Favorlang
Бабуза (фаворланг)
Австронезійська (формозька — західнорівнинні, бабуза-таокас)
Бабуза (більш відома в мовознавстві як фаворланг — голландська місіонерська назва одного з її діалектів) була західнорівнинною формозькою мовою групи бабуза-таокас, якою розмовляли на центрально-західній рівнині Тайваню в районі сучасного повіту Чжанхуа. Це одна з дуже небагатьох формозьких мов, чия домодерна форма XVII століття багато задокументована: голландські реформатські місіонери VOC створили фаворланг-голландський словник Гілбертуса Гаппарта, бл. 1650 р. (опублікований лише 1842 р. ван дер Влісом), переклад Даніеля Гравіуса 1661 р. Євангелій від Матвія та Івана, а також катехизм — що робить фаворланг, поряд із сірая, найкраще засвідченою формозькою мовою періоду голландської Формози (1624–1662). Бабуза фактично вимерла як мова громади на початку XX століття під впливом послідовної ханьської сінізації доби Цін та асиміляції японської доби, хоча ідентичність нащадків відроджується в межах ширшого руху рівнинних аборигенів пінпу. Як і інші формозькі мови, вона має велике значення для реконструкції праавстронезійської мови.
Де нею розмовляють
31 основних слів мовою Бабуза (фаворланг)
Вода
zalum
/zalum/
Вогонь
apoi
/apoi/
Сонце
—
/—/
Місяць
zilias
/siliəs/
Зірка
botto
/botːo/
Мати
tina
/tina/
Батько
tama
/tama/
Я
ka-ina
/kaina/
Ти
ijo
/ijo/
Ім'я
naan
/naːn/
Око
macha
/matʃa/
Рука
rima
/rima/
Серце
—
/—/
Любов
—
/—/
Дерево
kayu
/kaju/
Дім
ruma
/ruma/
Собака
asu
/asu/
Кішка
—
/—/
Їсти
maan
/maːn/
Пити
minum
/minum/
Один
nata
/nata/
Два
naroa
/naroa/
Привіт
—
/—/
Дякую
—
/—/
Добрий
—
/—/
Джерела
- Happart, Gilbertus (c. 1650, ms.) Woord-boek der Favorlangsche taal — Dutch East India Company missionary dictionary, MS. preserved at Batavia and later The Hague
- van der Vlis, C. J. (1842) Formosaansche woorden-lijst, volgens een Utrechtsch handschrift. Verhandelingen van het Bataviaasch Genootschap 18:437–488 — publication of Happart's ms.
- Gravius, Daniel (1661) Het Heylige Euangelium Matthei en Johannis ofte Hagnau ka d'llig matiktik ka na sasoulat ti Mattheus ti Johannes appa — Favorlang translation of the Gospels of Matthew and John
- Medhurst, W. H. (1840) Dictionary of the Favorlang Dialect of the Formosan Language. Batavia: Parapattan
- Tsuchida, Shigeru (2000) "Lexical Prefixes and Prefix Harmony in Siraya", in Grammatical Analysis: Morphology, Syntax, and Semantics — Studies in Honor of Stanley Starosta, Pacific Linguistics
- Glottolog: Babuza (babu1240)
- Ethnologue: bzg
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Austronesian (Formosan — Western Plains, Babuza-Taokas)
| Значення | Бабуза (фаворланг) | Праавстронезійська мова | Кавалан | Пазе | Волеаійська | Давньомалайська | Бунун |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | zalum /zalum/ | *daNum /daNum/ | zanum /zaˈnum/ | dalum /da.lum/ | shalú /ʃaːlu/ | ayar /ajar/ | danum /danum/ |
