Shuar Chicham
Шуар
Jivaroan
Shuar (Shuar Chicham) is the principal Jivaroan language, spoken by the Shuar people of Ecuadorian and Peruvian Amazon. Historically infamous in Western anthropology for the tsantsa (shrunken-head) practice — a now-discontinued mortuary ritual that was extensively misrepresented in 19th-20th century travel literature. The Shuar Federation (1964) was a pioneering indigenous rights organization. Closely related to Awajún (Aguaruna) and Achuar within the Jivaroan family. Active intergenerational use; bilingual education programs in Spanish and Shuar across Ecuador.
Де нею розмовляють
20 основних слів мовою Шуар
Вода
yumi
/jumi/
Вогонь
ji
/dʒi/
Сонце
etsa
/etsa/
Місяць
nantu
/nantu/
Мати
nukur
/nukuɾ/
Батько
apar
/apaɾ/
Їсти
yuata
/juata/
Пити
umarta
/umaɾta/
Любов
anentaiti
/anentaiti/
Серце
enentai
/enentai/
Дерево
numi
/numi/
Дім
jea
/dʒea/
Собака
yawá
/jaˈwa/
Кішка
micha
/mitʃa/
Рука
uwej
/uwedʒ/
Око
jii
/dʒiː/
Привіт
pujamek
/pudʒamek/
Дякую
yuminsajme
/juminsadʒme/
Один
chikichik
/tʃikitʃik/
Добрий
penker
/peŋkeɾ/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Jivaroan
| Значення | Шуар | Ачуар | Агуаруна | Тумбука | Центральноаляскинська юпік | Чева | Шамбала |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | maji /madʒi/ | meq /meq/ | madzi /madzi/ | mazi /mazi/ |
| Вогонь | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | úkam /úkam/ | moto /moto/ | keneq /keneq/ | moto /moto/ | moto /moto/ |
| Сонце | etsa /etsa/ | etsa /etsa/ | etsá /etsá/ | zuwa /zuwa/ | akerta /akerta/ | dzuwa /dzuwa/ | zuwa /zuwa/ |
| Місяць | nantu /nantu/ | nantu /nantu/ | nántu /nántu/ | mwezi /mwezi/ | iraluq /iraluq/ | mwezi /mwezi/ | mwezi /mwezi/ |
| Мати | nukur /nukuɾ/ | nukur /nukuɾ/ | dukú /dukú/ | amama /amama/ | aana /aːna/ | amayi /amaji/ | mama /mama/ |
| Батько | apar /apaɾ/ | apar /apaɾ/ | apá /apá/ | adada /adada/ | ata /ata/ | abambo /abambo/ | baba /baba/ |
| Їсти | yuata /juata/ | yuata /juata/ | yuwámu /juwámu/ | kurya /kuɾja/ | ner'uq /nerʔuq/ | kudya /kudja/ | kuya /kuja/ |
| Пити | umarta /umaɾta/ | umarta /umaɾta/ | úmag /úmaɡ/ | kumwa /kumwa/ | mertuq /mertuq/ | kumwa /kumwa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| Любов | anentaiti /anentaiti/ | anentin /anentin/ | amaja /amaha/ | kutemwa /kutemwa/ | kenka /kenka/ | chikondi /tʃikondi/ | kwenda /kwenda/ |
| Серце | enentai /enentai/ | enentai /enentai/ | anéntai /anɛ́ntaj/ | mtima /mtima/ | irua /irua/ | mtima /mtima/ | mwoyo /mwojo/ |
| Дерево | numi /numi/ | numi /numi/ | númi /númi/ | khuni /kʰuni/ | napa /napa/ | mtengo /mteŋɡo/ | mti /mti/ |
| Дім | jea /dʒea/ | jea /dʒea/ | jegámu /heɡámu/ | nyumba /ɲumba/ | ena /ena/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| Собака | yawá /jaˈwa/ | yawa /jawa/ | yawá /jawá/ | ncheŵe /ntʃewe/ | qimugta /qimuɣta/ | galu /ɡalu/ | mbwa /mbwa/ |
| Кішка | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | micha /mitʃa/ | chona /tʃona/ | qassraaraq /qassraːraq/ | mphaka /mpʰaka/ | paka /paka/ |
| Рука | uwej /uwedʒ/ | uwej /uwedʒ/ | uwéj /uwéh/ | woko /woko/ | unirak /unirak/ | dzanja /dzandʒa/ | ukono /ukono/ |
| Око | jii /dʒiː/ | jii /dʒiː/ | jíi /híː/ | jiso /dʒiso/ | ii /iː/ | diso /diso/ | izo /izo/ |
| Привіт | pujamek /pudʒamek/ | pujamek /pudʒamek/ | pujámek /puhámɛk/ | monire /moniɾe/ | waqaa /waqaː/ | moni /moni/ | nashukuru /naʃukuɾu/ |
| Дякую | yuminsajme /juminsadʒme/ | mai-tikut /majtikut/ | see /sɛː/ | yewo /jewo/ | quyana /qujana/ | zikomo /zikomo/ | asante /asante/ |
| Один | chikichik /tʃikitʃik/ | kichik /kitʃik/ | makichik /makitʃik/ | cimoza /tʃimoza/ | ataucik /atautʃik/ | chimodzi /tʃimodzi/ | imo /imo/ |
| Добрий | penker /peŋkeɾ/ | penker /peŋkeɾ/ | ímia /ímia/ | cwemi /tʃwemi/ | assirtuq /asːirtuq/ | chabwino /tʃabwino/ | hedi /hedi/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.