Будад мез
Budukhisch
Nordostkaukasisch (Lezgic, Schahdag-Untergruppe)
Budukh (Будад мез / Budad mez) ist eine vom Aussterben bedrohte nordostkaukasische Sprache der Schahdagh-Untergruppe des lesgischen Zweigs, die von etwa 200 Menschen im einzigen Dorf Buduq im Rajon Quba im Nordosten Aserbaidschans gesprochen wird. Innerhalb des Lesgischen bildet Budukh zusammen mit seinem nächsten Verwandten Krysisch (kry) einen kleinen Schahdagh-Cluster, wobei beide von einem gemeinsamen proto-schahdaghschen Vorfahren abstammen. Typologisch weist Budukh die lesgischen Kennzeichen auf — großes Konsonanteninventar mit ejektiven und pharyngalisierten Phonemen, ergativ-absolutivische Ausrichtung, drei bis vier Nominalklassen und ein komplexes räumliches Kasussystem —, besitzt aber im Gegensatz zum Lesgischen oder Tabassaranischen keine offizielle Orthographie, und die generationenübergreifende Weitergabe ist weitgehend auf das Aserbaidschanische übergegangen.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Budukhisch
Wasser
хьед
/ħed/
Feuer
цӏай
/tsʼaj/
Sonne
рагъ
/raʁ/
Mond
ваз
/vaz/
Stern
хед
/χed/
Mutter
баб
/bab/
Vater
дада
/dada/
Ich
зы
/zɨ/
Du
вы
/wɨ/
Name
тӀвар
/tʼʷar/
Auge
ул
/ul/
Hand
кул
/kul/
Herz
юкӏ
/jukʼ/
Liebe
—
/—/
Baum
тар
/tar/
Haus
кӏул
/kʼul/
Hund
хвар
/χʷar/
Katze
—
/—/
Essen
ухьун
/uħun/
Trinken
эджи
/edʒi/
Eins
са
/sa/
Zwei
къуьд
/qʼʷyd/
Hallo
салам
/salam/
Danke
—
/—/
Gut
—
/—/
Kuckuck
гугутӀ
/ɡuɡutʼ/
Quellen
- Talibov (2007) Budukhsko-russkij slovar'
- Alekseev (1994) Budukh, in The Indigenous Languages of the Caucasus, vol. 4
- Glottolog: Budukh
- Ethnologue: bdk
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten NE Caucasian (Lezgic, Shahdagh subgroup)-Sprachen
| Bedeutung | Budukhisch | Rutulisch | Aghulisch | Kryz | Tabasaranisch | Lesgisch | Tsachurisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | хьед /ħed/ | хьед /ħed/ | хьед /ħed/ | xed /xed/ | штар /ʃtar/ | яд /jad/ | хьад /ħad/ |
| Feuer | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | ts'a /tsʼa/ | цӏа /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ |
| Sonne | рагъ /raʁ/ | варагъ /waraʁ/ | рагъ /raʁ/ | vïrïğ /vɨrɨʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | верг /verɡ/ |
| Mond | ваз /vaz/ | ваз /waz/ | ваз /vaz/ | vats /vats/ | варз /varz/ | варз /varz/ | ваз /vaz/ |
| Stern | хед /χed/ | хед /χed/ | гъед /ʁed/ | xed /xed/ | хяд /xæd/ | гъед /ʁed/ | хане /χanɛ/ |
| Mutter | баб /bab/ | нин /nin/ | баб /bab/ | dada /dada/ | баб /bab/ | диде /dide/ | йед /jed/ |
| Vater | дада /dada/ | дид /did/ | ада /ada/ | buba /buba/ | дад /dad/ | буба /buba/ | дакӏ /dakʼ/ |
| Ich | зы /zɨ/ | зы /zɨ/ | зун /zun/ | zin /zin/ | узу /uzu/ | зун /zun/ | зы /zɨ/ |
| Du | вы /wɨ/ | вы /wɨ/ | вун /wun/ | vun /vun/ | уву /uvu/ | вун /wun/ | ғу /ʁu/ |
| Name | тӀвар /tʼʷar/ | дур /dur/ | тӀвар /tʼʷar/ | tʼʷar /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | тӀвар /tʼʷar/ | до /do/ |
| Auge | ул /ul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ul /ul/ | ул /ul/ | вил /vil/ | ул /ul/ |
| Hand | кул /kul/ | хыл /χɨl/ | хил /xil/ | kul /kul/ | хил /xil/ | гъил /ʁil/ | хыл /xəl/ |
| Herz | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | rikʼ /rikʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | рикӏ /rikʼ/ | йикӏ /jikʼ/ |
| Liebe | — /—/ | — /—/ | кӏанди /kʼandi/ | mukan /muˈkan/ | ккунивал /kːunival/ | кӏан хьун /kʼan χun/ | ыкӏикна /əkʼikna/ |
| Baum | тар /tar/ | хыл /χɨl/ | тар /tar/ | xer /xer/ | гар /ɡar/ | тар /tar/ | йывон /jəvon/ |
| Haus | кӏул /kʼul/ | хал /χal/ | кьали /qʼali/ | xal /xal/ | хал /xal/ | кӏвал /kʼval/ | хав /xav/ |
| Hund | хвар /χʷar/ | хыних /χɨniχ/ | хвай /xwaj/ | xveqʼ /χveqʼ/ | хю /xy/ | кицӏ /kitsʼ/ | хӏвай /ħʷaj/ |
| Katze | — /—/ | гету /ɡetu/ | кац /kats/ | — /—/ | кет /ket/ | кац /kats/ | кӏет /kʼet/ |
| Essen | ухьун /uħun/ | ухьун /uħun/ | ифи /ifi/ | ulkura /ulˈkura/ | ипӏуб /ipʼub/ | тӏуьн /tʼyn/ | аӏкӏвыс /aʕkʷʼəs/ |
| Trinken | эджи /edʒi/ | эджин /edʒin/ | ахъан /aqʼan/ | hatsra /hatsˈra/ | ужуб /uʒub/ | хъун /qun/ | ийыхьес /iijəħes/ |
| Eins | са /sa/ | са /sa/ | са /sa/ | sa /sa/ | саб /sab/ | сад /sad/ | са /sa/ |
| Zwei | къуьд /qʼʷyd/ | кьуьд /qʼyd/ | кьуд /qʼud/ | qʼʷad /qʼʷad/ | кьюб /qʼyb/ | кьвед /qʷʼed/ | къвад /qʼʷad/ |
| Hallo | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | — /—/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ |
| Danke | — /—/ | — /—/ | баркалла /baɾkalːa/ | — /—/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | бахытыд /baxətəd/ |
| Gut | — /—/ | йишды /jiʃdɨ/ | хъвай /qwaj/ | yiğin /jiˈʁin/ | ужу /uʒu/ | хъсан /qsan/ | йишда /jiʃda/ |
| Kuckuck | гугутӀ /ɡuɡutʼ/ | гиггу /ɡiɡːu/ | кекку /kːekːu/ | гугу /ɡuɡu/ | кукум /kːukːum/ | кукупӀ /kːukːupʼ/ | гукки /ɡukːi/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.