Dangme
الأدانغمي
الأطلسية الكونغولية (فولتا-النيجر، كوا، غا-أدانغمي)
الأدانغمي (دانغمي) هي لغة شعب الأدانغمي في جنوب شرق غانا، وتضم عدة لهجات وثيقة الصلة ببعضها (آدا، كروبو، أوسودوكو، شاي، نينغو، غبوغبلا). شقيقة لغة الغا (gaa) ضمن فرع الغا-أدانغمي من لغات كوا النيجرية-الكونغولية. يتمتع الأدانغمي بتقليد شفهي ثري، ويشتهرون بطقوس البلوغ الأنثوية "ديبو" التي لا تزال تُمارَس بفاعلية حتى اليوم. لغة نَبرية ذات سجلّين متباينين؛ وانسجام صائتي من نوع ATR، ووسم للجهة قائم على البادئات. تدعمها الحكومة بوصفها إحدى 11 لغة وطنية، مع برامج لمحو الأمية وبث إذاعي من BBC/GBC.
أين تُستخدم
31 كلمة أساسية في الأدانغمي
ماء
nyu
/ɲu/
نار
la
/la/
شمس
hyɛ
/çɛ/
قمر
nyɔnyɔɛ
/ɲɔɲɔɛ/
نجم
ŋulami
/ŋulami/
أم
nyɛ
/ɲɛ/
أب
tsɛ
/tsɛ/
أنا
i
/i/
أنت
mo
/mo/
اسم
biɛ
/biɛ/
عين
hiŋmɛ
/hiŋmɛ/
يد
nine
/nine/
قلب
tsui
/tsui/
حب
suɔmi
/suɔmi/
شجرة
tso
/tso/
بيت
we
/we/
كلب
gbe
/ɡbe/
قطة
adi
/adi/
أكل
ye
/je/
شرب
nu
/nu/
واحد
kake
/kake/
اثنان
enyɔ
/eɲɔ/
مرحبا
daa
/daː/
شكرا
ojakuɛ
/odʒakwɛ/
جيد
hɛŋmi
/hɛŋmi/
المصادر
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Atlantic-Congo (Volta-Niger, Kwa, Ga-Adangme) ذات الصلة
| المعنى | الأدانغمي | الغا | الأجا | السانغو | الجن (مينا) | الدجيمة | الإيسوكو |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | nyu /ɲu/ | nu /nu/ | esi /esi/ | ngu /ŋɡu/ | tsi /tsi/ | mọn /mɔn/ | ame /ame/ |
| نار | la /la/ | la /la/ | ezo /ezo/ | wa /wa/ | dzo /dzo/ | ọmạrị /ɔmaɾi/ | erae /eɾae/ |
| شمس | hyɛ /çɛ/ | hulu /hulu/ | ewe /ewe/ | lâ /la/ | ɣe /ɣe/ | ọvịnị /ɔvini/ | ọvẹ /ɔvɛ/ |
| قمر | nyɔnyɔɛ /ɲɔɲɔɛ/ | ŋɔɔŋmɔ /ŋɔɔŋmɔ/ | esun /esun/ | nzë /nzɛ/ | dzinkɛ /dʒinkɛ/ | ọsọ /ɔsɔ/ | ọwa /ɔwa/ |
| نجم | ŋulami /ŋulami/ | ŋulami /ŋùlámi/ | ɣletivi /ɣletivi/ | tongoro /toŋɡoro/ | ɣletsivi /ɣletsivi/ | esi /esi/ | esi /esi/ |
| أم | nyɛ /ɲɛ/ | nyɛ /ɲɛ/ | nɔ /nɔ/ | mama /mama/ | nɔ /nɔ/ | inyeyẹ /iɲɛjɛ/ | oni /oni/ |
| أب | tsɛ /tsɛ/ | tsɛ /tsɛ/ | to /to/ | babâ /baba/ | tɔ /tɔ/ | etete /etete/ | ọsẹ /ɔsɛ/ |
