Sm'algyax
الشيمشيانية الساحلية
تسيمشيانية (بحرية)
التسيمشيانية الساحلية (Sm’algyax؛ رمز ISO 639-3: tsi) لغة من الأسرة التسيمشيانية، كان موطنها التقليدي الساحل الشمالي لكولومبيا البريطانية وميتلاكاتلا في جنوب شرقي ألاسكا. ترتبط بنيسغا وغيتكسان والتسيمشيانية الجنوبية، لكنها لغة مستقلة لها عدة تنوعات مجتمعية. يضم نظامها الصوتي صوامت مقذوفة ولهوية، وتستخدم قواعدها اللواصق والكليتيكات والعناصر الرابطة بكثرة للدلالة على المشاركين وبنية الجملة. تُكتب Sm’algyax بهجاء مجتمعي قائم على اللاتينية طُوّر عبر العمل اللغوي مع المتكلمين. اللغة مهددة بشدة، لكن جماعات تسيمشيان وهيئة لغة Sm’algyax تدعم إحياءها بالدروس المدرسية وتعليم الكبار والتوثيق والمعاجم والتسجيلات والموارد الرقمية، مثل موقع FirstVoices وتطبيقه اللذين يديرهما المجتمع.
أين تُستخدم
31 كلمة أساسية في الشيمشيانية الساحلية
ماء
ax̱s
/aχs/
نار
laḵw
/laqʷ/
شمس
gyemk
/ɡʲemk/
قمر
gyemgm aatk
/ɡʲɛmɡm aːtk/
نجم
hloʼoxs
/ɬoʔoxs/
أم
naa
/naː/
أب
baba
/baba/
أنا
nüüyu
/nuːju/
أنت
nüün
/nuːn/
اسم
waa
/waː/
عين
mooḵs
/muːqs/
يد
an'oon
/anʔoːn/
قلب
g̱oot
/ɢoːt/
حب
ksu'hahkw
/ksuʔhahkʷ/
شجرة
gan
/ɡan/
بيت
walp
/walp/
كلب
hashasaa
/haʃasaː/
قطة
doosgi
/duːsɡi/
أكل
lalji
/laldʒi/
شرب
hoos
/huːs/
واحد
ḵoo'iyaa
/qoːʔijaː/
اثنان
tʼepxaat
/tʼəpxaːt/
مرحبا
ndii ne
/ndiː ne/
شكرا
t'oyaxsut nüsm
/tʼojaχsut nysm/
جيد
am'
/amʔ/
المصادر
- Boas (1911) — Tsimshian
- Ethnologue: tsi
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Tsimshianic (Maritime) ذات الصلة
| المعنى | الشيمشيانية الساحلية | الكوروخية | ولايتا | الإيرولا | البراهوية | الزرما | الأيرلندية الوسطى |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | ax̱s /aχs/ | अम्म /amm/ | haatta /haːtːa/ | nīr /niːɾ/ | دیر /diːɾ/ | hari /hari/ | usce /uske/ |
| نار | laḵw /laqʷ/ | चिच /tʃitʃ/ | tama /tama/ | tī /tiː/ | کاہا /kaha/ | danji /dandʒi/ | tene /tene/ |
| شمس | gyemk /ɡʲemk/ | बेरी /beɾiː/ | awa /awa/ | čūriyen /tʃuːɾijen/ | دے /deː/ | wayna /wajna/ | grían /ɡrian/ |
| قمر | gyemgm aatk /ɡʲɛmɡm aːtk/ | चांदो /tʃaːndoː/ | aginaa /aɡinaː/ | niLā /niɭaː/ | ماہ /mah/ | handu /handu/ | ésca /eːska/ |
| نجم | hloʼoxs /ɬoʔoxs/ | बिनको /binkoː/ | xoolinttee /tʼoːlintːeː/ | naTčattiram /naʈtʃatːiɾam/ | استار /isˈtaːr/ | handariya /handaːɾija/ | rétla /ˈreːtla/ |
| أم | naa /naː/ | अयो /ajoː/ | aaya /aːja/ | ammā /amːaː/ | لمّا /lumːaː/ | ñaa /ɲaː/ | máthair /maːθirʲ/ |
