Ногай тили
Nogaisch
Turkisch
Das Nogaische (Eigenbezeichnung Ногай тили / Noğay tili) ist eine kiptschakisch-türkische Sprache, die von der Steppenkonföderation der Nogaier-Horde abstammt, welche im 16.-17. Jahrhundert die pontisch-kaspische Steppe beherrschte, bevor sie durch die russische Expansion zerschlagen wurde. Das moderne Nogaier-Volk ist über mehrere Regionen Russlands verstreut und in drei regionale Untergruppen gegliedert: die Karanogaier (Dagestan), die Achnogaier (Karatschai-Tscherkessien) und die Kuban-Nogaier (Region Stawropol), mit kleineren Bevölkerungsgruppen in Astrachan, Tschetschenien und der rumänischen Dobrudscha. Sprachlich gehört das Nogaische zum kiptschakisch-nogaischen Unterzweig neben dem Kasachischen (kk), dem Karakalpakischen (kaa) und kirgisischen Dialekten, mit bedeutenden Entlehnungen aus dem Russischen, Tatarischen und den kaukasischen Sprachen. Die Nogaier haben eine starke mündliche Epentradition, die sich um den Edige-Zyklus dreht, der die Gründungsgestalten der Nogaier-Horde feiert.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Nogaisch
Wasser
сув
/suv/
Feuer
от
/ot/
Sonne
күн
/kyn/
Mond
ай
/aj/
Stern
юлдыз
/juldɯz/
Mutter
ана
/ana/
Vater
атай
/ataj/
Ich
мен
/men/
Du
сен
/sen/
Name
ат
/at/
Auge
коьз
/køz/
Hand
къол
/qol/
Herz
юрек
/jyrek/
Liebe
суьюв
/syjyv/
Baum
терек
/terek/
Haus
уьй
/yj/
Hund
ит
/it/
Katze
мысык
/məsəq/
Essen
аш
/aʃ/
Trinken
иш
/iʃ/
Eins
бир
/bir/
Zwei
эки
/eki/
Hallo
ассаламу алейкум
/asːalamu alejkum/
Danke
сав бол
/sav bol/
Gut
яксы
/jaksə/
Kuckuck
коькек
/køˈkek/
Computer
компьютер
/kɐmˈpjuter/
Sushi
суши
/suˈʃi/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Turkic-Sprachen
| Bedeutung | Nogaisch | Kumükisch | Karatschai-Balkarisch | Karachanidisch | Karakalpakisch | Altaisch | Krimtatarisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | сув /suv/ | сув /suv/ | суу /suw/ | suw /suw/ | suw /suw/ | суу /suː/ | suv /suv/ |
| Feuer | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | от /ot/ | ateş /ateʃ/ |
| Sonne | күн /kyn/ | гюн /ɡyn/ | кюн /kyn/ | kün /kyn/ | kún /kyn/ | кӱн /kyn/ | küneş /kyneʃ/ |
| Mond | ай /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ay /aj/ | ay /aj/ | ай /aj/ | ay /aj/ |
| Stern | юлдыз /juldɯz/ | юлдуз /julduz/ | жулдуз /ʒulˈduz/ | yultuz /jultuz/ | juldız /ʒuldɯz/ | јылдыс /dʲɯlˈdɯs/ | yıldız /jɯɫˈdɯz/ |
| Mutter | ана /ana/ | ана /ana/ | ана /ana/ | ana /ana/ | ana /ana/ | эне /ene/ | ana /ana/ |
| Vater | атай /ataj/ | ата /ata/ | ата /ata/ | ata /ata/ | ata /ata/ | ада /ada/ | baba /baba/ |
| Ich | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | men /men/ | men /men/ | мен /men/ | men /men/ |
| Du | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | sen /sen/ | sen /sen/ | сен /sen/ | sen /sen/ |
| Name | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | at /at/ | at /ɑt/ | ат /at/ | isim /iˈsim/ |
| Auge | коьз /køz/ | гёз /ɡøz/ | кёз /køz/ | köz /køz/ | kóz /køz/ | кӧс /køs/ | köz /køz/ |
| Hand | къол /qol/ | къол /qol/ | къол /qol/ | qol /qol/ | qol /qol/ | кол /kol/ | el /el/ |
| Herz | юрек /jyrek/ | юрек /jyrek/ | джюрек /dʒyrek/ | yürek /jyrek/ | júrek /ʒyɾek/ | јӱрек /dʒyrek/ | yürek /jyrek/ |
| Liebe | суьюв /syjyv/ | сюйюв /syjyv/ | сюймеклик /syjmeklik/ | sevgü /sevɡy/ | muhabbat /muhabbat/ | сӱӱш /syːʃ/ | sevgi /sevɡi/ |
| Baum | терек /terek/ | терек /terek/ | терек /terek/ | ığač /ɯɣatʃ/ | ag'ash /aʁaʃ/ | агаш /aɡaʃ/ | terek /terek/ |
| Haus | уьй /yj/ | уьй /yj/ | юй /yj/ | ev /ev/ | úy /yj/ | айыл /ajɯl/ | ev /ev/ |
| Hund | ит /it/ | ит /it/ | ит /it/ | it /it/ | iyt /ijt/ | ийт /ijt/ | köpek /køpek/ |
| Katze | мысык /məsəq/ | мишик /miʃik/ | киштик /kiʃtik/ | piši /piʃi/ | pishik /piʃik/ | киске /kiske/ | mışıq /mɯʃɯq/ |
| Essen | аш /aʃ/ | ашамакъ /aʃamaq/ | ашаргъа /aʃarʁa/ | yi- /ji/ | jew /ʒew/ | јиир /dʒiːr/ | aşamaq /aʃamaq/ |
| Trinken | иш /iʃ/ | ичмек /itʃmek/ | ичерге /itʃerɡe/ | ič- /itʃ/ | ishiw /iʃiw/ | ичер /itʃer/ | içmek /itʃmek/ |
| Eins | бир /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ | bir /bir/ | bir /biɾ/ | бир /bir/ | bir /bir/ |
| Zwei | эки /eki/ | эки /eki/ | эки /eˈki/ | iki /iki/ | eki /eki/ | эки /eˈki/ | eki /eˈci/ |
| Hallo | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | салам /salam/ | salām /salaːm/ | salam /salam/ | эзен /ezen/ | selâm /selæm/ |
| Danke | сав бол /sav bol/ | савбол /savbol/ | сау бол /saw bol/ | tabug /tabuɡ/ | rahmet /ɾaχmet/ | быйан /bɯjan/ | sağ ol /saɣ ol/ |
| Gut | яксы /jaksə/ | яхшы /jaχʃə/ | ариу /ariw/ | yaqšı /jaqʃɯ/ | jaqsi /ʒaqsɯ/ | јакшы /dʒaqʃɯ/ | yahşı /jaχʃɯ/ |
| Kuckuck | коькек /køˈkek/ | атъёкъ /atˈjoq/ | гугук /ɡuˈɡuk/ | — | átshók /ætˈʃøk/ | кӱӱк /kyːk/ | kukuquş /kukuˈquʃ/ |
| Computer | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | — | kompyuter /kompjuˈter/ | компьютер /komˈpjuter/ | kompyuter /kompjuˈter/ |
| Sushi | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | — | sushi /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | suşi /suˈʃi/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.