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ |
| Stern | 𐰖𐰆𐰞𐱃𐰆𐰕 /jultuz/ | yultuz /jultuz/ | *jultuz /jultuz/ | yiltus /jɯltɯs/ | юлдыз /juldɯz/ | сылдыс /sɯldɯs/ | юлдуз /julduz/ |
| Mutter | 𐰜𐰏 /øɡ/ | ana /ana/ | *ana /ana/ | ana /ana/ | ана /ana/ | ийе /ije/ | ана /ana/ |
| Vater | 𐰴𐰭 /qaŋ/ | ata /ata/ | *ata /ata/ | ata /ata/ | атай /ataj/ | ача /atʃa/ | ата /ata/ |
| Ich | 𐰋𐰤 /ben/ | men /men/ | *ben /ben/ | men /men/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ |
| Du | 𐰾𐰤 /sen/ | sen /sen/ | *sen /sen/ | sen /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ |
| Name | 𐰀𐱃 /at/ | at /at/ | *āt /āt/ | at /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ |
| Auge | 𐰚𐰕 /køz/ | köz /køz/ | *köz /köz/ | kez /kez/ | коьз /køz/ | карак /karak/ | гёз /ɡøz/ |
| Hand | 𐰘𐰠𐰏 /eliɡ/ | qol /qol/ | *elig /elig/ | ɨlɨɣ /ɯlɯɣ/ | къол /qol/ | хол /xol/ | къол /qol/ |
| Herz | 𐰚𐰭𐰠 /køŋyl/ | yürek /jyrek/ | *jürek /jürek/ | jörek /jørek/ | юрек /jyrek/ | чүрек /tʃyrek/ | юрек /jyrek/ |
| Liebe | 𐰽𐰋- /sæb/ | sevgü /sevɡy/ | — /—/ | — /—/ | суьюв /syjyv/ | — /—/ | сюйюв /syjyv/ |
| Baum | 𐰃𐰍𐰲 /ɯɣatʃ/ | ığač /ɯɣatʃ/ | *ïgač /ïgač/ | terik /terik/ | терек /terek/ | ыъаш /ɯʔaʃ/ | терек /terek/ |
| Haus | 𐰋 /æb/ | ev /ev/ | *ēb /ēb/ | jü /jy/ | уьй /yj/ | өг /øɣ/ | уьй /yj/ |
| Hund | 𐰃𐱃 /it/ | it /it/ | *ït /ït/ | əʂt /ɯʂt/ | ит /it/ | ыът /ɯʔt/ | ит /it/ |
| Katze | — /—/ | piši /piʃi/ | — /—/ | — /—/ | мысык /məsəq/ | — /—/ | мишик /miʃik/ |
| Essen | 𐰘𐰃- /je/ | yi- /ji/ | *jē- /jē-/ | ji /ji/ | аш /aʃ/ | чиир /tʃiːr/ | ашамакъ /aʃamaq/ |
| Trinken | 𐰃𐰲- /itʃ/ | ič- /itʃ/ | *ič- /ič-/ | ɨš /ɯʃ/ | иш /iʃ/ | иъжер /iʔʒer/ | ичмек /itʃmek/ |
| Eins | 𐰋𐰃𐰼 /bir/ | bir /bir/ | *bīr /bīr/ | per /pɪr/ | бир /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ |
| Zwei | 𐰃𐰚𐰃 /eki/ | iki /iki/ | *eki /eki/ | šigɨ /ʃiɣɯ/ | эки /eki/ | ийи /iji/ | эки /eki/ |
| Hallo | — /—/ | salām /salaːm/ | — /—/ | — /—/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | — /—/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ |
| Danke | — /—/ | tabug /tabuɡ/ | — /—/ | — /—/ | сав бол /sav bol/ | — /—/ | савбол /savbol/ |
| Gut | 𐰓𐰏𐰢 /ædɡy/ | yaqšı /jaqʃɯ/ | *edgü /edgü/ | yaş /jɑʂ/ | яксы /jaksə/ | эъки /eʔki/ | яхшы /jaχʃə/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.