Tamaceq
Тамашек (туареги)
Afro-Asiatic (Berber, Tuareg)
Також відомий як: Tamasheq, Tuareg, Touareg
Tamasheq / Tuareg (Tamacheq, ⵜⴰⵎⴰⵛⴰⵇ) is the Berber language cluster of the Tuareg people of the Sahara — Mali, Niger, Algeria, Libya, Burkina Faso — with ~1.2M speakers. Several macro-varieties exist (Tamasheq in Mali, Tamajaq in Niger, Tamahaq in Algeria-Libya, Tawellemmet, Tayert). The Tuareg are unique among Berbers for actively maintaining the historical Tifinagh script — a consonantal abjad descended from ancient Libyco-Berber inscriptions — passed on traditionally by women in matrilineal Tuareg society. Famous for the iconic indigo-veiled Kel Tagelmoust ('men of the veil'), nomadic camel-pastoralism across the Sahara, and post-2012 Tuareg-led Azawad independence movements in northern Mali.
Де нею розмовляють
20 основних слів мовою Тамашек (туареги)
Вода
aman
/aman/
Вогонь
tǝmsi
/təmsi/
Сонце
tafuk
/tafuk/
Місяць
ayor
/ajor/
Мати
anna
/anːa/
Батько
abba
/abba/
Їсти
ekš
/əkʃ/
Пити
esu
/əsu/
Любов
tara
/tara/
Серце
ul
/ul/
Дерево
ašǝk
/aʃək/
Дім
ehǝn
/ehən/
Собака
aydi
/ajdi/
Кішка
amuš
/amuʃ/
Рука
afus
/afus/
Око
tiṭṭ
/titˤː/
Привіт
mâ təlla
/ma təlːa/
Дякую
tanǝmmirt
/tanəmːiɾt/
Один
iyǝn
/ijən/
Добрий
ihossǝn
/ihosːən/
Джерела
- Ethnologue: tmh
- Heath (2005) A Grammar of Tamashek (Tuareg of Mali)
- Sudlow (2001) The Tamasheq of North-East Burkina Faso
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Afro-Asiatic (Berber, Tuareg)
| Значення | Тамашек (туареги) | Ташельхіт | Центральноатласький тамазігт | Кабільська | Шауі | Тарифіт | Абхазька |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | aman /aman/ | aman /aman/ | aman /aman/ | aman /aman/ | aman /aman/ | aman /aman/ | аӡы /adzə/ |
| Вогонь | tǝmsi /təmsi/ | timsi /timsi/ | times /times/ | times /timəs/ | times /times/ | thmessi /θmesːi/ | амца /amtsa/ |
| Сонце | tafuk /tafuk/ | tafukt /tafukt/ | tafukt /tafukt/ | iṭij /itˤiʒ/ | ittij /itːiʒ/ | dhish /ðiʃ/ | амра /amra/ |
| Місяць | ayor /ajor/ | ayyur /ajːuɾ/ | ayyur /ajːuɾ/ | aggur /aɡːuɾ/ | ayur /ajuɾ/ | ayyur /ajːuɾ/ | амза /amza/ |
| Мати | anna /anːa/ | imma /imːa/ | yemma /jemːa/ | yemma /jəmːa/ | ima /ima/ | yemma /jemːa/ | ан /an/ |
| Батько | abba /abba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | аб /ab/ |
| Їсти | ekš /əkʃ/ | čč /tʃː/ | ečč /etʃː/ | ečč /ətʃː/ | etš /etʃ/ | eč /etʃ/ | афара /afara/ |
| Пити | esu /əsu/ | ssu /sːu/ | sew /səw/ | sew /səw/ | su /su/ | su /su/ | ажәра /aʒʷra/ |
| Любов | tara /tara/ | tayri /tajɾi/ | tayri /tajɾi/ | tayri /tajɾi/ | tayri /tajɾi/ | tayri /tajɾi/ | абзиабара /abziabara/ |
| Серце | ul /ul/ | ul /ul/ | ul /ul/ | ul /ul/ | ul /ul/ | ul /ul/ | агәы /aɡʷə/ |
| Дерево | ašǝk /aʃək/ | aseklu /aseklu/ | aseklu /aseklu/ | ttejra /tːəʒɾa/ | aseklu /asekːlu/ | asɣar /asʁaɾ/ | аҵла /atsʼla/ |
| Дім | ehǝn /ehən/ | tigemmi /tiɡemːi/ | tigemmi /tiɡemːi/ | axxam /aχːam/ | axxam /axːam/ | thaddart /θadːaɾt/ | аҩны /aːɥnə/ |
| Собака | aydi /ajdi/ | aydi /ajdi/ | aydi /ajdi/ | aydi /ajdi/ | aydi /ajdi/ | aydi /ajdi/ | ала /aˈlːa/ |
| Кішка | amuš /amuʃ/ | amuš /amuʃ/ | amuš /amuʃ/ | amcic /amʃiʃ/ | mucc /mutʃː/ | mucc /mutʃː/ | ацгәы /atsɡʷə/ |
| Рука | afus /afus/ | afus /afus/ | afus /afus/ | afus /afus/ | afus /afus/ | fus /fus/ | анапы /anapə/ |
| Око | tiṭṭ /titˤː/ | tiṭṭ /titˤː/ | tiṭṭ /titˤː/ | tiṭ /titˤ/ | tiṭ /titˤ/ | thiṭ /θitˤ/ | абла /abla/ |
| Привіт | mâ təlla /ma təlːa/ | azul /azul/ | azul /azul/ | azul /azul/ | azul /azul/ | azul /azul/ | мшыбзиа /mʃəbzia/ |
| Дякую | tanǝmmirt /tanəmːiɾt/ | tanmmirt /tanmːiɾt/ | tanmmirt /tanmːiɾt/ | tanemmirt /tanəmːiɾt/ | tanmirt /tanmiɾt/ | tanəmmirt /tanəmːiɾt/ | иҭабуп /itʼabup/ |
| Один | iyǝn /ijən/ | yan /jan/ | yan /jan/ | yiwen /jiwən/ | ijj /ijː/ | ijj /ijː/ | акы /akə/ |
| Добрий | ihossǝn /ihosːən/ | ifulki /ifulki/ | ifulki /ifulki/ | yelha /jəlħa/ | ighwdha /iʁʷða/ | šenmu /ʃenmu/ | абзиа /abzia/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.