Runa simi
Klassisches Quechua
Quechuan · historische / verborgene Varietät
Klassisches Quechua (Runa simi) war die Lingua franca des Inka-Reichs (Tawantinsuyu) im 15.-16. Jh. Die Inka hatten kein eigentliches Schriftsystem, sondern verwendeten Khipus (geknotete Schnüre). Modernes Cuzco-Quechua ist der nächste lebende Verwandte.
Wo es gesprochen wird
20 Kernwörter in Klassisches Quechua
Wasser
yaku
/jaku/
Feuer
nina
/nina/
Sonne
inti
/inti/
Mond
killa
/kiʎa/
Mutter
mama
/mama/
Vater
tayta
/tajta/
Essen
mikhuy
/mikʰuj/
Trinken
upyay
/upjaj/
Liebe
munay
/munaj/
Herz
sunqu
/suŋqu/
Baum
sach'a
/satʃʼa/
Haus
wasi
/wasi/
Hund
allqu
/aʎqu/
Katze
misi
/misi/
Hand
maki
/maki/
Auge
ñawi
/ɲawi/
Hallo
rimaykullayki
/rimajkuʎajki/
Danke
añay
/aɲaj/
Eins
huk
/huk/
Gut
allin
/aʎin/
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Quechuan-Sprachen
| Bedeutung | Klassisches Quechua | Cusco-Quechua | Ayacucho-Quechua | Quechua | Aymara | Misak | Papiamento |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | yaku /jaku/ | unu /unu/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | uma /uma/ | unø /unø/ | awa /awa/ |
| Feuer | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nipi /nipi/ | kandela /kandela/ |
| Sonne | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | shi /ʃi/ | solo /solo/ |
| Mond | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | phaxsi /pʰaχsi/ | atru /atɾu/ | luna /luna/ |
| Mutter | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Vater | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tata /tata/ |
| Essen | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mɵ /mɵ/ | kome /kome/ |
| Trinken | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | umaña /umaɲa/ | ushi /uʃi/ | bebe /bebe/ |
| Liebe | munay /munaj/ | munay /munaj/ | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | munasiña /munasiɲa/ | kausrap /kawsɾap/ | amor /amor/ |
| Herz | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | chuyma /tʃujma/ | mun /mun/ | kurason /kurason/ |
| Baum | sach'a /satʃʼa/ | sachʼa /satʃʼa/ | sacha /satʃa/ | sacha /satʃa/ | quqa /quqa/ | yu /ju/ | palu /palu/ |
| Haus | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | uta /uta/ | ya /ja/ | kas /kas/ |
| Hund | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | anu /anu/ | kuchi /kutʃi/ | kacho /katʃo/ |
| Katze | misi /misi/ | misi /misi/ | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | phisi /pʰisi/ | mishi /miʃi/ | pushi /puʃi/ |
| Hand | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ampara /ampaɾa/ | mar /maɾ/ | man /man/ |
| Auge | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | nayra /najɾa/ | kab /kab/ | wowo /wowo/ |
| Hallo | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ | allillanchu /aʎiʎantʃu/ | kamisaki /kamisaki/ | ma'rik /maʔɾik/ | bon dia /bon dia/ |
| Danke | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | sulpayki /sulpajki/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | payn /pajn/ | danki /daŋki/ |
| Eins | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | maya /maja/ | kan /kan/ | un /un/ |
| Gut | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | suma /suma/ | kausrik /kawsɾik/ | bon /bon/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.