ภาษาวีรัดจูรี

ภาษาวีรัดจูรีเป็นภาษาตระกูลปามา-นยูงันของชนชาติวีรัดจูรี ซึ่งมีผืนแผ่นดินครอบคลุมหนึ่งในสามส่วนกลางของรัฐนิวเซาท์เวลส์ ระหว่างแม่น้ำวัมบูล (แมกควอรี) คาลารี (แลชแลน) และเมอร์รัมบิดจี — เป็นอาณาเขตภาษาเดียวที่ใหญ่ที่สุดในรัฐ ชื่อของภาษาเองก็เป็นชิ้นส่วนไวยากรณ์ คือ wirray 'ไม่' บวกกับปัจจัย -dhuray 'มี' อันเป็นวิธีมาตรฐานที่ชนชาติเพื่อนบ้านใช้เรียกกันและกัน ระบบเสียงเป็นแบบฉบับของออสเตรเลียตอนใน คือแยกฐานกรณ์ฟัน (dh, nh) เพดานแข็ง (dy, ny) และปุ่มเหงือกธรรมดาออกจากกัน ครอบคลุมคุณสมบัติสระสามเสียงซึ่งแยกความยาวสั้นยาว ส่วนระบบนับเป็นฐานห้า สร้างบนคำ marra ซึ่งแปลได้ทั้ง 'มือ' และ 'ห้า' การถ่ายทอดภาษาแม่อย่างต่อเนื่องสิ้นสุดลงในคริสต์ศตวรรษที่ 20 แต่ตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1980 ผู้อาวุโสชาววีรัดจูรี Stan Grant Snr และนักภาษาศาสตร์ John Rudder ได้ประกอบพจนานุกรมกว่า 8,000 คำขึ้นใหม่จากบันทึกในคริสต์ศตวรรษที่ 19 และจากความรู้ที่ยังหลงเหลือ ปัจจุบันภาษานี้มีการสอนตั้งแต่ระดับประถมศึกษาจนถึงระดับมหาวิทยาลัย การใช้ภาษาวีรัดจูรีสมัยใหม่ส่วนใหญ่ รวมทั้งรูปที่ให้ไว้ในที่นี้ ล้วนมาจากงานทวงคืนภาษาดังกล่าว มิใช่จากการพูดในชีวิตประจำวันที่สืบเนื่องไม่ขาดสาย