| Вогонь | apoi /apoi/ | *Sapuy /Sapuy/ | ramaz /raˈmaz/ | hapuy /ha.puj/ | yaafi /jaːfi/ | api /api/ | sapuz /sapuz/ |
| Сонце | — /—/ | *waRi /waRi/ | siban /siˈban/ | rizax /ɾi.zax/ | — /—/ | matari /matari/ | vali /vali/ |
| Місяць | zilias /siliəs/ | *bulaN /bulaN/ | buran /buˈran/ | ilas /i.las/ | me-rame /meraːme/ | bulan /bulan/ | buan /buan/ |
| Зірка | botto /botːo/ | *bituqen /bituqen/ | bituqan /bituqan/ | mintol /mintol/ | fiiu /fiːu/ | bintang /bintaŋ/ | bintuhan /bintuhan/ |
| Мати | tina /tina/ | *ina /ina/ | tina /ˈtina/ | ina /i.na/ | sila /sila/ | ibu /ibu/ | tina /tina/ |
| Батько | tama /tama/ | *ama /ama/ | tama /ˈtama/ | aba /a.ba/ | taame /taːme/ | bapa /bapa/ | tama /tama/ |
| Я | ka-ina /kaina/ | *aku /aku/ | aiku /aiku/ | yaku /jaku/ | gaang /ɡaːŋ/ | aku /aku/ | saikin /saikin/ |
| Ти | ijo /ijo/ | *iSu /iSu/ | aisu /aisu/ | isiu /isiu/ | geeli /ɡeːli/ | kamu /kamu/ | suu /suʔu/ |
| Ім'я | naan /naːn/ | *ŋajan /ŋajan/ | nangan /naŋan/ | ngadan /ŋadan/ | iit /iːtʲ/ | ngaran /ŋaran/ | ngaan /ŋaan/ |
| Око | macha /matʃa/ | *maCa /maCa/ | mata /maˈta/ | daurik /da.u.ɾik/ | maate /maːte/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Рука | rima /rima/ | *lima /lima/ | rima /riˈma/ | rima /ɾi.ma/ | paaú /paːu/ | tangan /taŋan/ | ima /ima/ |
| Серце | — /—/ | *pusuq /pusuq/ | — /—/ | baga /ba.ɡa/ | — /—/ | hati /hati/ | is-ang /isaŋ/ |
| Любов | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | sayang /sajaŋ/ | madaidaz /madaidaz/ |
| Дерево | kayu /kaju/ | *kaSiw /kaSiw/ | kasuy /kaˈsuj/ | kahuy /ka.huj/ | — /—/ | kayu /kaju/ | kahu /kahu/ |
| Дім | ruma /ruma/ | *Rumaq /Rumaq/ | lepaw /ləˈpaw/ | xuma /xu.ma/ | iimʷe /iːmwe/ | rumah /rumah/ | lumaq /lumaq/ |
| Собака | asu /asu/ | *asu /asu/ | wasu /waˈsu/ | wazu /wa.zu/ | — /—/ | anjing /andʒiŋ/ | asu /asu/ |
| Кішка | — /—/ | — /—/ | ngiyaw /ŋiˈjaw/ | — /—/ | — /—/ | kucing /kutʃiŋ/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ |
| Їсти | maan /maːn/ | *kaen /kaen/ | quman /quˈman/ | mekan /mə.kan/ | mʷoŋoo /mwoŋoː/ | makan /makan/ | maun /maun/ |
| Пити | minum /minum/ | *inum /inum/ | mimum /miˈmum/ | mimaazip /mi.maː.zip/ | úlú /uːlu/ | minum /minum/ | muqun /muqun/ |
| Один | nata /nata/ | *isa /isa/ | issa /ˈissa/ | adang /a.daŋ/ | yete /jete/ | sa /sa/ | tasa /tasa/ |
| Два | naroa /naroa/ | *duSa /duSa/ | zusa /zusa/ | dusa /dusa/ | riuuw /ɾiːuw/ | dua /dua/ | dusa /dusa/ |
| Привіт | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ |
| Дякую | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ |
| Добрий | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | baik /baik/ | masial /masial/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.