| أب | baba /baba/ | बाबा /baːbaː/ | aawa /aːwa/ | ayyā /ajːaː/ | باوا /baːwaː/ | baba /baba/ | athair /aθirʲ/ |
| أنا | nüüyu /nuːju/ | एन /eːn/ | taani /taːni/ | nānu /naːnu/ | ای /iː/ | ay /aj/ | mé /mʲeː/ |
| أنت | nüün /nuːn/ | नीन /niːn/ | neeni /neːni/ | nī /niː/ | نی /niː/ | ni /ni/ | tú /tuː/ |
| اسم | waa /waː/ | नाम /naːm/ | sunttaa /suntːaː/ | pēru /peːɾu/ | نام /naːm/ | maa /maː/ | ainm /anʲmʲ/ |
| عين | mooḵs /muːqs/ | ख़न्न /xanː/ | ayfee /ajfeː/ | kaNN /kaɳː/ | خن /xan/ | mo /mo/ | súil /suːlʲ/ |
| يد | an'oon /anʔoːn/ | खेखा /xekːʰaː/ | kushiyaa /kuʃijaː/ | kayyu /kajːu/ | دو /doː/ | kambe /kambe/ | lám /laːv/ |
| قلب | g̱oot /ɢoːt/ | ठांगरा /tʰaːŋɡɾaː/ | wozanaa /wozanaː/ | idayam /idajam/ | دل /dil/ | bina /bina/ | cride /krʲiðʲe/ |
| حب | ksu'hahkw /ksuʔhahkʷ/ | मरटी /maɾʈiː/ | siiqaa /siːqaː/ | kāhal /kaːhal/ | عشق /eʃq/ | baa /baː/ | serc /serk/ |
| شجرة | gan /ɡan/ | मन्ना /manːaː/ | mittaa /mitːaː/ | maram /maɾam/ | پنتل /pantal/ | tuuri /tuːri/ | crann /kran/ |
| بيت | walp /walp/ | एरपा /eɾpaː/ | keettaa /keːtːaː/ | vīDu /viːɖu/ | اولا /ulaː/ | fu /fu/ | tech /tex/ |
| كلب | hashasaa /haʃasaː/ | अल्ला /alːaː/ | kanaa /kanaː/ | nāyi /naːji/ | کچک /kutʃik/ | hansi /hansi/ | madra /madra/ |
| قطة | doosgi /duːsɡi/ | बिल्ली /bilːiː/ | gaaduwaa /ɡaːduwaː/ | pūne /puːne/ | پسی /pisi/ | muusu /muːsu/ | cat /kat/ |
| أكل | lalji /laldʒi/ | ओनना /onːaː/ | miya /miːja/ | činnu /tʃinːu/ | کنّا /kunːa/ | ŋwa /ŋwa/ | ithid /iθʲiðʲ/ |
| شرب | hoos /huːs/ | ओंकना /oŋkːnaː/ | ushiya /uʃija/ | kuDi /kuɖi/ | پنّنگ /pinːinɡ/ | hañu /haɲu/ | ól /oːl/ |
| واحد | ḵoo'iyaa /qoːʔijaː/ | ओंटा /oːnʈaː/ | issino /isːino/ | onnu /onːu/ | اسٹ /asiʈ/ | affo /afːo/ | óen /oin/ |
| اثنان | tʼepxaat /tʼəpxaːt/ | एण्ड /eːɳɖ/ | naaʼʼa /naːʔːa/ | reNDu /reɳɖu/ | ایراٹ /iˈraːʈ/ | ihinka /ihiŋka/ | dá /daː/ |
| مرحبا | ndii ne /ndiː ne/ | खद्दी /kʰadːiː/ | saro /saro/ | vannakkam /vanːakːam/ | سلام /sælaːm/ | fofo /fofo/ | fochen /foxʲen/ |
| شكرا | t'oyaxsut nüsm /tʼojaχsut nysm/ | धोन्नोबाद /dʱonːobaːd/ | galatay /ɡalataj/ | nanri /nanɾi/ | شکریہ /ʃukɾijaː/ | fofo /fofo/ | atlochur /atloxur/ |
| جيد | am' /amʔ/ | होय /hoːj/ | lo'o /loʔo/ | nalla /nalːa/ | کشی /kaʃi/ | boori /boːri/ | maith /maθʲ/ |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.