къарачай-малкъар тил
Karatschai-Balkarisch
Turkisch (Kipchak, pontokaspische Gruppe / West Kipchak)
Karatschai-Balkarisch ist eine Turksprache des kiptschakischen (ponto-kaspischen / westkiptschakischen) Zweigs, gesprochen von den Karatschaiern und Balkaren im Nordkaukasus Russlands, vor allem in den Republiken Karatschai-Tscherkessien und Kabardino-Balkarien. Sie hat rund 300.000 Sprecher, mit Diasporagemeinschaften in der Türkei und Zentralasien. Heute wird sie kyrillisch geschrieben und hat in ihren beiden Heimatrepubliken den Status einer Amtssprache. Kennzeichnend sind die kiptschakische Vokalharmonie und in manchen Dialekten ein c/z-Lautgegensatz (dz).
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Karatschai-Balkarisch
Wasser
суу
/suw/
Feuer
от
/ot/
Sonne
кюн
/kyn/
Mond
ай
/aj/
Stern
жулдуз
/ʒulˈduz/
Mutter
ана
/ana/
Vater
ата
/ata/
Ich
мен
/men/
Du
сен
/sen/
Name
ат
/at/
Auge
кёз
/køz/
Hand
къол
/qol/
Herz
джюрек
/dʒyrek/
Liebe
сюймеклик
/syjmeklik/
Baum
терек
/terek/
Haus
юй
/yj/
Hund
ит
/it/
Katze
киштик
/kiʃtik/
Essen
ашаргъа
/aʃarʁa/
Trinken
ичерге
/itʃerɡe/
Eins
бир
/bir/
Zwei
эки
/eˈki/
Hallo
салам
/salam/
Danke
сау бол
/saw bol/
Gut
ариу
/ariw/
Kuckuck
гугук
/ɡuˈɡuk/
Computer
компьютер
/kɐmˈpjuter/
Sushi
суши
/suˈʃi/
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Turkic (Kipchak, Ponto-Caspian / West Kipchak)-Sprachen
| Bedeutung | Karatschai-Balkarisch | Kumükisch | Nogaisch | Karachanidisch | Karakalpakisch | Altaisch | Kirgisisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | суу /suw/ | сув /suv/ | сув /suv/ | suw /suw/ | suw /suw/ | суу /suː/ | суу /suː/ |
| Feuer | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | от /ot/ | от /ot/ |
| Sonne | кюн /kyn/ | гюн /ɡyn/ | күн /kyn/ | kün /kyn/ | kún /kyn/ | кӱн /kyn/ | күн /kyn/ |
| Mond | ай /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ay /aj/ | ay /aj/ | ай /aj/ | ай /ɑj/ |
| Stern | жулдуз /ʒulˈduz/ | юлдуз /julduz/ | юлдыз /juldɯz/ | yultuz /jultuz/ | juldız /ʒuldɯz/ | јылдыс /dʲɯlˈdɯs/ | жылдыз /dʒɯɫˈdɯz/ |
| Mutter | ана /ana/ | ана /ana/ | ана /ana/ | ana /ana/ | ana /ana/ | эне /ene/ | эне /ene/ |
| Vater | ата /ata/ | ата /ata/ | атай /ataj/ | ata /ata/ | ata /ata/ | ада /ada/ | ата /ɑtɑ/ |
| Ich | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | men /men/ | men /men/ | мен /men/ | мен /men/ |
| Du | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | sen /sen/ | sen /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ |
| Name | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | at /at/ | at /ɑt/ | ат /at/ | ат /at/ |
| Auge | кёз /køz/ | гёз /ɡøz/ | коьз /køz/ | köz /køz/ | kóz /køz/ | кӧс /køs/ | көз /køz/ |
| Hand | къол /qol/ | къол /qol/ | къол /qol/ | qol /qol/ | qol /qol/ | кол /kol/ | кол /kol/ |
| Herz | джюрек /dʒyrek/ | юрек /jyrek/ | юрек /jyrek/ | yürek /jyrek/ | júrek /ʒyɾek/ | јӱрек /dʒyrek/ | жүрөк /dʒyɾøk/ |
| Liebe | сюймеклик /syjmeklik/ | сюйюв /syjyv/ | суьюв /syjyv/ | sevgü /sevɡy/ | muhabbat /muhabbat/ | сӱӱш /syːʃ/ | сүйүү /syjyː/ |
| Baum | терек /terek/ | терек /terek/ | терек /terek/ | ığač /ɯɣatʃ/ | ag'ash /aʁaʃ/ | агаш /aɡaʃ/ | жыгач /dʒɯɡɑtʃ/ |
| Haus | юй /yj/ | уьй /yj/ | уьй /yj/ | ev /ev/ | úy /yj/ | айыл /ajɯl/ | үй /yj/ |
| Hund | ит /it/ | ит /it/ | ит /it/ | it /it/ | iyt /ijt/ | ийт /ijt/ | ит /ɪt/ |
| Katze | киштик /kiʃtik/ | мишик /miʃik/ | мысык /məsəq/ | piši /piʃi/ | pishik /piʃik/ | киске /kiske/ | мышык /mɯʃɯk/ |
| Essen | ашаргъа /aʃarʁa/ | ашамакъ /aʃamaq/ | аш /aʃ/ | yi- /ji/ | jew /ʒew/ | јиир /dʒiːr/ | жеш /dʒeʃ/ |
| Trinken | ичерге /itʃerɡe/ | ичмек /itʃmek/ | иш /iʃ/ | ič- /itʃ/ | ishiw /iʃiw/ | ичер /itʃer/ | ичүү /ɪtʃyː/ |
| Eins | бир /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ | bir /bir/ | bir /biɾ/ | бир /bir/ | бир /bɪɾ/ |
| Zwei | эки /eˈki/ | эки /eki/ | эки /eki/ | iki /iki/ | eki /eki/ | эки /eˈki/ | эки /eˈki/ |
| Hallo | салам /salam/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | salām /salaːm/ | salam /salam/ | эзен /ezen/ | салам /sɑlɑm/ |
| Danke | сау бол /saw bol/ | савбол /savbol/ | сав бол /sav bol/ | tabug /tabuɡ/ | rahmet /ɾaχmet/ | быйан /bɯjan/ | рахмат /ɾɑxmɑt/ |
| Gut | ариу /ariw/ | яхшы /jaχʃə/ | яксы /jaksə/ | yaqšı /jaqʃɯ/ | jaqsi /ʒaqsɯ/ | јакшы /dʒaqʃɯ/ | жакшы /dʒɑkʃɯ/ |
| Kuckuck | гугук /ɡuˈɡuk/ | атъёкъ /atˈjoq/ | коькек /køˈkek/ | — | átshók /ætˈʃøk/ | кӱӱк /kyːk/ | күкүк /kyˈkyk/ |
| Computer | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | — | kompyuter /kompjuˈter/ | компьютер /komˈpjuter/ | компьютер /komˈpjuter/ |
| Sushi | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | — | sushi /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.