Favorlang
бабуза (фаворланг)
Austronesian (Formosan — Western Plains, Babuza-Taokas) · історичний / прихований різновид
Babuza (better known to linguistics as Favorlang, the Dutch missionary name for one of its dialects) was a Western Plains Formosan language of the Babuza-Taokas group, spoken across the central-western plain of Taiwan around modern Changhua County. It is one of the very few Formosan languages whose 17th-century pre-modern form is richly documented: Dutch Reformed missionaries of the VOC produced Gilbertus Happart's c. 1650 Favorlang–Dutch dictionary (published only in 1842 by van der Vlis), Daniel Gravius' 1661 translation of the Gospels of Matthew and John, and a catechism — making Favorlang, alongside Siraya, the best-attested Formosan language of the Dutch Formosa period (1624–1662). Babuza was effectively extinct as a community language by the early 20th century under successive Qing-era Han sinicization and Japanese-era assimilation, though descendant identity is being revived under the broader Pingpu plains-aboriginal movement. Like other Formosan languages it is of major importance to the reconstruction of Proto-Austronesian.
Де нею розмовляють
20 основних слів мовою бабуза (фаворланг)
Вода
zalum
/zalum/
Вогонь
apoi
/apoi/
Сонце
—
/—/
Місяць
zilias
/siliəs/
Мати
tina
/tina/
Батько
tama
/tama/
Їсти
maan
/maːn/
Пити
minum
/minum/
Любов
—
/—/
Серце
—
/—/
Дерево
kayu
/kaju/
Дім
ruma
/ruma/
Собака
asu
/asu/
Кішка
—
/—/
Рука
rima
/rima/
Око
macha
/matʃa/
Привіт
—
/—/
Дякую
—
/—/
Один
nata
/nata/
Добрий
—
/—/
Джерела
- Happart, Gilbertus (c. 1650, ms.) Woord-boek der Favorlangsche taal — Dutch East India Company missionary dictionary, MS. preserved at Batavia and later The Hague
- van der Vlis, C. J. (1842) Formosaansche woorden-lijst, volgens een Utrechtsch handschrift. Verhandelingen van het Bataviaasch Genootschap 18:437–488 — publication of Happart's ms.
- Gravius, Daniel (1661) Het Heylige Euangelium Matthei en Johannis ofte Hagnau ka d'llig matiktik ka na sasoulat ti Mattheus ti Johannes appa — Favorlang translation of the Gospels of Matthew and John
- Medhurst, W. H. (1840) Dictionary of the Favorlang Dialect of the Formosan Language. Batavia: Parapattan
- Tsuchida, Shigeru (2000) "Lexical Prefixes and Prefix Harmony in Siraya", in Grammatical Analysis: Morphology, Syntax, and Semantics — Studies in Honor of Stanley Starosta, Pacific Linguistics
- Glottolog: Babuza (babu1240)
- Ethnologue: bzg
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Austronesian (Formosan — Western Plains, Babuza-Taokas)
| Значення | бабуза (фаворланг) | Кавалан | Кулон-пазех | Давньомалайська | Букар-садонг бідаю | бунун | туюка |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | zalum /zalum/ | zanum /zaˈnum/ | dalum /da.lum/ | ayar /ajar/ | piin /piːn/ | danum /danum/ | oko /oko/ |
| Вогонь | apoi /apoi/ | ramax /raˈmax/ | hapuy /ha.puj/ | api /api/ | apui /aˈpui/ | sapuz /sapuz/ | pekãbẽ /pekãbẽ/ |
| Сонце | — /—/ | siban /siˈban/ | rizax /ɾi.zax/ | matari /matari/ | biduh /biˈduh/ | vali /vali/ | — /—/ |
| Місяць | zilias /siliəs/ | buran /buˈran/ | ilas /i.las/ | bulan /bulan/ | bulan /buˈlan/ | buan /buan/ | — /—/ |
| Мати | tina /tina/ | tina /ˈtina/ | ina /i.na/ | ibu /ibu/ | sindo /sinˈdoʔ/ | tina /tina/ | pakó /pakó/ |
| Батько | tama /tama/ | tama /ˈtama/ | aba /a.ba/ | bapa /bapa/ | samah /saˈmah/ | tama /tama/ | — /—/ |
| Їсти | maan /maːn/ | quman /quˈman/ | mekan /mə.kan/ | makan /makan/ | kuman /kuˈman/ | maun /maun/ | — /—/ |
| Пити | minum /minum/ | mimum /miˈmum/ | mimaazip /mi.maː.zip/ | minum /minum/ | ŋinum /ŋiˈnum/ | muqun /muqun/ | sĩdĩ /sĩdĩ/ |
| Любов | — /—/ | — /—/ | — /—/ | sayang /sajaŋ/ | — /—/ | madaidaz /madaidaz/ | — /—/ |
| Серце | — /—/ | — /—/ | baga /ba.ɡa/ | hati /hati/ | — /—/ | is-ang /isaŋ/ | — /—/ |
| Дерево | kayu /kaju/ | kasuy /kaˈsuj/ | kahuy /ka.huj/ | kayu /kaju/ | kayuh /kaˈjuh/ | kahu /kahu/ | yukɨgɨ /jukɨɡɨ/ |
| Дім | ruma /ruma/ | lepaw /ləˈpaw/ | xuma /xu.ma/ | rumah /rumah/ | ramin /raˈmin/ | lumaq /lumaq/ | — /—/ |
| Собака | asu /asu/ | wasu /waˈsu/ | wazu /wa.zu/ | anjing /andʒiŋ/ | kaso /kaˈsoʔ/ | asu /asu/ | diayi /diaji/ |
| Кішка | — /—/ | ngiyaw /ŋiˈjaw/ | — /—/ | kucing /kutʃiŋ/ | — /—/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | — /—/ |
| Рука | rima /rima/ | rima /riˈma/ | rima /ɾi.ma/ | tangan /taŋan/ | təŋən /tə̆ˈŋən/ | ima /ima/ | — /—/ |
| Око | macha /matʃa/ | mata /maˈta/ | daurik /da.u.ɾik/ | mata /mata/ | baten /baˈten/ | mata /mata/ | kapea /kapea/ |
| Привіт | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ |
| Дякую | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ |
| Один | nata /nata/ | issa /ˈissa/ | adang /a.daŋ/ | sa /sa/ | isaʔ /iˈsaʔ/ | tasa /tasa/ | sika /sika/ |
| Добрий | — /—/ | — /—/ | — /—/ | baik /baik/ | biis /biːs/ | masial /masial/ | — /—/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.