བལ་ཏི་སྐད
Balti
sinotibetische Sprachfamilie (tibetobirmanischer Zweig, Bodisch, Tibetisch, westlich — Ladakhi-Balti-Untergruppe)
Balti ist eine westtibetische Sprache von Gilgit-Baltistan, Pakistan, und Kargil-Ladakh, Indien. Die Balti sind überwiegend schiitische Muslime und bilden eine der größten tibetischsprachigen Gemeinschaften außerhalb des ethnischen Tibet, wobei das historische Königreich Balti (Skardu) ein wichtiger Knotenpunkt an den Handelsrouten der Seidenstraße / des Karakorum war. Balti bewahrt das klassische tibetische Vokalsystem und viele archaische Merkmale, die im Zentraltibetischen (bo) verloren gingen. Heute wird die tibetische Schrift liturgisch und kulturell verwendet, doch Balti in perso-arabischer Schrift ist der Standard für die alltägliche Schreibung und Bildung in Pakistan. Sprachlich gehört Balti zu den westlichen archaischen tibetischen Varietäten und bewahrt anlautende Konsonantenverbindungen wie ʔo, ʁc usw., die sich im Lhasa-Tibetischen vereinfacht haben.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Balti
Wasser
ཆུ
/tɕʰu/
Feuer
མེ
/me/
Sonne
ཉི་མ
/ɲima/
Mond
ཟླ་བ
/dawa/
Stern
སྐར་མ
/skarma/
Mutter
ཨ་མ
/ama/
Vater
ཨ་ཕ
/apʰa/
Ich
ང
/ŋa/
Du
ཁྱང
/kʰjaŋ/
Name
མིང
/miŋ/
Auge
མིག
/mik/
Hand
ལག་པ
/lakpa/
Herz
སྙིང
/ɲiŋ/
Liebe
དགའ་བ
/ɡaba/
Baum
ཤིང
/ɕiŋ/
Haus
ཁང་པ
/kʰaŋpa/
Hund
ཁྱི
/kʰi/
Katze
བྱི་ལ
/bjila/
Essen
ཟ
/za/
Trinken
ཐུང་
/tʰuŋ/
Eins
གཅིག
/tɕik/
Zwei
གཉིས
/ɲis/
Hallo
ཨ་སི་ལམ
/asilam/
Danke
བཀའ་དྲིན་ཆེ
/kadrintɕʰe/
Gut
ཡག་པོ
/jakpo/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Bodish, Tibetic, Western — Ladakhi-Balti subgroup)-Sprachen
| Bedeutung | Balti | Ladakhi | Khams-Tibetisch | Klassisches Tibetisch | Sherpa | Dzongkha | Liturgisches Klassisches Tibetisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Feuer | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| Sonne | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Mond | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| Stern | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /kaːma/ | སྐར་མ /karma/ |
| Mutter | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| Vater | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཡབ /jab/ |
| Ich | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋà/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| Du | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱོད /cʰø˥/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | ཁྱོད /tɕʰøː/ | ཁྱོད /tɕʰø/ |
| Name | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ |
| Auge | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| Hand | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ |
| Herz | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| Liebe | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ་བ /ɡawa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | དགའ་བ /ɡawa/ | བྱམས་པ /tɕampa/ |
| Baum | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ |
| Haus | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ནང /naŋ/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ |
| Hund | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕi/ | ཁྱི /tɕʰi/ |
| Katze | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /pila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ |
| Essen | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | བཟའ /sa/ |
| Trinken | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Eins | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | ཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ |
| Zwei | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ȵiː/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲi/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲiː/ |
| Hallo | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཨ་རོ /aro/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi delek/ |
| Danke | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ |
| Gut | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.