Jirrbal
ภาษาเดียร์บัล
ปามา-นยุงัน (สาขาเดอร์บัล)
ภาษาตระกูลปามา-นยูงันแห่งควีนส์แลนด์ตอนเหนือ มีชื่อเสียงจากหนังสือไวยากรณ์ของดิกสันปี 1972 และหนังสือ «Women, Fire and Dangerous Things» ของเลคอฟฟ์: หมวดคำนามสี่หมวดของภาษานี้ (bayi เพศชาย/มีชีวิต, balan เพศหญิง/น้ำ/ไฟ/อันตราย, balam พืชที่กินได้, bala ส่วนที่เหลือ) กลายเป็นตัวอย่างในตำราเรียนของการจัดหมวดหมู่แบบมิใช่อริสโตเติล ภาษาเดียร์บัลยังมีคลังคำศัพท์สำหรับเลี่ยงการพูดกับแม่ยายที่แยกออกมาต่างหากโดยสิ้นเชิงเรียกว่า «Jalŋuy» ซึ่งมีไวยากรณ์เดียวกันแต่มีคลังศัพท์ที่ไม่ทับซ้อนกันเลย
พื้นที่ที่ใช้
31 คำหลักใน ภาษาเดียร์บัล
น้ำ
bana
/ˈbana/
ไฟ
buni
/ˈbuni/
ดวงอาทิตย์
garri
/ˈɡari/
ดวงจันทร์
gagara
/ɡaˈɡara/
ดาว
gijiny
/ɡiɟiɲ/
แม่
gumbu
/ˈɡumbu/
พ่อ
ngumi
/ˈŋumi/
ฉัน
ngaja
/ŋaɟa/
คุณ
nginda
/ŋinda/
ชื่อ
yidyi
/jiɟi/
ตา
jili
/ˈɟili/
มือ
mala
/ˈmala/
ใจ
mugu
/ˈmuɡu/
รัก
—
/—/
ต้นไม้
yugu
/ˈjuɡu/
บ้าน
mija
/ˈmiɟa/
หมา
guda
/ˈɡuda/
แมว
—
/—/
กิน
janganyu
/ɟaŋˈaɲu/
ดื่ม
jiwuli
/ɟiˈwuli/
หนึ่ง
yara
/ˈjara/
สอง
bulgany
/bulɡaɲ/
สวัสดี
—
/—/
ขอบคุณ
—
/—/
ดี
—
/—/
แหล่งข้อมูล
- Dixon, R. M. W. (1972) The Dyirbal Language of North Queensland. Cambridge University Press.
- Dixon, R. M. W. (1989) "The Original Dyirbal Speaking Tribes of North-East Queensland", in Aboriginal History.
- Glottolog: Dyirbal
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Pama-Nyungan (Dyirbalic) ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ภาษาเดียร์บัล | ภาษาวัลมาจาร์รี | ภาษามาคาไซ | ภาษากาวาลัน | ภาษาบาบูซา | ภาษาออสโตรนีเซียนดั้งเดิม | ภาษาวีรัดจูรี |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | bana /ˈbana/ | ngapa /ˈŋapa/ | ira /ˈira/ | zanum /zaˈnum/ | zalum /zalum/ | *daNum /daNum/ | galing /ˈɡaliŋ/ |
| ไฟ | buni /ˈbuni/ | warlu /ˈwaɭu/ | ata /ˈata/ | ramaz /raˈmaz/ | apoi /apoi/ | *Sapuy /Sapuy/ | wiiny /wiːɲ/ |
| ดวงอาทิตย์ | garri /ˈɡari/ | ngalyarra /ŋaˈʎara/ | watu /ˈwatu/ | siban /siˈban/ | — /—/ | *waRi /waRi/ | yiray /ˈjiɻaj/ |
| ดวงจันทร์ | gagara /ɡaˈɡara/ | pira /ˈpira/ | uru /ˈuru/ | buran /buˈran/ | zilias /siliəs/ | *bulaN /bulaN/ | giwang /ˈɡiwaŋ/ |
| ดาว | gijiny /ɡiɟiɲ/ | wirl /wiɭ/ | ipi /ipi/ | bituqan /bituqan/ | botto /botːo/ | *bituqen /bituqen/ | giralang /ˈɡiɻalaŋ/ |
| แม่ | gumbu /ˈɡumbu/ | ngamaji /ŋaˈmaɟi/ | ina /ˈina/ | tina /ˈtina/ | tina /tina/ | *ina /ina/ | gunhi /ˈɡun̪i/ |
