аорсилъи мец
Chwarschisch
Nordostkaukasisch (Tsesisch, westzesische Sprachen)
Khvarshi (Khwarshi) ist eine tsezische (nordostkaukasische) Sprache mit etwa 1.700–8.500 Sprechern in fünf Dörfern des Rajons Tsumada im westlichen Dagestan, mit Diasporagemeinschaften im Tiefland Dagestans. Sie hat fünf stark voneinander abweichende Dialekte (eigentliches Khvarshi, Inkhokwari, Kwantlada, Santlada, Khwayni), vier Genera und ein ergativ-absolutivisches Kasussystem; Awarisch dient als geschriebene/literarische Dachsprache. Eine neuere grammatische Dokumentation wurde von Zaira Khalilova (2009) vorgelegt.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Chwarschisch
Wasser
лъа
/ɬa/
Feuer
цIа
/tsʼa/
Sonne
бухъ
/buqχ/
Mond
буца
/butsa/
Stern
цӀирис
/tsʼiris/
Mutter
ишу
/iʃu/
Vater
обу
/obu/
Ich
до
/do/
Du
мо
/mo/
Name
цӀери
/tsʼeri/
Auge
эзал
/ezal/
Hand
лекьа
/leʟ̌a/
Herz
локIва
/lokʼʷa/
Liebe
гокъа
/ɡoqʼa/
Baum
гъван
/ʁʷan/
Haus
агъ
/aq/
Hund
гъве
/ʁʷe/
Katze
—
/—/
Essen
лацIа
/latsʼa/
Trinken
цIода
/tsʼoda/
Eins
гьас
/has/
Zwei
къӀано
/qˤʼano/
Hallo
—
/—/
Danke
—
/—/
Gut
логу
/loɡu/
Kuckuck
куку
/kuku/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten NE Caucasian (Tsezic, West Tsezic)-Sprachen
| Bedeutung | Chwarschisch | Hunsibisch | Tsesisch | Andisch | Kryz | Chinalug | Awarisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | лъа /ɬa/ | лъи /ɬiː/ | лъи /ɬi/ | лъен /ɬen/ | xed /xed/ | хьу /xu/ | лъим /ɬim/ |
| Feuer | цIа /tsʼa/ | цIə /tsʼə/ | цӏи /tsʼi/ | цӏай /tsʼaj/ | ts'a /tsʼa/ | чIаь /tʃʼæ/ | цӏа /tsʼa/ |
| Sonne | бухъ /buqχ/ | бохъ /boqχ/ | буцӏ /butsʼ/ | миллӏи /milːi/ | vïrïğ /vɨrɨʁ/ | ынкь /ɨnqʼ/ | бакъ /baqʼ/ |
| Mond | буца /butsa/ | боцо /botso/ | бутӏтӏи /butʼːi/ | борцӏцӏо /bortsʼːo/ | vats /vats/ | вацI /vatsʼ/ | моцӏ /motsʼ/ |
| Stern | цӀирис /tsʼiris/ | цӀирис /tsʼiris/ | цӀуни /tsʼuni/ | цӀцӀа /tsʼːa/ | xed /xed/ | хьар /χar/ | цӀва /tsʼʷa/ |
| Mutter | ишу /iʃu/ | — /—/ | эни /eni/ | ила /ila/ | dada /dada/ | — /—/ | эбел /ebel/ |
| Vater | обу /obu/ | абу /abu/ | обу /obu/ | има /ima/ | buba /buba/ | — /—/ | эмен /emen/ |
| Ich | до /do/ | дə /də/ | ди /di/ | ден /dẽ/ | zin /zin/ | зы /zɨ/ | дун /dun/ |
| Du | мо /mo/ | мə /mə/ | ми /mi/ | мин /min/ | vun /vun/ | вы /vɨ/ | мун /mun/ |
| Name | цӀери /tsʼeri/ | цӀе /tsʼe/ | цӀе /tsʼe/ | цӀер /tsʼeːr/ | tʼʷar /tʼʷar/ | цӀе /tsʼe/ | цӀар /tsʼar/ |
| Auge | эзал /ezal/ | гьаре /hare/ | оьзи /øzi/ | гьаркӏо /haɾkʼo/ | ul /ul/ | пил /pʰil/ | бер /ber/ |
| Hand | лекьа /leʟ̌a/ | коро /koro/ | рекь /reqʼ/ | рекьа /rekʼa/ | kul /kul/ | кул /kʰul/ | квер /kʷer/ |
| Herz | локIва /lokʼʷa/ | ракIу /rakʼu/ | ракӏ /rakʼ/ | рокӏо /rokʼo/ | rikʼ /rikʼ/ | унг /uŋ/ | ракӏ /rakʼ/ |
| Liebe | гокъа /ɡoqʼa/ | — /—/ | уйла /ujla/ | — /—/ | mukan /muˈkan/ | — /—/ | рокьи /rotɬʼi/ |
| Baum | гъван /ʁʷan/ | хонхе /χõχe/ | ачӏи /atʃʼi/ | рикьва /riqʷːa/ | xer /xer/ | виши /viʃæ/ | гъветӏ /ʁʷetʼ/ |
| Haus | агъ /aq/ | — /—/ | ма /ma/ | хъоро /qʼoro/ | xal /xal/ | цIва /tsʼwa/ | рукъ /ruq/ |
| Hund | гъве /ʁʷe/ | вə /wə/ | жек /ʒek/ | хвай /χʷaj/ | xveqʼ /χveqʼ/ | пхра /pχra/ | гьой /hoj/ |
| Katze | — /—/ | — /—/ | кету /ketu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | кету /ketu/ |
| Essen | лацIа /latsʼa/ | мухъа /muqχa/ | ишер /iʃer/ | икъвин /iqʷːin/ | ulkura /ulˈkura/ | кьанды /qʼandæ/ | кваназе /kʷanaze/ |
| Trinken | цIода /tsʼoda/ | хулIа /χuɬa/ | жекер /ʒeker/ | игьин /iɣin/ | hatsra /hatsˈra/ | цуври /tsʰuvri/ | гьекӏезе /hekʼeze/ |
| Eins | гьас /has/ | гьəнс /həns/ | сис /sis/ | цеб /tseb/ | sa /sa/ | са /sa/ | цо /tso/ |
| Zwei | къӀано /qˤʼano/ | къӀоно /qˤʼono/ | къӀано /qˤʼaːno/ | чӀеди /tʃʼedi/ | qʼʷad /qʼʷad/ | кьуь /kʲʼy/ | кӀиго /kʼiɡo/ |
| Hallo | — /—/ | — /—/ | салам /salam/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ворчӏами /voɾtʃʼami/ |
| Danke | — /—/ | — /—/ | баркалла /baɾkalːa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | баркала /baɾkala/ |
| Gut | логу /loɡu/ | кIотIу /kʼotʼu/ | игу /iɡu/ | — /—/ | yiğin /jiˈʁin/ | ксан /ksan/ | лъикӏаб /ɬikʼab/ |
| Kuckuck | куку /kuku/ | кӀукӀутӀо /kʼukʼutʼo/ | куку /kuku/ | гиггу /ɡiɡːu/ | гугу /ɡuɡu/ | кокку /kːokːu/ | гагу /ɡaɡu/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.