Karifuna
الغاريفونا
العائلة الأراواكية (المجموعة الكاريبية)
الغاريفونا هي لغة شعب الغاريفونا، أحفاد سكان الكاريبي الأصليين والرقيق الأفارقة الفارين إلى جزيرة سانت فنسنت في القرن السابع عشر. تنتمي لغويا إلى عائلة الأراواك، إلا أن لغة الرجال كانت تاريخيا تحتوي على طبقة معجمية كاريبية واسعة (الفروق بين الجنسين تكاد تكون اختفت اليوم). أدرجتها اليونسكو عام 2001 ضمن التراث الثقافي غير المادي.
أين تُستخدم
31 كلمة أساسية في الغاريفونا
ماء
huya
/huja/
نار
watu
/watu/
شمس
weyu
/weju/
قمر
hati
/hati/
نجم
waruguma
/waɾuɡuma/
أم
úguchu
/uɡutʃu/
أب
úguchili
/uɡutʃili/
أنا
au
/au/
أنت
amürü
/amɨɾɨ/
اسم
iri
/iɾi/
عين
úgubu
/uɡubu/
يد
úhabu
/uhabu/
قلب
anigi
/aniɡi/
حب
hínsiñe
/hinsiɲe/
شجرة
wewe
/wewe/
بيت
muna
/muna/
كلب
aulamu
/aulamu/
قطة
meu
/meu/
أكل
éiga
/eiɡa/
شرب
ata
/ata/
واحد
aban
/aban/
اثنان
biama
/biama/
مرحبا
mabuiga
/mabuiɡa/
شكرا
seremein
/seremein/
جيد
buidu
/bwidu/
المصادر
- Ethnologue: cab
- Suazo (1994) Conversemos en Garífuna
- UNESCO Representative List of Intangible Heritage
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Arawakan (Caribbean) ذات الصلة
| المعنى | الغاريفونا | الكاريبية | الوارلبيرية | الإمبيرا الشمالية | الأيمارية | الجاكارو | الواييوية |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | huya /huja/ | tuna /tuna/ | ngapa /ŋapa/ | do /do/ | uma /uma/ | uma /uma/ | wuin /wuin/ |
| نار | watu /watu/ | wàto /wahto/ | warlu /waɭu/ | tu /tu/ | nina /nina/ | nina /nina/ | siki /siki/ |
| شمس | weyu /weju/ | weju /weju/ | wanta /wanta/ | hewa /hewa/ | inti /inti/ | inti /inti/ | kaʼi /kaʔi/ |
| قمر | hati /hati/ | nuno /nuno/ | pira /piɻa/ | ahuru /ahuɾu/ | phaxsi /pʰaχsi/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | kashi /kaʃi/ |
| نجم | waruguma /waɾuɡuma/ | siriko /siɾiko/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ | chidua /tʃidua/ | warawara /waɾawaɾa/ | wara /waɾa/ | jolotsü /holotsɨ/ |
| أم | úguchu /uɡutʃu/ | sano /sano/ | ngati /ŋati/ | papa /papa/ | mama /mama/ | mama /mama/ | ei /ei/ |
| أب | úguchili /uɡutʃili/ | papa /papa/ | kirda /kiɖa/ | apa /apa/ | tata /tata/ | awki /awki/ | ashi /aʃi/ |
| أنا | au /au/ | au /au/ | ngaju /ŋaɟu/ | mʉ /mɨ/ | naya /naja/ | naya /naja/ | taya /taja/ |
| أنت | amürü /amɨɾɨ/ | amoro /amoɾo/ | nyuntu /ɲuntu/ | bʉ /bɨ/ | juma /huma/ | juma /huma/ | pia /pia/ |
| اسم | iri /iɾi/ | eeti /eːti/ | yirdi /jiɖi/ | trʉ̃ /tɾɨ̃/ | suti /suti/ | suti /suti/ | anülia /anɨlia/ |
| عين | úgubu /uɡubu/ | enu /enu/ | milpa /milpa/ | tau /tau/ | nayra /najɾa/ | nayra /najɾa/ | oʼu /oʔu/ |
| يد | úhabu /uhabu/ | aina /aina/ | rdaka /ɖaka/ | jua /xua/ | ampara /ampaɾa/ | ampara /ampaɾa/ | ajapü /axapɨ/ |
| قلب | anigi /aniɡi/ | emanga /emaŋɡa/ | wankaru /waŋkaɻu/ | ƀakhuru /ɓakuɾu/ | chuyma /tʃujma/ | chuyma /tʃujma/ | aaʼin /aːʔin/ |
| حب | hínsiñe /hinsiɲe/ | kataneko /kataneko/ | nyangu /ɲaŋu/ | ãỹba /ãɨba/ | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | alasüin /alasɨin/ |
| شجرة | wewe /wewe/ | wewe /wewe/ | watiya /watija/ | bakuru /bakuɾu/ | quqa /quqa/ | qhura /qʰuɾa/ | wunuʼu /wunuʔu/ |
| بيت | muna /muna/ | paty /pati/ | ngurra /ŋura/ | te /te/ | uta /uta/ | uta /uta/ | miichi /miːtʃi/ |
| كلب | aulamu /aulamu/ | pero /peɾo/ | jarntu /caɳʈu/ | usa /usa/ | anu /anu/ | anu /anu/ | erü /eɾɨː/ |
| قطة | meu /meu/ | meu /meu/ | mungalpa /muŋalpa/ | misu /misu/ | phisi /pʰisi/ | phishi /pʰiʃi/ | misho /miʃo/ |
| أكل | éiga /eiɡa/ | onökö /onøkø/ | ngarni /ŋaɳi/ | ko /ko/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mankaña /mankaɲa/ | ekaa /ekaː/ |
| شرب | ata /ata/ | ëne /ɘne/ | purrami /purami/ | dorrare /doraɾe/ | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | asaa /asaː/ |
| واحد | aban /aban/ | o:wi /oːwi/ | jinta /cinta/ | aba /aba/ | maya /maja/ | maya /maja/ | wanee /waneː/ |
| اثنان | biama /biama/ | oko /oko/ | jirrama /ɟiɾama/ | umé /ume/ | paya /paja/ | paya /paja/ | piama /piama/ |
| مرحبا | mabuiga /mabuiɡa/ | mary /maɾi/ | — /—/ | sake bia /sake bia/ | kamisaki /kamisaki/ | kamishti /kamiʃti/ | jamaya /xamaja/ |
| شكرا | seremein /seremein/ | irombo /iɾombo/ | — /—/ | bia bara /bia baɾa/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | yuspaa /juspaː/ | talé /tale/ |
| جيد | buidu /bwidu/ | epoja /epoja/ | ngurrju /ŋurcu/ | bia /bia/ | suma /suma/ | shuma /ʃuma/ | anasü /anasɨ/ |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.