Бай тоны
Wald-Enzisch
Uralisch
Wald-Enzisch (autonym Бай тоны) ist eine nordsamojedische Sprache der uralischen Familie, die mit nur noch etwa 30 fließend sprechenden älteren Menschen am Rande des Aussterbens steht. Die wald-enzische Gemeinschaft lebt in der Taiga-Waldzone des unteren Jenissei in der Region Krasnojarsk, Russland, hauptsächlich in den Siedlungen Potapowo und Woronzowo. Linguistisch gehört das Wald-Enzische zum nordsamojedischen Zweig neben dem Tundra-Enzischen (enh) und dem weitaus größeren Tundra-Nenzischen (yrk), die zusammen mit dem Nganasanischen (nio) die nordsamojedische Gruppe bilden. Das enzische Volk litt unter starkem demographischem und kulturellem Druck durch die sowjetische Kollektivierung (Zwangssesshaftmachung in den 1930er- bis 1950er-Jahren) und danach unter den postsowjetischen wirtschaftlichen Umbrüchen, was zu einem fast vollständigen Sprachwechsel zum Russischen führte. Jüngste Revitalisierungsbemühungen über die Abteilung für indigene Angelegenheiten der Region Krasnojarsk stehen aufgrund der kleinen verbliebenen Sprechergemeinschaft vor schweren praktischen Herausforderungen.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Wald-Enzisch
Wasser
biː
/biː/
Feuer
too
/toː/
Sonne
kayua
/kajua/
Mond
ireʔ
/ireʔ/
Stern
nuga
/nuga/
Mutter
ebya
/ebja/
Vater
niʃe
/niʃe/
Ich
mody
/modʲ/
Du
uu
/uː/
Name
nii
/niː/
Auge
ʃeʔ
/ʃeʔ/
Hand
udaʔ
/udaʔ/
Herz
ʃeyə
/ʃejə/
Liebe
sodaʔ
/sodaʔ/
Baum
piʔ
/piʔ/
Haus
mɛ
/mɛ/
Hund
weʔ
/weʔ/
Katze
katuʔ
/katuʔ/
Essen
nyaʔ
/ɲaʔ/
Trinken
ya
/ja/
Eins
ŋoʔ
/ŋoʔ/
Zwei
sizi
/sʲizi/
Hallo
anyo
/aɲo/
Danke
spasibo
/spasibo/
Gut
sawa
/sawa/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Uralic-Sprachen
| Bedeutung | Wald-Enzisch | Nenzisch | Yaeyama | Ewenkisch | Nord-Sotho | Kaonde | Jiamao |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | biː /biː/ | ӣд /iːd/ | 水 /midzɨ/ | мӯ /muː/ | meetse /meːtse/ | mema /mema/ | noːm /noːm/ |
| Feuer | too /toː/ | ту /tu/ | 火 /pɨː/ | того /toɡo/ | mollo /molːo/ | mujilo /mudʒilo/ | hoːi /hoːi/ |
| Sonne | kayua /kajua/ | хаер /xajer/ | てぃだ /tida/ | дылача /dɯlatɕa/ | letšatši /letʃatʃi/ | juba /dʒuba/ | mau /mau/ |
| Mond | ireʔ /ireʔ/ | ирий /irij/ | 月 /tsɨkɨ/ | бега /beɡa/ | ngwedi /ŋwedi/ | ñondo /ɲondo/ | naː /naː/ |
| Stern | nuga /nuga/ | нумгы /numˈɡɨ/ | ぷし /puɕi/ | осикта /oˈsikta/ | naledi /naledi/ | lutanda /lutanda/ | dau /dau˧/ |
