Lingaz Ladin
Tiếng Ladin
Indo-European (Romance, Gallo-Romance, Rhaeto-Romance)
Ladin (lingaz ladin, ladino dolomitano) is a Rhaeto-Romance language spoken in five valleys of the Italian Dolomites — Val Gardena (Gherdëina), Val Badia, Val di Fassa, Livinallongo (Fodom) and Ampezzo — by ~30K people. Together with Romansh (rm) of Switzerland and Friulian (fur) of northeast Italy, it forms the Rhaeto-Romance group, descending from the Latin of Roman colonists in Raetia (15 BCE). Recognized as a minority language under Italian Law 482/1999 and the Trentino-Alto Adige autonomous statute. Each of the five valleys has its own written variety; the SPELL standardization project (1988) created a unified pan-valley Ladin Dolomitan, which remains controversial.
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong Tiếng Ladin
Nước
ega
/ˈeɡa/
Lửa
füch
/fyk/
Mặt trời
surëdl
/suˈrəːdl/
Mặt trăng
löna
/ˈløːna/
Mẹ
mëma
/ˈməma/
Cha
pere
/ˈpere/
Ăn
mangé
/manˈʤe/
Uống
bever
/ˈbever/
Yêu
amor
/aˈmoɾ/
Tim
cuer
/kweɾ/
Cây
albe
/ˈalbe/
Nhà
ciasa
/ˈʧaza/
Chó
cian
/ʧaŋ/
Mèo
giat
/ʤat/
Tay
man
/maŋ/
Mắt
uedl
/ˈwəːdl/
Xin chào
bun de
/buŋ ˈde/
Cảm ơn
dilan
/diˈlaŋ/
Một
un
/un/
Tốt
bon
/boŋ/
Nguồn
- Ethnologue: lld
- Salvi (1997) Ladin (in Maiden & Parry, The Dialects of Italy)
- Istitut Cultural Ladin Micurà de Rü
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Indo-European (Romance, Gallo-Romance, Rhaeto-Romance) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Ladin | tiếng Friuli | tiếng Piemonte | Tiếng Tabarchino | tiếng Emilia-Romagna | Tiếng Ý (thời Dante) | tiếng Lombardia |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | ega /ˈeɡa/ | aghe /ˈaɡe/ | eva /ˈeva/ | ægua /ˈɛɡwa/ | aqua /ˈakwa/ | acqua /ˈakːwa/ | aqua /ˈaːkwa/ |
| Lửa | füch /fyk/ | fûc /fuːk/ | feu /føː/ | feûgu /ˈføɡu/ | fôg /foːk/ | foco /ˈfɔko/ | fœg /føːk/ |
| Mặt trời | surëdl /suˈrəːdl/ | soreli /soˈreːli/ | sol /sol/ | su /ˈsu/ | sòul /sɔul/ | sole /ˈsole/ | sô /soː/ |
| Mặt trăng | löna /ˈløːna/ | lune /ˈlune/ | lun-a /ˈlyna/ | lugna /ˈlyɲa/ | lóna /ˈlona/ | luna /ˈluna/ | lüna /ˈlyna/ |
| Mẹ | mëma /ˈməma/ | mari /ˈmaːri/ | mare /ˈmare/ | maire /ˈmajre/ | mèder /ˈmɛder/ | madre /ˈmaːdre/ | mader /ˈmaːder/ |
| Cha | pere /ˈpere/ | pari /ˈpaːri/ | pare /ˈpare/ | paire /ˈpajre/ | pèder /ˈpɛder/ | padre /ˈpaːdre/ | pader /ˈpaːder/ |
| Ăn | mangé /manˈʤe/ | mangjâ /manˈɲaː/ | mangé /maɲˈdʒe/ | mangià /manˈdʒa/ | magnèr /maˈɲɛːr/ | mangiare /manˈd͡ʒare/ | mangià /maɲˈdʒaː/ |
| Uống | bever /ˈbever/ | bevi /ˈbeːvi/ | bèive /ˈbɛive/ | beive /ˈbejve/ | bèvar /ˈbɛvar/ | bevere /ˈbevere/ | bev /bev/ |
| Yêu | amor /aˈmoɾ/ | amôr /aˈmoːr/ | amor /aˈmur/ | amù /aˈmu/ | amôr /aˈmoːr/ | amore /aˈmore/ | amor /aˈmuːr/ |
| Tim | cuer /kweɾ/ | cûr /kuːr/ | cheur /kør/ | chêu /kø/ | côr /koːr/ | core /ˈkɔre/ | cör /kør/ |
| Cây | albe /ˈalbe/ | arbul /ˈarbul/ | àrbol /ˈarbol/ | âbu /ˈaːbu/ | àlber /ˈalber/ | albero /ˈalbero/ | albar /ˈalbar/ |
| Nhà | ciasa /ˈʧaza/ | cjase /ˈcaːse/ | ca /ka/ | cà /ka/ | cà /kaː/ | casa /ˈkasa/ | cà /kaː/ |
| Chó | cian /ʧaŋ/ | cjan /caŋ/ | can /kaŋ/ | can /kaŋ/ | chèn /kɛn/ | cane /ˈkane/ | can /kan/ |
| Mèo | giat /ʤat/ | gjat /ɟat/ | gat /ɡat/ | gatu /ˈɡatu/ | gat /ɡat/ | gatto /ˈɡatːo/ | gat /ɡat/ |
| Tay | man /maŋ/ | man /maŋ/ | man /maŋ/ | mòn /mɔŋ/ | mân /maːn/ | mano /ˈmano/ | man /maŋ/ |
| Mắt | uedl /ˈwəːdl/ | voli /ˈvoli/ | euj /øj/ | öggiu /ˈødʒu/ | ôc /oːtʃ/ | occhio /ˈɔkːjo/ | öcc /øtʃ/ |
| Xin chào | bun de /buŋ ˈde/ | mandi /ˈmandi/ | ciao /tʃao/ | ciau /tʃaw/ | ciao /ˈtʃao/ | salute /saˈlute/ | ciao /ˈtʃaːo/ |
| Cảm ơn | dilan /diˈlaŋ/ | graziis /ˈɡraːt͡sjis/ | gràssie /ˈɡrasːie/ | graçie /ˈɡrasje/ | grazie /ˈɡratsje/ | mercede /merˈt͡ʃede/ | gràzie /ˈɡrasje/ |
| Một | un /un/ | un /uŋ/ | un /yŋ/ | un /uŋ/ | ón /uŋ/ | uno /ˈuno/ | vün /vyŋ/ |
| Tốt | bon /boŋ/ | bon /boŋ/ | bon /buŋ/ | bon /buŋ/ | bón /boŋ/ | buono /ˈbwɔno/ | bun /buŋ/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.