Mayangna
Tiếng Sumo
ngữ hệ Misumalpa
Tiếng Sumo (Mayangna) là một trong hai ngôn ngữ Misumalpa còn tồn tại, ngôn ngữ chị em với tiếng Miskito (msu/miq). Ngữ hệ Misumalpa là một ngữ hệ nhỏ và biệt lập của Trung Mỹ (Nicaragua, Honduras), chỉ gồm tiếng Sumo và tiếng Miskito là các ngôn ngữ còn sống cùng với một số biến thể đã tuyệt chủng. Người Sumo (hay Mayangna, tên tự gọi) tập trung ở tam giác khai mỏ Bonanza-Rosita-Siuna thuộc Vùng Tự trị Bờ biển Caribe của Nicaragua, với những nhóm dân số nhỏ hơn ở vùng Mosquitia của Honduras. Về mặt ngôn ngữ học, tiếng Sumo chia sẻ các đặc điểm Misumalpa với tiếng Miskito: trật tự thành phần SOV, hậu giới từ, hình thái động từ đa nhân xưng phức tạp và một hệ thống thanh điệu. Bản sắc Mayangna đã là tâm điểm của công cuộc phục hồi do cộng đồng dẫn dắt từ thập niên 1990, với Liên đoàn Bản địa Mayangna Yamni hỗ trợ việc bảo tồn ngôn ngữ.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Sumo
Nước
was
/was/
Lửa
kuh
/kuh/
Mặt trời
ma
/ma/
Mặt trăng
waikuh
/waikuh/
Sao
sirihma
/siɾihma/
Mẹ
nuh
/nuh/
Cha
papang
/papaŋ/
Tôi
yang
/jaŋ/
Bạn
man
/man/
Tên
pani
/paˈni/
Mắt
nakra
/nakɾa/
Tay
ting
/tiŋ/
Tim
mâ
/maː/
Yêu
walai
/walai/
Cây
âu
/aːu/
Nhà
utla
/utla/
Chó
suluk
/suluk/
Mèo
mistuh
/mistuh/
Ăn
piru
/piɾu/
Uống
di
/di/
Một
as
/as/
Hai
bu
/bu/
Xin chào
naksa
/naksa/
Cảm ơn
yaisi
/jaisi/
Tốt
pain
/pain/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Misumalpan liên quan
| Nghĩa | Tiếng Sumo | Tiếng Iban | Tiếng Hiri Motu | Tiếng Tuvalu | Tiếng Banjar | Tiếng Motu | Tiếng Māori |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | was /was/ | ai /ai/ | ranu /ɾanu/ | vai /vai/ | banyu /baɲu/ | ranu /ɾanu/ | wai /wai/ |
| Lửa | kuh /kuh/ | api /api/ | lahi /lahi/ | afi /afi/ | api /api/ | lahi /lahi/ | ahi /ahi/ |
| Mặt trời | ma /ma/ | mata-ari /mataari/ | dina /dina/ | laa /laː/ | matahari /matahari/ | dina /dina/ | rā /ɾaː/ |
| Mặt trăng | waikuh /waikuh/ | bulan /bulan/ | hua /hua/ | masina /masina/ | bulan /bulan/ | hua /hua/ | marama /maɾama/ |
| Sao | sirihma /siɾihma/ | bintang /bintaŋ/ | hisiu /hisiu/ | fetū /feˈtuː/ | bintang /bintaŋ/ | hisiu /hisiu/ | whetū /ɸɛtuː/ |
| Mẹ | nuh /nuh/ | indai /indai/ | sina /sina/ | maatua /maːtua/ | uma /uma/ | sinana /sinana/ | whaea /ɸaea/ |
| Cha | papang /papaŋ/ | apai /apai/ | tama /tama/ | tamana /tamana/ | abah /abah/ | tamana /tamana/ | matua /matua/ |
| Tôi | yang /jaŋ/ | aku /aku/ | lau /lau/ | au /au/ | aku /aku/ | lau /lau/ | au /au/ |
| Bạn | man /man/ | nuan /nuan/ | oi /oi/ | koe /koe/ | ikam /ikam/ | oi /oi/ | koe /koe/ |
| Tên | pani /paˈni/ | nama /nama/ | ladana /laˈdana/ | igoa /iˈŋoa/ | ngaran /ŋaran/ | ladana /ladana/ | ingoa /iŋoa/ |
| Mắt | nakra /nakɾa/ | mata /mata/ | matana /matana/ | mata /mata/ | mata /mata/ | matana /matana/ | karu /ˈkaɾu/ |
| Tay | ting /tiŋ/ | jari /dʒari/ | ima /ima/ | lima /lima/ | tangan /taŋan/ | ima /ima/ | ringa /ɾiŋa/ |
| Tim | mâ /maː/ | ati /ati/ | kudouna /kudouna/ | fatu /fatu/ | ati /ati/ | kudouna /kudouna/ | ngākau /ŋaːkau/ |
| Yêu | walai /walai/ | rinduai /rinduai/ | lalokau /lalokau/ | alofa /alofa/ | sayang /sajaŋ/ | lalokau /lalokau/ | aroha /aɾoha/ |
| Cây | âu /aːu/ | kayu /kaju/ | au /au/ | laakau /laːkau/ | batang /bataŋ/ | au /au/ | rākau /ɾaːkau/ |
| Nhà | utla /utla/ | rumah /rumah/ | ruma /ɾuma/ | fale /fale/ | rumah /rumah/ | ruma /ɾuma/ | whare /ɸaɾe/ |
| Chó | suluk /suluk/ | ukui /ukui/ | sisia /sisia/ | kuli /kuli/ | anjing /andʒiŋ/ | sisia /sisia/ | kurī /kuɾiː/ |
| Mèo | mistuh /mistuh/ | mayau /majau/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusa /pusa/ | gosi /ɡosi/ | ngeru /ŋeɾu/ |
| Ăn | piru /piɾu/ | makai /makai/ | ania /ania/ | kai /kai/ | makan /makan/ | aniani /aniani/ | kai /kai/ |
| Uống | di /di/ | ngirup /ŋirup/ | inua /inua/ | inu /inu/ | nginum /ŋinum/ | inuinu /inuinu/ | inu /inu/ |
| Một | as /as/ | satu /satu/ | ta /ta/ | tasi /tasi/ | asa /asa/ | ta /ta/ | tahi /tahi/ |
| Hai | bu /bu/ | dua /dua/ | rua /rua/ | lua /ˈlua/ | dua /dua/ | rua /rua/ | rua /ɾua/ |
| Xin chào | naksa /naksa/ | salam /salam/ | namona /namona/ | taalofa /taːlofa/ | salam /salam/ | namo gida /namo ɡida/ | kia ora /kia oɾa/ |
| Cảm ơn | yaisi /jaisi/ | terima kasih /terima kasih/ | tanikiu /tanikiu/ | fakafetai /fakafetai/ | tarima kasih /tarima kasih/ | oi namo /oi namo/ | ngā mihi /ŋaː mihi/ |
| Tốt | pain /pain/ | manah /manah/ | namo /namo/ | lei /lei/ | bagus /baɡus/ | namo /namo/ | pai /pai/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.