| Mutter | ebya /ebja/ | небя /nebja/ | あっぱ /appa/ | эни /eni/ | mma /mːa/ | bama /bama/ | miə /miə/ |
| Vater | niʃe /niʃe/ | нися /nʲisʲa/ | あっちゃ /attʃa/ | амин /amin/ | tate /tate/ | batata /batata/ | paː /paː/ |
| Ich | mody /modʲ/ | мань /manʲ/ | ばぬ /banu/ | би /bi/ | nna /nna/ | amiwa /amiwa/ | hou /hou˧/ |
| Du | uu /uː/ | пыдар /pɨˈdar/ | わー /waː/ | си /si/ | wena /wena/ | obewa /obewa/ | mʉ /mɯ˧/ |
| Name | nii /niː/ | нюм /nʲum/ | なー /naː/ | гэрбӣ /gərˈbiː/ | leina /leina/ | jizhina /dʒiʒina/ | tsɔ /tsɔ˧/ |
| Auge | ʃeʔ /ʃeʔ/ | сэв /sew/ | 目 /miː/ | эса /esa/ | leihlo /leiɬo/ | jiso /dʒiso/ | ta /ta/ |
| Hand | udaʔ /udaʔ/ | ӈуда /ŋuda/ | 手 /tiː/ | нгалэ /ŋale/ | seatla /seatɬa/ | kuboko /kuboko/ | baː /baː/ |
| Herz | ʃeyə /ʃejə/ | сей /sej/ | 肝 /kɨmu/ | меван /mevan/ | pelo /pelo/ | muchima /mutʃima/ | kə /kə/ |
| Liebe | sodaʔ /sodaʔ/ | садось /sadosʲ/ | 情き /nasaki/ | аявдави /ajavdavi/ | lerato /leɾato/ | butemwe /butemwe/ | kʰaː /kʰaː/ |
| Baum | piʔ /piʔ/ | пя /pja/ | 木 /kiː/ | мо /mo/ | sehlare /seɬare/ | kichi /kitʃi/ | mai /mai/ |
| Haus | mɛ /mɛ/ | мяˮ /mjaʔ/ | 家 /jaː/ | дю /dʒu/ | ntlo /ntɬo/ | nzubo /nzubo/ | vɛn /vɛn/ |
| Hund | weʔ /weʔ/ | вэно /weno/ | 犬 /iɴ/ | нгинакин /ŋinakin/ | mpša /mpʃa/ | mbwa /mbwa/ | mɛ /mɛ/ |
| Katze | katuʔ /katuʔ/ | кошка /koʂka/ | 猫 /maja/ | кошка /koʂka/ | katse /katse/ | kapuso /kapuso/ | miau /miau/ |
| Essen | nyaʔ /ɲaʔ/ | ёлась /jolasʲ/ | 食い /ɸai/ | дептэ /depte/ | go ja /ɡodʒa/ | kuja /kudʒa/ | kɛːn /kɛːn/ |
| Trinken | ya /ja/ | я /ja/ | 飲み /numi/ | умӣ /umiː/ | go nwa /ɡonwa/ | kutoma /kutoma/ | ɲom /ɲom/ |
| Eins | ŋoʔ /ŋoʔ/ | ӈопой /ŋopoj/ | 一つ /pi̥tiːdzɨ/ | умун /umun/ | tee /teː/ | umo /umo/ | tsuː /tsuː/ |
| Zwei | sizi /sʲizi/ | сидя /sʲiˈdʲa/ | ふたーち /ɸutaːtɕi/ | дюр /dʒuːr/ | pedi /pedi/ | bibili /bibili/ | fau /fau˧/ |
| Hallo | anyo /aɲo/ | аньˮторова /anʔtorova/ | くよーなーら /kujoːnaːɾa/ | дорообо /doroːbo/ | dumela /dumɛla/ | mwapoñai /mwapoɲai/ | niː /niː/ |
| Danke | spasibo /spasibo/ | спасибо /spasibo/ | みーふぁいゆー /miːɸaijuː/ | пасиба /pasiba/ | ke a leboga /ke a leboɣa/ | nasakwilila /nasakwilila/ | χaːi /χaːi/ |
| Gut | sawa /sawa/ | сава /sawa/ | カイシャーン /kaiʃaːɴ/ | ая /aja/ | botse /botse/ | kyawama /kjawama/ | pʰaː /pʰaː/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.