mos diau-d

契丹語

蒙古語族(類蒙古語) · 歷史/隱藏變體

語系蒙古語族(類蒙古語) 使用者已消亡(~10-13c. CE) 文字契丹大字(920 公元) / 契丹小字(925 公元) 國家遼帝國(中國東北、蒙古、朝鮮) 官方語言遼朝 (907-1125) 活力已滅絕 ISO 639-3zkt

契丹語係東北亞契丹人使用、亦係遼朝(907至1125年)採用嘅一種已經消亡嘅準蒙古語族語言;佢同蒙古語族各語言嘅確切關係,仍然係歷史語言學嘅研究課題。契丹語用兩套唔同文字記錄,兩者都喺10世紀初創製:920年創製、受漢字影響嘅契丹大字,同大約925年創製、結構唔同嘅契丹小字。遼朝之後,兩套文字喺金朝同西遼仍然繼續使用,尤其常見於紀念碑文同墓誌。兩套文字都未完全破譯;小字將字符組合成方塊,保留較容易恢復嘅語音資料,而大字好多內容仍然難以解釋。即使如此,現存銘文仍然為契丹語詞彙、文法、人名、稱號同制度提供證據。

使用地區

契丹語嘅31個核心詞

muri

/muri/

niár

/niar/

日頭

𘲺

/nair/

月光

𘭧

/sair/

od

/od/

母親

eme

/eme/

父親

ai

/ai/

bi

/bi/

ši

/ʃi/

niru

/niru/

nït

/nit/

ɣar

/ɣar/

niyàmen

/nijamen/

nasun

/nasun/

mau

/mau/

boo

/boː/

𘰕𘯛

/niaqan/

/—/

idi

/idi/

umi

/umi/

𘬣

/omsu/

jur

/dʒuːr/

你好

/—/

多謝

/—/

sayïn

/sajin/

單詞比較

同Mongolic (Para-Mongolic)相關語言比較

意思 契丹語女真語原始蒙古語中古蒙古語古典蒙古語卡爾梅克語東裕固語
muri /muri/ muke /muke/ *usun /usun/ ᠤᠰᠤᠨ /usun/ ᠤᠰᠤᠨ /usun/ усн /usn/ ус /us/
niár /niar/ tuwa /tuwa/ *gal /gal/ ᠭᠠᠯ /ɣal/ ᠭᠠᠯ /ɡal/ гал /ɡal/ гал /ɡal/
日頭 𘲺 /nair/ šun /ʃun/ *naran /naran/ ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ нарн /narn/ нар /nar/
月光 𘭧 /sair/ biya /bija/ *sara /sara/ ᠰᠠᠷᠠ /sara/ ᠰᠠᠷᠠ /sara/ сар /sar/ сар /sar/
od /od/ usiha /usixa/ *hodun /hodun/ ᠬᠣᠳᠤᠨ /hodun/ ᠣᠳᠣᠨ /odun/ одн /odn/ ходэн /χoden/
母親 eme /eme/ eme /eme/ *eke /eke/ ᠡᠭᠡ /eke/ ᠡᠬᠡ /eke/ ээҗ /eːdʒ/ ээж /eːʒ/
父親 ai /ai/ ama /ama/ *ečige /ečige/ ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ аав /aːv/ аава /ɑːva/
bi /bi/ bi /bi/ *bi /bi/ ᠪᠢ /bi/ ᠪᠢ /bi/ би /bi/ би /bi/
1/4

漢字讀音比較

同Para-Mongolic (Mongolic-Khitan branch, debated)相關語言比較

漢字 契丹語原始蒙古語錫伯語原始通古斯語滿洲語女真語元代漢語 (八思巴字)
om /əm/ *nigen /*niɡen/ emu /əmu/ *əmun /*əmun/ emu /emu/ emu /emu/ ʔi /ʔi/
jur /dʒur/ *qoyar /*qojar/ juwe /dʑuwə/ *dʒuər /*dʒuər/ juwe /dʒuwə/ juwe /dʑuwe/ ʐɨ /ʐɨ/
gur /ɡur/ *gurba(n) /*gurban/ ilan /ilan/ *ilan /*ilan/ ilan /ilan/ ilan /ilan/ sam /sam/
dur /dur/ *dörbe(n) /*dœrben/ duin /duin/ *dügin /*dyɡin/ duin /duin/ duin /duin/ sɿ /sɿ/
tau /tau/ *tabu(n) /*tabun/ sunja /sundʑa/ *tuɲga /*tuɲɡa/ sunja /sundʒa/ sunja /sundʑa/ ʔu /ʔu/
nil /nil/ *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ ninggun /niŋɢun/ *ɲuŋun /*ɲuŋun/ ninggun /niŋɡun/ ninggun /niŋɡun/ liw /liw/
dalu /dalu/ *doluɣa(n) /*doluɣan/ nadan /nadan/ *nadan /*nadan/ nadan /nadan/ nadan /nadan/ tshi /tsʰi/
naim /naim/ *nayima(n) /*najiman/ jakūn /dʑakɯn/ *dʒapkun /*dʒapkun/ jakūn /dʒakʰuːn/ jakūn /dʑakɯn/ ba /pa/
isen /isen/ *yersü(n) /*jersyn/ uyun /ujun/ *xəgün /*xəɡyn/ uyun /ujun/ uyun /ujun/ kiw /kiw/
par /par/ *harba(n) /*harban/ juwan /dʑuwan/ *dʒuwan /*dʒuwan/ juwan /dʒuwan/ juwan /dʑuwan/ ši /ʂɨ/
1/2

LangMap — 語言視覺化項目嘅一部分。呢個係靜態、可抓取嘅摘要;互動地圖提供發音音頻、篩選同地球視圖。