پارسی
波斯语(古典)
印欧语系（伊朗语支、西南部 伊朗语支、新波斯语） · 历史／隐藏变体
古典波斯语（پارسی pārsī 或 فارسی کلاسیک fārsī-ye kelāsik）是9-15世纪繁荣的新波斯语文学形式。在布哈拉的萨曼王朝（819-999年）宫廷以波斯-阿拉伯文字记录，作为前伊斯兰波斯身份的有意识复兴而成立。菲尔多西《列王纪》（约1010年）、鲁米《玛斯纳维》（约1273年）、萨迪《蔷薇园》《果园》（1258-1259年）、哈菲兹《诗集》（约1370年）、海亚姆《鲁拜集》、内扎米《五卷诗》——共同构成世界文明屈指可数的文学瑰宝。与现代波斯语（fa）的差异在于：保留唇化 /xʷ/「khw」（xʷāhar"姐妹"、xʷurdan"吃"——现代西部波斯语已消失，达里语、塔吉克语仍保留）、保留长元音 /ē oː/ 与 /iː uː/ 对立（德黑兰方言已消失，达里语、塔吉克语仍保留）、保留 /ɣ/-/q/ 区别（现代西部波斯语已合流）、保留后在德黑兰方言中低化为 /e o/ 的短元音 /i u/（pidar→pedar、dil→del、gurba→gorbe、čišm→čašm）。是伊朗、阿富汗、塔吉克斯坦以及历史上莫卧儿印度文学教育的正典，自11世纪迄今连续被诵读，句法与核心词汇几乎不变。
使用地区
波斯语(古典)的31个核心词
水
آب
/aːb/
火
آتش
/aːtaʃ/
太阳
خورشید
/xʷarʃeːd/
月亮
ماه
/maːh/
星
ستاره
/sitaːra/
母亲
مادر
/maːdar/
父亲
پدر
/pidar/
我
من
/man/
你
تو
/toː/
名字
نام
/naːm/
眼睛
چشم
/tʃaʃm/
手
دست
/dast/
心
دل
/dil/
爱
عشق
/ʔiʃq/
树
درخت
/diraxt/
房子
خانه
/xaːna/
狗
سگ
/saɡ/
猫
گربه
/ɡurba/
吃
خوردن
/xʷurdan/
喝
آشامیدن
/aːʃaːmiːdan/
一
یک
/jak/
二
دو
/doː/
你好
درود
/duruːd/
谢谢
سپاس
/sipaːs/
好
نیک
/neːk/
寿司
شورماهی
/ʃuːr maːˈhiː/
来源
单词比较
与Indo-European (Iranian, Southwestern Iranian, New Persian)相关语言比较
| 含义 | 波斯语(古典) | 中古波斯语 (巴列维) | 帕提亚语 | 达里语 | 波斯语 | 犹太波斯语 | 塔吉克语 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | آب /aːb/ | 𐭠𐭯 /aːb/ | āb /aːb/ | آب /ɑːb/ | آب /ɒːb/ | אב /ɒːb/ | об /ob/ |
| 火 | آتش /aːtaʃ/ | 𐭠𐭲𐭱 /aːtaʃ/ | ādar /aːdar/ | آتش /ɑːtaʃ/ | آتش /ɒːtæʃ/ | אתש /ɒːteʃ/ | оташ /otaʃ/ |
| 太阳 | خورشید /xʷarʃeːd/ | 𐭧𐭥𐭫𐭱𐭩𐭲 /xwarʃeːd/ | xwar /xwar/ | خورشید /xoɾʃed/ | خورشید /xorʃiːd/ | חורשיד /xorʃiːd/ | офтоб /oftob/ |
| 月亮 | ماه /maːh/ | 𐭬𐭠𐭧 /maːh/ | māh /maːh/ | ماه /mɑːh/ | ماه /mɒːh/ | מאה /mɒːh/ | моҳ /moh/ |
| 星 | ستاره /sitaːra/ | 𐭮𐭲𐭠𐭫𐭪 /staːrag/ | astārag /asˈtaːraɡ/ | ستاره /setaːˈɾa/ | ستاره /setɒːˈɾe/ | סתארה /setɒre/ | ситора /sitoːra/ |
| 母亲 | مادر /maːdar/ | 𐭬𐭠𐭲𐭫 /maːdar/ | mād /maːd/ | مادر /mɑːdaɾ/ | مادر /mɒːdær/ | מאדר /mɒːdær/ | модар /modar/ |
| 父亲 | پدر /pidar/ | 𐭯𐭩𐭲𐭫 /pidar/ | pid /pid/ | پدر /padaɾ/ | پدر /pedær/ | פדר /pedær/ | падар /padar/ |
