Siksiká Iʼksistamiʼkssin
Мова Чорноногих
алгонкінський
Блекфут (ISO 639-3: bla), який самою мовою називається Siksikáí’powahsin або Niitsi’powahsin, — рівнинна алгонкінська мова Конфедерації чорноногих. Нею розмовляють народи сіксіка, кайна та пікані на півдні канадської провінції Альберта, а також народ блекфіт в американському штаті Монтана. Близькоспоріднені регіональні різновиди — сіксіка, кайна, апатохсіпікані (північний пікані) й амскапіпікані (південний пікані); перехід на англійську поставив мову під загрозу, попри постійні громадські програми відродження та навчання. Блекфут є полісинтетичною мовою зі складною дієслівною морфологією й порівняно вільним порядком слів; стандартний правопис на латинській основі, прийнятий в Альберті 1975 року, позначає довгі звуки подвоєнням літер і містить знак гортанного зімкнення.
Де нею розмовляють
31 основних слів мовою Мова Чорноногих
Вода
aohkíí
/aoxkiː/
Вогонь
kówa
/koːwa/
Сонце
naató'si
/naːtoʔsi/
Місяць
kokómiksi
/kokoːmiksi/
Зірка
kakató'si
/kakatoʔsi/
Мати
nomó
/nomoː/
Батько
apó
/apoː/
Я
niistó
/niːsto/
Ти
kiistó
/kiːsto/
Ім'я
inihka'sini
/inixkaʔsini/
Око
istó
/istoː/
Рука
aksí
/aksiː/
Серце
—
/—/
Любов
—
/—/
Дерево
ohtá
/ohtaː/
Дім
mahkówa
/mahkoːwa/
Собака
imitáá
/imitaː/
Кішка
pisimó
/pisimoː/
Їсти
íta
/iːta/
Пити
oknáhsim
/oknaːhsim/
Один
niʼtokska
/niʔtokska/
Два
naatoka
/naːtoka/
Привіт
—
/—/
Дякую
—
/—/
Добрий
otstapé
/otstapeː/
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Algonquian
| Значення | Мова Чорноногих | Прарюкюська | Бабуза (фаворланг) | Пракра-дайська мова | Мова хайда | Мікенська грецька | Гууг-їмітирр |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | aohkíí /aoxkiː/ | *midu /midu/ | zalum /zalum/ | *naːm /naːm/ | xúu /χuː/ | 𐀄𐀈 /hudɔːr/ | buurraay /buːraːj/ |
| Вогонь | kówa /koːwa/ | *pii /piː/ | apoi /apoi/ | *vɤj /vɤj/ | guḵ /ɡuk̚/ | 𐀢 /pyːr/ | — /—/ |
| Сонце | naató'si /naːtoʔsi/ | *teda /teda/ | — /—/ | — /—/ | t'áaw /tʰɑːw/ | 𐀀𐀸𐀪𐀍 /haːwelios/ | ngalan /ŋalan/ |
| Місяць | kokómiksi /kokoːmiksi/ | *tuki /tuki/ | zilias /siliəs/ | — /—/ | x̱aad /χɑːt̚/ | 𐀕 /mɛːn/ | giitha /ɡiːt̪a/ |
| Зірка | kakató'si /kakatoʔsi/ | *posi /posi/ | botto /botːo/ | — /—/ | k'aayhlt'áa /kʼaːjɬtʼáː/ | 𐀀𐀳𐀫 /astɛːr/ | biidhi /biːt̪i/ |
| Мати | nomó /nomoː/ | *amma /amma/ | tina /tina/ | — /—/ | gúx̱ /ɡuχ/ | 𐀔𐀳 /maːtɛːr/ | ngamu /ŋamu/ |
| Батько | apó /apoː/ | *aja /aja/ | tama /tama/ | — /—/ | yan /jɑn/ | 𐀞𐀳 /patɛːr/ | biiba /biːba/ |
| Я | niistó /niːsto/ | *wa /wa/ | ka-ina /kaina/ | *kuː /kuː/ | hláa /ɬaː/ | 𐀁𐀒 /eɡɔː/ | ngayu /ŋaju/ |
| Ти | kiistó /kiːsto/ | *ura /ura/ | ijo /ijo/ | — /—/ | dáng /taŋ/ | 𐀶 /tuː/ | nyundu /ɲundu/ |
| Ім'я | inihka'sini /inixkaʔsini/ | *na /na/ | naan /naːn/ | *ɟɯː /ɟɯː/ | kya'áang /kʲaʔáːŋ/ | 𐀃𐀜𐀔 /onoma/ | gadil /ˈkatil/ |
| Око | istó /istoː/ | *mii /miː/ | macha /matʃa/ | *taː /taː/ | ǥáa /ŋɑː/ | — /—/ | miil /miːl/ |
| Рука | aksí /aksiː/ | *tii /tiː/ | rima /rima/ | *mɯː /mɯː/ | gaaw /ɡɑːw/ | 𐀐𐀁 /kʰɛːr/ | mungal /muŋal/ |
| Серце | — /—/ | *kimu /kimu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Любов | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐀠𐀫 /pʰilos/ | — /—/ |
| Дерево | ohtá /ohtaː/ | *kii /kiː/ | kayu /kaju/ | *maːj /maːj/ | ginn /ɡɪn/ | 𐀈𐀬 /doru/ | yugu /juɡu/ |
| Дім | mahkówa /mahkoːwa/ | *yaa /jaː/ | ruma /ruma/ | — /—/ | tluwáa /tɬuːwɑː/ | 𐀺𐀂𐀒 /woikos/ | bayan /bajan/ |
| Собака | imitáá /imitaː/ | *in /in/ | asu /asu/ | *hmaː /hmaː/ | st'áat /sʰtʼɑːt/ | 𐀓𐀺 /kuwɔːn/ | gudaa /ɡudaː/ |
| Кішка | pisimó /pisimoː/ | *maja /maja/ | — /—/ | — /—/ | číidii /tʂiːdiː/ | — /—/ | buthigan /but̪iɡan/ |
| Їсти | íta /iːta/ | *kam- /kam/ | maan /maːn/ | — /—/ | kúu /kuː/ | 𐀁𐀈𐀕𐀙 /edmenai/ | budal /budal/ |
| Пити | oknáhsim /oknaːhsim/ | *num- /num/ | minum /minum/ | — /—/ | ɢ'áaɬ /ɢʼɑːɬ/ | 𐀡𐀜 /piːnɔː/ | — /—/ |
| Один | niʼtokska /niʔtokska/ | *pitu /pitu/ | nata /nata/ | *nɯŋ /nɯŋ/ | stláa /stɬɑː/ | 𐀁 /hen/ | nubuun /nubuːn/ |
| Два | naatoka /naːtoka/ | *puta /puta/ | naroa /naroa/ | *soːŋ /soːŋ/ | sdáng /stáŋ/ | 𐀉𐀺 /duwoː/ | gudhirra /kut̪ira/ |
| Привіт | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Дякую | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Добрий | otstapé /otstapeː/ | *masi /maɕi/ | — /—/ | — /—/ | ǥúud /ŋuːt̚/ | 𐀀𐀏𐀳 /aɡatʰos/ | awuun /awuːn/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.