| أنا | i /i/ | mi /mì/ | nyɛ /ɲɛ/ | mbi /mbi/ | nyɛ /ɲɛ/ | mẹ /mɛ/ | mẹ /mɛ/ |
| أنت | mo /mo/ | bo /bo/ | wo /wo/ | mo /mo/ | wò /wò/ | wo /wo/ | whẹ /ʍɛ/ |
| اسم | biɛ /biɛ/ | gbɛi /gbɛ́i/ | nyikɔ /ɲikɔ/ | iri /iri/ | ŋkɔ /ŋkɔ/ | eni /eni/ | odẹ /odɛ/ |
| عين | hiŋmɛ /hiŋmɛ/ | hiŋmɛi /hiŋmɛi/ | ŋku /ŋku/ | lê /lɛ/ | ŋku /ŋku/ | enẹ /enɛ/ | ẹro /ɛɾo/ |
| يد | nine /nine/ | nine /nine/ | alɔ /alɔ/ | maboko /maboko/ | alɔ /alɔ/ | ọnẹ /ɔnɛ/ | obọ /obɔ/ |
| قلب | tsui /tsui/ | tsui /tsui/ | dzi /dzi/ | bê /bɛ/ | dzi /dzi/ | ọkọmpọnị /ɔkɔmpɔni/ | udu /udu/ |
| حب | suɔmi /suɔmi/ | suɔmɔ /suɔmɔ/ | lɔ̃ /lɔ̃/ | ndoyê /ndojɛ/ | lɔ̃lɔ̃ /lɔ̃lɔ̃/ | inyiẹna /iɲjɛna/ | ọsuọ /ɔswɔ/ |
| شجرة | tso /tso/ | tso /tso/ | ati /ati/ | kêkê /kɛkɛ/ | ati /ati/ | eyo /ejo/ | orhan /oɾan/ |
| بيت | we /we/ | shia /ʃia/ | avia /avia/ | dâ /da/ | aƒe /aɸe/ | ọsụnẹ /ɔsunɛ/ | uwowhe /uwowhe/ |
| كلب | gbe /ɡbe/ | gbei /ɡbei/ | avu /avu/ | mbo /mbo/ | avu /avu/ | ifụnị /ifuni/ | ebọ /ebɔ/ |
| قطة | adi /adi/ | adi /adi/ | ami /ami/ | nyao /ɲao/ | agbo /aɡbo/ | ọchẹ /ɔtʃɛ/ | ọtọmha /ɔtɔmha/ |
| أكل | ye /je/ | yɛ /jɛ/ | ɖu /ɖu/ | te /te/ | ɖu /ɖu/ | re /ɾe/ | re /ɾe/ |
| شرب | nu /nu/ | nu /nu/ | nu /nu/ | nyon /ɲon/ | no /no/ | da /da/ | da /da/ |
| واحد | kake /kake/ | ekome /ekome/ | ɖeka /ɖeka/ | oko /oko/ | ɖeka /ɖeka/ | ọmọ /ɔmɔ/ | ọvo /ɔvo/ |
| اثنان | enyɔ /eɲɔ/ | enyɔ /eɲɔ/ | eve /eve/ | ûse /use/ | eve /eve/ | eva /eva/ | ivẹ /ivɛ/ |
| مرحبا | daa /daː/ | ɔ jɔ /ɔ jɔ/ | nɛnɛ /nɛnɛ/ | bara mo /bara mo/ | ado /ado/ | amọn /amɔn/ | mavọ /mavɔ/ |
| شكرا | ojakuɛ /odʒakwɛ/ | oyiwala /ojiwala/ | amɛ akpe /amɛ akpe/ | singila /siŋɡila/ | akpe /akpe/ | nani /nani/ | migwo /miɡwo/ |
| جيد | hɛŋmi /hɛŋmi/ | ekpakpa /ekpakpa/ | nyo /ɲo/ | nzöni /nzəni/ | nyo /ɲo/ | ekenẹ /ekenɛ/ | ọwhọ /ɔwhɔ/ |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.