Унаӈан тунуу
Алеутська
ескімосько-алеутська (алеутська)
Алеутська мова (Унаӈан тунуу / Unangam Tunuu) — єдина вціліла алеутська гілка ескімосько-алеутської сім'ї, сестринська щодо всіх ескімоських мов (інуїтських + юпікських). Носії розподілені між Алеутськими островами та островами Прибилова на Алясці й Командорськими островами Росії (Берінга та Мідний). Стандарти атхинської та східної говірок різняться; наведені тут дані використовують східний стандарт. Мідновська алеутська на острові Берінга — унікальна мішана алеутсько-російська мова.
Де нею розмовляють
31 основних слів мовою Алеутська
Вода
таӈах̆
/taŋaχ/
Вогонь
кигнах̆
/kiɡnaχ/
Сонце
агадгих̆
/aɡaðɣiχ/
Місяць
тугидах̆
/tuɣiðaχ/
Зірка
сдах
/sðax/
Мати
анаах̆
/anaːχ/
Батько
адаах̆
/aðaːχ/
Я
тиӈ
/tiŋ/
Ти
тхин
/txin/
Ім'я
асах
/asax/
Око
дах̆
/ðaχ/
Рука
чах̆
/tʃaχ/
Серце
канух̆
/kanuχ/
Любов
кидук-
/kiðuk-/
Дерево
ях̆
/jaχ/
Дім
улах̆
/ulaχ/
Собака
сабаакаах̆
/sabaːkaːχ/
Кішка
кошкаах̆
/koʃkaːχ/
Їсти
ках̆тах
/qaχtax/
Пити
таӈах̆-
/taŋaχ-/
Один
атак̆ан
/ataqan/
Два
аалах
/aːlax/
Привіт
аӈ
/aŋ/
Дякую
к̆аг̆аасак
/qaɣaːsak/
Добрий
игах̆
/iɣaχ/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Eskimo-Aleut (Aleut)
| Значення | Алеутська | Ібан | Воламо | Пуюма | Давньосунданська | Палі | Пайван |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | таӈах̆ /taŋaχ/ | ai /ai/ | haatta /haːtːa/ | enay /enai/ | cai /tʃai/ | उदक /udaka/ | zaljum /zaɭum/ |
| Вогонь | кигнах̆ /kiɡnaχ/ | api /api/ | tama /tama/ | apuy /apui/ | seuneu /sɯnɯ/ | अग्गि /aɡːi/ | sapuy /sapui/ |
| Сонце | агадгих̆ /aɡaðɣiχ/ | mata-ari /mataari/ | awa /awa/ | kadaw /kadaw/ | poé /poe/ | सुरिय /surija/ | qadaw /qadaw/ |
| Місяць | тугидах̆ /tuɣiðaχ/ | bulan /bulan/ | aginaa /aɡinaː/ | bulan /buɭan/ | bulan /bulan/ | चन्द /tɕanda/ | qiljas /qiɭas/ |
| Зірка | сдах /sðax/ | bintang /bintaŋ/ | xoolinttee /tʼoːlintːeː/ | vituwan /vituwan/ | béntang /bentaŋ/ | तारा /taːraː/ | vituqan /vituqan/ |
| Мати | анаах̆ /anaːχ/ | indai /indai/ | aaya /aːja/ | ina /ina/ | indung /induŋ/ | माता /maːtaː/ | kina /kina/ |
| Батько | адаах̆ /aðaːχ/ | apai /apai/ | aawa /aːwa/ | ama /ama/ | bapa /bapa/ | पिता /pitaː/ | kama /kama/ |
| Я | тиӈ /tiŋ/ | aku /aku/ | taani /taːni/ | kuiku /kuiku/ | aing /aiŋ/ | अहं /ahaŋ/ | tiaken /tiakən/ |
| Ти | тхин /txin/ | nuan /nuan/ | neeni /neːni/ | yu /ju/ | sia /sia/ | त्वं /tvaŋ/ | sun /sun/ |
| Ім'я | асах /asax/ | nama /nama/ | sunttaa /suntːaː/ | ngadan /ŋadan/ | ngaran /ŋaran/ | नाम /naːma/ | ngadan /ŋadan/ |
| Око | дах̆ /ðaχ/ | mata /mata/ | ayfee /ajfeː/ | mata /mata/ | panon /panon/ | चक्खु /tɕakːʰu/ | maca /matsa/ |
| Рука | чах̆ /tʃaχ/ | jari /dʒari/ | kushiyaa /kuʃijaː/ | lima /lima/ | leungeun /lɯŋɯn/ | हत्थ /hatːʰa/ | lima /lima/ |
| Серце | канух̆ /kanuχ/ | ati /ati/ | wozanaa /wozanaː/ | kalumetan /kalumetan/ | hate /hate/ | हदय /hadaja/ | varung /vaɾuŋ/ |
| Любов | кидук- /kiðuk-/ | rinduai /rinduai/ | siiqaa /siːqaː/ | ulaw /ulaw/ | nyaah /ɲaːh/ | पेम /pema/ | nasaqaqa /nasaqaqa/ |
| Дерево | ях̆ /jaχ/ | kayu /kaju/ | mittaa /mitːaː/ | kawi /kawi/ | tangkal /taŋkal/ | रुक्ख /rukːʰa/ | kasiw /kasiw/ |
| Дім | улах̆ /ulaχ/ | rumah /rumah/ | keettaa /keːtːaː/ | ruma /ɾuma/ | imah /imah/ | घर /ɡʱara/ | umaq /umaq/ |
| Собака | сабаакаах̆ /sabaːkaːχ/ | ukui /ukui/ | kanaa /kanaː/ | suwan /suwan/ | anjing /andʒiŋ/ | सुनख /sunakʰa/ | vatu /vatu/ |
| Кішка | кошкаах̆ /koʃkaːχ/ | mayau /majau/ | gaaduwaa /ɡaːduwaː/ | kating /katiŋ/ | ucing /utʃiŋ/ | बिळाल /biɭaːla/ | ngiaw /ŋiaw/ |
| Їсти | ках̆тах /qaχtax/ | makai /makai/ | miya /miːja/ | kuman /kuman/ | dahar /dahar/ | खादति /kʰaːdati/ | keman /kəman/ |
| Пити | таӈах̆- /taŋaχ-/ | ngirup /ŋirup/ | ushiya /uʃija/ | enpa /enpa/ | nginum /ŋinum/ | पिवति /pivati/ | temekel /təməkəl/ |
| Один | атак̆ан /ataqan/ | satu /satu/ | issino /isːino/ | sa /sa/ | hiji /hidʒi/ | एक /eka/ | ita /ita/ |
| Два | аалах /aːlax/ | dua /dua/ | naaʼʼa /naːʔːa/ | zua /ʐua/ | dua /dua/ | द्वे /dve/ | drusa /ɖusa/ |
| Привіт | аӈ /aŋ/ | salam /salam/ | saro /saro/ | marayas /maɾajas/ | wilujeng /wiludʒəŋ/ | नमो /namo/ | masalu /masalu/ |
| Дякую | к̆аг̆аасак /qaɣaːsak/ | terima kasih /terima kasih/ | galatay /ɡalataj/ | kasapakan /kasapakan/ | nuhun /nuhun/ | अनुमोदामि /anumodaːmi/ | masalu /masalu/ |
| Добрий | игах̆ /iɣaχ/ | manah /manah/ | lo'o /loʔo/ | mauruway /mauɾuwai/ | hade /hade/ | साधु /saːdʱu/ | nguanguaq /ŋuaŋuaq/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.