| 我 | من /man/ | 𐭠𐭭 /an/ | az /az/ | من /man/ | من /man/ | מן /man/ | ман /man/ |
| 你 | تو /toː/ | 𐭲𐭥 /toː/ | tu /tuː/ | تو /to/ | تو /to/ | תו /to/ | ту /tu/ |
| 名字 | نام /naːm/ | 𐭭𐭠𐭬 /naːm/ | nām /naːm/ | نام /naːm/ | نام /nɒːm/ | נאם /nɒm/ | ном /nom/ |
| 眼睛 | چشم /tʃaʃm/ | 𐭰𐭱𐭬 /tʃaʃm/ | čašm /tʃaʃm/ | چشم /tʃaʃm/ | چشم /tʃeʃm/ | צ׳שם /tʃeʃm/ | чашм /tʃaʃm/ |
| 手 | دست /dast/ | 𐭣𐭮𐭲 /dast/ | dast /dast/ | دست /dast/ | دست /dæst/ | דסת /dæst/ | даст /dast/ |
| 心 | دل /dil/ | 𐭣𐭩𐭫 /dil/ | zyrd /zird/ | دل /dil/ | دل /del/ | דל /del/ | дил /dil/ |
| 爱 | عشق /ʔiʃq/ | 𐭲𐭥𐭱𐭩 /doːʃiː/ | friyādan /frijaːdan/ | عشق /eʃq/ | عشق /eʃq/ | עשק /eʃq/ | ишқ /iʃq/ |
| 树 | درخت /diraxt/ | 𐭣𐭫𐭧𐭲 /draxt/ | dār /daːr/ | درخت /daɾaxt/ | درخت /deræxt/ | דרכת /deræxt/ | дарахт /daraxt/ |
| 房子 | خانه /xaːna/ | 𐭧𐭠𐭭𐭪 /xaːnaɡ/ | xānag /xaːnaɡ/ | خانه /xɑːna/ | خانه /xɒːne/ | כאנה /xɒːne/ | хона /xona/ |
| 狗 | سگ /saɡ/ | 𐭮𐭢 /saɡ/ | spag /spaɡ/ | سگ /saɡ/ | سگ /sæɡ/ | סג /sæɡ/ | саг /saɡ/ |
| 猫 | گربه /ɡurba/ | 𐭢𐭥𐭫𐭡𐭢 /ɡurbaɡ/ | — /—/ | پشک /puʃak/ | گربه /ɡorbe/ | גורבה /ɡorbe/ | гурба /ɡurba/ |
| 吃 | خوردن /xʷurdan/ | 𐭧𐭥𐭫𐭲𐭭 /xwardan/ | xward- /xward/ | خوردن /xoɾdan/ | خوردن /xordæn/ | חורדן /xordæn/ | хӯрдан /xʉːrdan/ |
| 喝 | آشامیدن /aːʃaːmiːdan/ | 𐭭𐭥𐭱𐭩𐭲𐭭 /noːʃiːdan/ | pī- /piː/ | نوشیدن /noʃidan/ | نوشیدن /nuːʃiːdæn/ | נושידן /nuːʃidæn/ | нӯшидан /nʉːʃidan/ |
| 一 | یک /jak/ | 𐭠𐭩𐭪 /eːk/ | ēw /eːw/ | یک /jak/ | یک /jek/ | יך /jek/ | як /jak/ |
| 二 | دو /doː/ | 𐭣𐭥 /doː/ | dō /doː/ | دو /du/ | دو /do/ | דו /do/ | ду /du/ |
| 你好 | درود /duruːd/ | 𐭣𐭫𐭥𐭲 /droːd/ | drōd /droːd/ | سلام /salɑːm/ | سلام /sælɒːm/ | שלום /ʃɒːlom/ | салом /salom/ |
| 谢谢 | سپاس /sipaːs/ | 𐭮𐭯𐭠𐭮 /spaːs/ | spās /spaːs/ | تشکر /taʃakkoɾ/ | سپاس /sepɒːs/ | ספאס /sepɒːs/ | раҳмат /rahmat/ |
| 好 | نیک /neːk/ | 𐭥𐭩𐭧 /weh/ | nēw /neːw/ | خوب /xob/ | خوب /xuːb/ | חוב /xuːb/ | хуб /xub/ |
| 寿司 | شورماهی /ʃuːr maːˈhiː/ | — | — | سوشی /suːʃi/ | سوشی /suː.ʃiː/ | — | суши /suʃi/ |
LangMap — 语言可视化项目的一部分。这是静态、可抓取的摘要；交互式地图提供发音音频、筛选和地球视图。