Գրաբար
Давньовірменська (грабар)
Indo-European (Armenian, Classical) · історичний / прихований різновид
Classical Armenian (Grabar, Գրաբար "written [language]", 5th-12th c. CE) is the standardized literary form of Armenian established by Mesrop Mashtots's creation of the Armenian alphabet (~405 CE) and the Bible translation (~410-430s CE) — the "Mother of Translations" (Թարգմանչաց Մայր) which gave Armenia direct scriptural access in their own language at a time when most Christian nations relied on Greek or Latin. The classical canon includes Eznik of Kolb's Refutation of the Sects (5c.), Movses Khorenatsi's History of Armenia (likely 8c., self-claimed 5c.), Gregory of Narek's Book of Lamentations (~1003), and the medieval grammars and theological corpus. Grabar continues as the liturgical language of the Armenian Apostolic Church (Etchmiadzin, Cilicia), the Armenian Catholic Church, and partially the Armenian Evangelical Church. Distinct from Modern Eastern Armenian (hye) and Modern Western Armenian (hyw) — taught alongside but as a separate language register in Armenian-medium schools and seminaries.
Де нею розмовляють
20 основних слів мовою Давньовірменська (грабар)
Вода
ջուր
/dʒuɾ/
Вогонь
հուր
/huɾ/
Сонце
արեւ
/ɑɾɛw/
Місяць
լուսին
/lusin/
Мати
մայր
/majɾ/
Батько
հայր
/hajɾ/
Їсти
ուտեմ
/utem/
Пити
ըմպեմ
/əmpem/
Любов
սէր
/sɛːɾ/
Серце
սիրտ
/siɾt/
Дерево
ծառ
/tsɑr/
Дім
տուն
/tun/
Собака
շուն
/ʃun/
Кішка
կատու
/kɑtu/
Рука
ձեռն
/dzeɾn/
Око
ակն
/ɑkn/
Привіт
ողջոյն
/voʁd͡ʒojn/
Дякую
շնորհակալութիւն
/ʃnoɾhɑkɑlutʰiwn/
Один
մի
/mi/
Добрий
բարի
/baɾi/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Indo-European (Armenian, Classical)
| Значення | Давньовірменська (грабар) | Вірменська | Західновірменська | Болгарська | Фризька | Португальська (Бразилія) | Давньофризька |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | ջուր /dʒuɾ/ | ջուր /dʒuɾ/ | ջուր /tʃuɾ/ | вода /vɔda/ | wetter /vɛtər/ | água /ˈaɡwɐ/ | wetir /vetiɾ/ |
| Вогонь | հուր /huɾ/ | կրակ /kɾɑk/ | կրակ /ɡɾɑɡ/ | огън /ɔɡɤn/ | fjoer /fjuːr/ | fogo /foɡu/ | fiur /fjuːɾ/ |
| Сонце | արեւ /ɑɾɛw/ | արև /ɑˈɾev/ | արեւ /ɑˈɾev/ | слънце /slɤnt͡sɛ/ | sinne /sɪnə/ | sol /sɔw/ | sunne /sunːe/ |
| Місяць | լուսին /lusin/ | լուսին /luˈsin/ | լուսին /lusin/ | луна /luna/ | moanne /mwɑnə/ | lua /luɐ/ | mōna /moːnɑ/ |
| Мати | մայր /majɾ/ | մայր /majɾ/ | մայր /majɾ/ | майка /majka/ | mem /mɛm/ | mãe /mãj/ | moder /moːdeɾ/ |
| Батько | հայր /hajɾ/ | հայր /hajɾ/ | հայր /hajɾ/ | баща /baʃta/ | heit /hɛit/ | pai /paj/ | feder /fædeɾ/ |
| Їсти | ուտեմ /utem/ | ուտել /uˈtel/ | ուտել /uˈdel/ | ям /jam/ | ite /iːtə/ | comer /komeɾ/ | eta /etɑ/ |
| Пити | ըմպեմ /əmpem/ | խմել /χəˈmel/ | խմել /χəˈmel/ | пия /pijɐ/ | drinke /drɪŋkə/ | beber /bebeɾ/ | drinka /dɾinkɑ/ |
| Любов | սէր /sɛːɾ/ | սեր /seɾ/ | սէր /sɛɾ/ | любов /ljubɔf/ | leafde /lɪəfdə/ | amor /amoɾ/ | minne /minːe/ |
| Серце | սիրտ /siɾt/ | սիրտ /siɾt/ | սիրտ /siɾd/ | сърце /sɤrt͡sɛ/ | hert /hɛrt/ | coração /koɾasãw/ | herte /heɾte/ |
| Дерево | ծառ /tsɑr/ | ծառ /tsɑɾ/ | ծառ /dzaɾ/ | дърво /dɤrvɔ/ | beam /bɪəm/ | árvore /ˈaɾvoɾi/ | bām /baːm/ |
| Дім | տուն /tun/ | տուն /tun/ | տուն /dun/ | къща /kɤʃtɐ/ | hûs /huːs/ | casa /kazɐ/ | hūs /huːs/ |
| Собака | շուն /ʃun/ | շուն /ʃun/ | շուն /ʃun/ | куче /kut͡ʃɛ/ | hûn /huːn/ | cachorro /kaʃohu/ | hund /hund/ |
| Кішка | կատու /kɑtu/ | կատու /kɑˈtu/ | կատու /ɡɑdu/ | котка /kɔtka/ | kat /kɑt/ | gato /ɡatu/ | katte /katːe/ |
| Рука | ձեռն /dzeɾn/ | ձեռք /dzeɾkʰ/ | ձեռք /dzɛɾkʰ/ | ръка /rɤka/ | hân /hɔːn/ | mão /mãw/ | hond /hond/ |
| Око | ակն /ɑkn/ | աչք /ɑtʃkʰ/ | աչք /ɑtʃkʰ/ | око /ɔkɔ/ | each /ɪəx/ | olho /oʎu/ | āge /aːɣe/ |
| Привіт | ողջոյն /voʁd͡ʒojn/ | բարև /bɑˈɾev/ | բարեւ /bɑɾev/ | здравей /zdravɛj/ | hoi /hɔi/ | oi /oj/ | heil /heil/ |
| Дякую | շնորհակալութիւն /ʃnoɾhɑkɑlutʰiwn/ | շնորհակալություն /ʃnoɾhɑkɑluˈtʰjun/ | շնորհակալութիւն /ʃnoɾhɑɡɑluˈtʰjun/ | благодаря /blaɡɔdarʲa/ | tankewol /tɑŋkəvɔl/ | obrigado /obɾiɡadu/ | thank /θank/ |
| Один | մի /mi/ | մեկ /mek/ | մէկ /mɛɡ/ | един /ɛdin/ | ien /iːn/ | um /ũ/ | ān /aːn/ |
| Добрий | բարի /baɾi/ | լավ /lɑv/ | աղուոր /ɑʁvoɾ/ | добър /dɔbɤr/ | goed /ɡuət/ | bom /bõ/ | gōd /ɡoːd/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.