| พ่อ | ngumi /ˈŋumi/ | kirta /ˈkiʈa/ | baba /ˈbaba/ | tama /ˈtama/ | tama /tama/ | *ama /ama/ | babiin /ˈbabiːn/ |
| ฉัน | ngaja /ŋaɟa/ | ngaju /ŋaɟu/ | ani /ani/ | aiku /aiku/ | ka-ina /kaina/ | *aku /aku/ | ngadhu /ˈŋad̪u/ |
| คุณ | nginda /ŋinda/ | nyuntu /ɲuntu/ | ai /ai/ | aisu /aisu/ | ijo /ijo/ | *iSu /iSu/ | ngindhu /ˈŋind̪u/ |
| ชื่อ | yidyi /jiɟi/ | yini /jini/ | naran /naran/ | nangan /naŋan/ | naan /naːn/ | *ŋajan /ŋajan/ | yuwin /ˈjuwin/ |
| ตา | jili /ˈɟili/ | purlka /ˈpuɭka/ | nana /ˈnana/ | mata /maˈta/ | macha /matʃa/ | *maCa /maCa/ | miil /miːl/ |
| มือ | mala /ˈmala/ | marnin /ˈmaɳin/ | tana /ˈtana/ | rima /riˈma/ | rima /rima/ | *lima /lima/ | marra /ˈmara/ |
| ใจ | mugu /ˈmuɡu/ | kurturlu /kuɭˈtuɭu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | *pusuq /pusuq/ | giiny /ɡiːɲ/ |
| รัก | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| ต้นไม้ | yugu /ˈjuɡu/ | watiya /waˈtija/ | ate /ˈate/ | kasuy /kaˈsuj/ | kayu /kaju/ | *kaSiw /kaSiw/ | madhan /ˈmad̪an/ |
| บ้าน | mija /ˈmiɟa/ | ngurra /ˈŋura/ | oma /ˈoma/ | lepaw /ləˈpaw/ | ruma /ruma/ | *Rumaq /Rumaq/ | ngurang /ˈŋuɻaŋ/ |
| หมา | guda /ˈɡuda/ | kunyarr /kuˈɲar/ | defa /ˈdɛfa/ | wasu /waˈsu/ | asu /asu/ | *asu /asu/ | mirri /ˈmiri/ |
| แมว | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ngiyaw /ŋiˈjaw/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| กิน | janganyu /ɟaŋˈaɲu/ | nga- /ŋa/ | nawa /ˈnawa/ | quman /quˈman/ | maan /maːn/ | *kaen /kaen/ | dharra /ˈd̪ara/ |
| ดื่ม | jiwuli /ɟiˈwuli/ | nga- /ŋa/ | gehe /ˈɡɛhɛ/ | mimum /miˈmum/ | minum /minum/ | *inum /inum/ | widyarra /ˈwiɟara/ |
| หนึ่ง | yara /ˈjara/ | kanyjarra /kaɲˈɟara/ | u /ʔu/ | issa /ˈissa/ | nata /nata/ | *isa /isa/ | ngumbaay /ˈŋumbaːj/ |
| สอง | bulgany /bulɡaɲ/ | kujarra /kuɟara/ | lolae /loˈlae/ | zusa /zusa/ | naroa /naroa/ | *duSa /duSa/ | bula /ˈbula/ |
| สวัสดี | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yaama /ˈjaːma/ |
| ขอบคุณ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | mandaang guwu /ˈmandaːŋ ˈɡuwu/ |
| ดี | — /—/ | ngurnu /ˈŋuɳu/ | rau /rau/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | marang /ˈmaɻaŋ/ |
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก