Кӏваннав миццӏи
Andisch
Nordostkaukasisch (Avar-Andic, andische Untergruppe)
Andi (Кӏваннав миццӏи) ist eine nordostkaukasische Sprache der andischen Untergruppe (awaro-andischer Zweig), die von etwa 6.000 Menschen in neun Dörfern des Rajons Botlich im gebirgigen Westen Dagestans gesprochen wird. Andi teilt das awaro-andische typologische Profil: ein sehr großes Konsonanteninventar (~50+ Phoneme einschließlich ejektiver, pharyngalisierter und labialisierter Reihen), agglutinierende Morphologie, ergativ-absolutivische Ausrichtung mit gespaltener Ergativität, vier bis fünf Nominalklassen und ein ausgefeiltes räumliches Kasussystem mit mehreren Lokalisierungsreihen. Andi besitzt keine eigene offizielle Orthographie — Awarisch dient als regionale Literatursprache, und Andi wird mündlich überliefert; moderne linguistische Beschreibungen (Salimov 2010, Cercvadze 1965) verwenden ein Ad-hoc-Kyrillisch.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Andisch
Wasser
лъен
/ɬen/
Feuer
цӏай
/tsʼaj/
Sonne
миллӏи
/milːi/
Mond
борцӏцӏо
/bortsʼːo/
Stern
цӀцӀа
/tsʼːa/
Mutter
ила
/ila/
Vater
има
/ima/
Ich
ден
/dẽ/
Du
мин
/min/
Name
цӀер
/tsʼeːr/
Auge
гьаркӏо
/haɾkʼo/
Hand
рекьа
/rekʼa/
Herz
рокӏо
/rokʼo/
Liebe
—
/—/
Baum
рикьва
/riqʷːa/
Haus
хъоро
/qʼoro/
Hund
хвай
/χʷaj/
Katze
—
/—/
Essen
икъвин
/iqʷːin/
Trinken
игьин
/iɣin/
Eins
цеб
/tseb/
Zwei
чӀеди
/tʃʼedi/
Hallo
—
/—/
Danke
—
/—/
Gut
—
/—/
Kuckuck
гиггу
/ɡiɡːu/
Quellen
- Salimov (2010) Andijskij jazyk: grammaticheskij ocherk, teksty, slovari
- Cercvadze (1965) Andijskij jazyk
- Glottolog: Andi
- Ethnologue: ani
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten NE Caucasian (Avar-Andic, Andic subgroup)-Sprachen
| Bedeutung | Andisch | Budukhisch | Hunsibisch | Chwarschisch | Kryz | Babuza (Favorlang) | Uraustronesisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | лъен /ɬen/ | хьед /ħed/ | лъи /ɬiː/ | лъа /ɬa/ | xed /xed/ | zalum /zalum/ | *daNum /daNum/ |
| Feuer | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цIə /tsʼə/ | цIа /tsʼa/ | ts'a /tsʼa/ | apoi /apoi/ | *Sapuy /Sapuy/ |
| Sonne | миллӏи /milːi/ | рагъ /raʁ/ | бохъ /boqχ/ | бухъ /buqχ/ | vïrïğ /vɨrɨʁ/ | — /—/ | *waRi /waRi/ |
| Mond | борцӏцӏо /bortsʼːo/ | ваз /vaz/ | боцо /botso/ | буца /butsa/ | vats /vats/ | zilias /siliəs/ | *bulaN /bulaN/ |
| Stern | цӀцӀа /tsʼːa/ | хед /χed/ | цӀирис /tsʼiris/ | цӀирис /tsʼiris/ | xed /xed/ | botto /botːo/ | *bituqen /bituqen/ |
| Mutter | ила /ila/ | баб /bab/ | — /—/ | ишу /iʃu/ | dada /dada/ | tina /tina/ | *ina /ina/ |
| Vater | има /ima/ | дада /dada/ | абу /abu/ | обу /obu/ | buba /buba/ | tama /tama/ | *ama /ama/ |
| Ich | ден /dẽ/ | зы /zɨ/ | дə /də/ | до /do/ | zin /zin/ | ka-ina /kaina/ | *aku /aku/ |
| Du | мин /min/ | вы /wɨ/ | мə /mə/ | мо /mo/ | vun /vun/ | ijo /ijo/ | *iSu /iSu/ |
| Name | цӀер /tsʼeːr/ | тӀвар /tʼʷar/ | цӀе /tsʼe/ | цӀери /tsʼeri/ | tʼʷar /tʼʷar/ | naan /naːn/ | *ŋajan /ŋajan/ |
| Auge | гьаркӏо /haɾkʼo/ | ул /ul/ | гьаре /hare/ | эзал /ezal/ | ul /ul/ | macha /matʃa/ | *maCa /maCa/ |
| Hand | рекьа /rekʼa/ | кул /kul/ | коро /koro/ | лекьа /leʟ̌a/ | kul /kul/ | rima /rima/ | *lima /lima/ |
| Herz | рокӏо /rokʼo/ | юкӏ /jukʼ/ | ракIу /rakʼu/ | локIва /lokʼʷa/ | rikʼ /rikʼ/ | — /—/ | *pusuq /pusuq/ |
| Liebe | — /—/ | — /—/ | — /—/ | гокъа /ɡoqʼa/ | mukan /muˈkan/ | — /—/ | — /—/ |
| Baum | рикьва /riqʷːa/ | тар /tar/ | хонхе /χõχe/ | гъван /ʁʷan/ | xer /xer/ | kayu /kaju/ | *kaSiw /kaSiw/ |
| Haus | хъоро /qʼoro/ | кӏул /kʼul/ | — /—/ | агъ /aq/ | xal /xal/ | ruma /ruma/ | *Rumaq /Rumaq/ |
| Hund | хвай /χʷaj/ | хвар /χʷar/ | вə /wə/ | гъве /ʁʷe/ | xveqʼ /χveqʼ/ | asu /asu/ | *asu /asu/ |
| Katze | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Essen | икъвин /iqʷːin/ | ухьун /uħun/ | мухъа /muqχa/ | лацIа /latsʼa/ | ulkura /ulˈkura/ | maan /maːn/ | *kaen /kaen/ |
| Trinken | игьин /iɣin/ | эджи /edʒi/ | хулIа /χuɬa/ | цIода /tsʼoda/ | hatsra /hatsˈra/ | minum /minum/ | *inum /inum/ |
| Eins | цеб /tseb/ | са /sa/ | гьəнс /həns/ | гьас /has/ | sa /sa/ | nata /nata/ | *isa /isa/ |
| Zwei | чӀеди /tʃʼedi/ | къуьд /qʼʷyd/ | къӀоно /qˤʼono/ | къӀано /qˤʼano/ | qʼʷad /qʼʷad/ | naroa /naroa/ | *duSa /duSa/ |
| Hallo | — /—/ | салам /salam/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Danke | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Gut | — /—/ | — /—/ | кIотIу /kʼotʼu/ | логу /loɡu/ | yiğin /jiˈʁin/ | — /—/ | — /—/ |
| Kuckuck | гиггу /ɡiɡːu/ | гугутӀ /ɡuɡutʼ/ | кӀукӀутӀо /kʼukʼutʼo/ | куку /kuku/ | гугу /ɡuɡu/ | — | — |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.